به گزارش بنکر (Banker)، ایران سالهاست با معضل تورم دست و پنجه نرم میکند. اما حتی در همین اقتصاد تورمزده هم رسیدن نرخ تورم نقطه به نقطه به ۷۳.۵ درصد، یک اتفاق عجیب و نگرانکننده محسوب میشود.
آمارهای رسمی منتشر شده نشان میدهد که تورم ایران از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا امروز روندی بیوقفه صعودی داشته است. مقایسه ارقام تکاندهنده است: تورم نقطه به نقطه که در اردیبهشت سال قبل ۳۸.۹ درصد بود، پس از ۱۱ ماه و در پایان فروردین امسال به بیش از ۷۳.۵ درصد رسیده است.
در این میان، وضعیت گروه خوراکیها فاجعهبارتر است. تورم نقطه به نقطه مواد غذایی از مرز ۱۱۵ درصد عبور کرده؛ یعنی سفره مردم بیش از دو برابر سال قبل کوچکتر شده است.
قبل از جنگ هم تورم بود
نکته جالب توجه اینکه این روند صعودی پیش از حوادث اخیر و جنگ ۱۲ روزه هم آغاز شده بود. آمارهای رسمی نشان میدهد از دیماه، شدت تورم به طرز چشمگیری افزایش پیدا کرده است.
در تنها چهار ماه، تورم نقطه به نقطه از ۶۰ درصد به ۷۳.۵ درصد رسید و تورم سالانه نیز از ۴۴.۶ درصد به ۵۳.۷ درصد جهش کرد. یعنی فشار تورمی نه تنها کم نشده، بلکه هر ماه سرعت بیشتری گرفته است.
پیمان مولوی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرآنلاین وضعیت را اینگونه تشریح میکند:
«فهم این مسئله چندان پیچیده نیست. ایران از گذشته با تورم دست و پنجه نرم میکرد و در یک سال گذشته روند تورم افزایشی بوده است. حتی پیش از جنگ ۱۲ روزه هم نرخ تورم در حال افزایش بود.»
به گفته مولوی، در طول تابستان و پاییز، هر دو شاخص تورم نقطه به نقطه و سالانه رو به بالا بودند. اما نقطه عطف دیماه بود؛ جایی که سیاستهای پولی و ارزی، زمینه را برای جهشهای بزرگتر فراهم کرد.
نتیجه این سیاستها امروز به شکل تورم ۱۱۵ درصدی مواد خوراکی خود را نشان داده است. کارشناسان معتقدند فعلاً نباید انتظار کاهش این شاخص را داشت.
رشد نقدینگی در هالهای از ابهام
یکی از بزرگترین مشکلات برای تحلیل وضعیت آینده، کمبود اطلاعات کلیدی است. مولوی با انتقاد از این وضعیت میگوید:
«از آذر ماه، بانک مرکزی از انتشار آمار رشد نقدینگی خودداری کرده است. ما نمیدانیم در ۵ ماه گذشته سیاستگذار پولی در زمینه کنترل نقدینگی چه کرده است. هرچند به صورت شهودی میتوان گفت روند رشد نقدینگی افزایشی بوده، اما آمار رسمی منتشر نشده که واقعاً تأسفآور است.»
او تأکید میکند که دو شاخص نرخ رشد اقتصادی و نرخ رشد نقدینگی از حیاتیترین شاخصهای اقتصاد کلان هستند. متأسفانه بانک مرکزی از انتشار ارقام مربوط به رشد اقتصادی نیز خودداری کرده است.
همتی و وعده شفافیت
عبدالناصر همتی از ۱۰ دی ماه ۱۴۰۴ به عنوان رئیس کل بانک مرکزی منصوب شد. اطرافیان او مدعی بودند که همتی با هر نوع حبس آمار مخالف است و خود او در دولت قبل به طور خاص نسبت به منتشر نکردن آمارها انتقاداتی داشت. اما عملاً تغییری در رویه شفافسازی رخ نداده است.
معمای بزرگ اقتصاد ایران
مولوی یکی از مشکلات اساسی اقتصاد ایران را «ذینفعان» بودن میداند. به این معنا که هر چالشی در اقتصاد، تبدیل به یک مکانیسم برای مصرف منابع و سوداگری برخی اقشار میشود.
او در این باره میگوید:
«تورم در ایران محصول سیاستهای پولی است و سیاستهای پولی هم به شدت متأثر از وضعیت تحریمها و تنشهای خارجی هستند. اما فراتر از همه اینها، ما در کشورمان با یک اکوسیستم تورمی شکلگرفته مواجهیم که از رشد تورم نفع میبرد.»
به باور این کارشناس، متأسفانه در ایران حول هر پدیده پایداری (از تورم گرفته تا رشد اقتصادی نامناسب)، یک اکوسیستم شکل میگیرد که خودش به مانعی برای اصلاح آن وضعیت تبدیل میشود.
تورم ریشهدار شده، راه فراری هست؟
آمارهای رسمی حکایت از یک واقعیت تلخ دارند: تورم ایران نه تنها کاهش نیافته، بلکه با سرعت بیشتری در حال افزایش است. تورم ۱۱۵ درصدی مواد خوراکی یعنی فشار مستقیم بر سفره همه مردم.
جنگ و تحریم واقعیتهای انکارناپذیر هستند، اما به گفته کارشناسان، اکوسیستم تورمی که از بیثباتی نفع میبرد، به همان اندازه خطرناک است. تا زمانی که این ساختار تغییر نکند و آمارهای کلیدی شفاف نشود، امیدی به مهار تورم نخواهد بود.
تورم هیچ ارتباطی باتحریم وجنگ ندارد چون ۵۰ساله ماداریم همین وضعیت لمس میکنیم زندگی میکنیم تورم حاصل ذینع هایی هست که انحصارهمه چیز رو بدست گرفته وازهیمن وضعیت مثل یه ذالویی که خون میمکد به معیشت مردم چسبیده ودرحال فربه شدن هست الان ازتنها چیزی که هیچ خبری نیست وهیچ وقت مسئولین نمی خواهند بشنوند گرانی های سرسام آور هست چرا چون خودشان بانی این وضع هستن چرا یه کالای خانه مثل یه تلوزیون که ازجنس آشغالی ترینش از۵میلیون به ۸۵میلیون رسید چرا رهن یه خونه ای که درحد یه طویله هم نیست از۵۰میلیون رهن به یک ونیم میلیارد رسیده ،تنها چیزی که دراین مملکت ما هیچ وقت ندیدیم فقط حقیقت وعدالت بوده واقعا این وضعیت تاسف برانگیز هست