تحلیل سیف از آینده دلار، تورم و سناریوهای اقتصادی ایران

به گزارش بنکر (Banker)، ولی‌الله سیف با ارائه تحلیلی از وضعیت اقتصاد ایران تأکید کرد که اگرچه برخی هشدارها درباره ورود کشور به ابرتورم مطرح می‌شود، اما ایران هنوز در تعریف کلاسیک ابرتورم قرار ندارد.

او توضیح داد ابرتورم معمولاً به معنای تورم ماهانه بالای ۵۰ درصد، فروپاشی ارزش پول ملی و کنار رفتن پول رسمی از چرخه مبادلات است؛ شرایطی که در اقتصاد ایران مشاهده نمی‌شود.

رئیس اسبق بانک مرکزی در گفتگو با خبرآنلاین، سه عامل اصلی مانع ورود اقتصاد ایران به ابرتورم شده است. نخست، تداوم استفاده از ریال در مبادلات روزمره؛ دوم، وجود حدی از کنترل و مداخله دولت در بازار ارز؛ و سوم، ماهیت ساختاری تورم ناشی از کسری بودجه و رشد نقدینگی.

او تأکید کرد با وجود این عوامل، اقتصاد ایران همچنان با تورم بالا و مزمن مواجه است که می‌تواند در صورت عدم اصلاح، به بی‌ثباتی شدیدتر منجر شود.

ترکیب خطرناک فشارهای تورمی

سیف با هشدار نسبت به هم‌زمانی چند متغیر اقتصادی گفت: رشد مزمن نقدینگی، کسری بودجه ساختاری، نوسانات ارزی، شوک‌های ژئوپلیتیکی و کاهش اعتماد به پول ملی، ترکیبی از ریسک‌های جدی را در اقتصاد ایران ایجاد کرده است.

به گفته او، این شرایط همان نقطه‌ای است که اقتصاددانان از آن به‌عنوان «خطر گذار به ابرتورم» یاد می‌کنند.

آیا رسیدن به تورم سه‌رقمی محتمل است؟

رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی با اشاره به داده‌های فعلی اقتصاد ایران گفت نرخ تورم سالانه در محدوده ۵۰ تا ۷۰ درصد در نوسان است و برخی اقلام خوراکی حتی رشد بیش از ۱۰۰ درصدی را تجربه کرده‌اند.

او تأکید کرد اقتصاد ایران در وضعیت «تورم مزمن بسیار بالا همراه با شوک‌های ارزی» قرار دارد و نه در مرحله ابرتورم کلاسیک.

نقش انتظارات تورمی در آینده اقتصاد

سیف مهم‌ترین عامل اثرگذار بر آینده اقتصاد را «انتظارات تورمی» دانست و گفت در صورت تضعیف اعتماد عمومی به سیاست‌گذار، حتی بدون وقوع شوک‌های بزرگ نیز امکان ورود به فاز ناپایدار وجود دارد.

چرا در زمان جنگ نرخ ارز کاهش می‌یابد؟

او در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره رفتار غیرمنتظره بازار ارز در زمان جنگ توضیح داد و گفت این پدیده ناشی از مجموعه‌ای از عوامل است، نه یک علت واحد.

به گفته سیف، مهم‌ترین عامل کاهش نرخ ارز در چنین شرایطی افت تقاضای سفته‌بازی است. در زمان تنش‌های شدید، معاملات غیرضروری، سفرها و فعالیت‌های تجاری کاهش می‌یابد و بخش عمده تقاضای ارز که ماهیت سرمایه‌ای دارد، موقتاً متوقف می‌شود.

او همچنین به نقش افزایش موقت عرضه ارز توسط دولت، مدیریت انتظارات و تعلیق تصمیم‌های اقتصادی در شرایط بحران اشاره کرد.

وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و اثر آن بر اقتصاد

سیف وضعیت فعلی اقتصاد ایران را در قالب «نه جنگ، نه صلح» توصیف کرد و گفت این وضعیت برای اقتصاد از جنگ نیز فرساینده‌تر است، زیرا نه اجازه ثبات می‌دهد و نه امکان جهش یا اصلاح ساختاری را فراهم می‌کند.

او افزود: در چنین شرایطی سرمایه‌گذاری بلندمدت کاهش می‌یابد، خروج سرمایه تشدید می‌شود و اقتصاد وارد رکود تورمی مزمن می‌شود.

پیامدهای بلندمدت نااطمینانی اقتصادی

به گفته این اقتصاددان، استمرار وضعیت عدم‌قطعیت باعث کاهش سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش هزینه تجارت، رشد مهاجرت نیروی انسانی و تضعیف بهره‌وری اقتصادی می‌شود.

او تأکید کرد مهم‌ترین آسیب این وضعیت، کوتاه شدن افق تصمیم‌گیری اقتصادی است؛ به‌طوری‌که اقتصاد به جای برنامه‌ریزی بلندمدت، در چرخه تصمیم‌های کوتاه‌مدت و واکنشی گرفتار می‌شود.