مدیرعامل بانک سینا: ناترازی بانک‌ها فقط نتیجه عملکرد خودشان نیست

به گزارش بنکر، مدیرعامل بانک سینا با تأکید بر اینکه ناترازی شبکه بانکی صرفاً ناشی از عملکرد بانک‌ها نیست، مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاستی را در شکل‌گیری این وضعیت مؤثر دانست. علی ابدالی در نخستین کنفرانس ملی بازآفرینی نظام اقتصادی ایران، بدهی دولت به بانک‌ها، کسری بودجه، تسهیلات تکلیفی، مطالبات غیرجاری و محدودیت ابزارهای تأمین مالی را از مهم‌ترین عوامل فشار بر ترازنامه بانک‌ها معرفی کرد.

ابدالی در این رویداد مقاله‌ای تخصصی درباره ریشه‌ها و عوامل مؤثر بر ناترازی نظام بانکی ارائه داد و به‌عنوان ارائه‌دهنده مقاله برتر مورد تقدیر قرار گرفت. در پایان کنفرانس نیز تندیس رویداد به بانک سینا اهدا شد.

ریشه ناترازی بانک‌ها در ساختار اقتصاد و سیاست‌های مالی

مدیرعامل بانک سینا در تشریح وضعیت شبکه بانکی، دو نوع اصلی ناترازی را از یکدیگر تفکیک کرد: ناترازی ترازنامه‌ای و ناترازی نقدینگی.

به گفته او، ناترازی ترازنامه‌ای زمانی شکل می‌گیرد که میان دارایی‌ها و بدهی‌های بانک تناسب وجود نداشته باشد یا درآمدها نتوانند هزینه‌های بانک را پوشش دهند. بدهی دولت به بانک‌ها، کسری بودجه، رشد نامتناسب سپرده‌ها در مقایسه با تورم و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها نیز از عواملی هستند که این وضعیت را تشدید می‌کنند.

ابدالی تأکید کرد نمی‌توان بانک‌ها را تنها عامل ایجاد ناترازی دانست؛ زیرا بخشی از مشکلات شبکه بانکی از ناترازی‌های موجود در اقتصاد کلان و سیاست‌های مالی کشور تأثیر می‌گیرد. از نگاه او، انضباط مالی دولت و جلوگیری از انتقال بار کسری بودجه به بانک‌ها، از الزامات اصلاح این وضعیت است.

او همچنین با اشاره به اینکه حدود ۹۵ درصد تأمین مالی اقتصاد کشور از طریق نظام بانکی انجام می‌شود، محدود بودن عمق بازار سرمایه و دسترسی نداشتن به ابزارهای متنوع تأمین مالی بین‌المللی را از چالش‌های مهم بانک‌ها برشمرد.

در بسیاری از اقتصادها، بازار سرمایه و ابزارهایی مانند صکوک بخشی از بار تأمین مالی را بر عهده دارند. اما محدودیت این مسیرها در اقتصاد ایران، تقاضا برای منابع بانکی را افزایش داده و فشار بیشتری بر ترازنامه بانک‌ها وارد کرده است.

چه عواملی بانک‌ها را تحت فشار می‌گذارند؟

ابدالی در ادامه، تسهیلات تکلیفی، افزایش مطالبات غیرجاری، کاهش سودآوری و پایین بودن درآمد کارمزدی متناسب با هزینه‌های عملیاتی را از عوامل تشدید ناترازی نقدینگی بانک‌ها دانست.

مطالبات غیرجاری از چند مسیر بر عملکرد بانک‌ها اثر می‌گذارند. بازنگشتن اصل تسهیلات، منابع قابل استفاده بانک برای اعطای اعتبار جدید را محدود می‌کند. از سوی دیگر، در مواردی که شرایط شناسایی درآمد فراهم نباشد، بانک نمی‌تواند سود مورد انتظار را در صورت‌های مالی ثبت کند و باید متناسب با ریسک مطالبات، ذخیره‌گیری انجام دهد. مجموعه این عوامل، هم درآمد و سودآوری بانک را تحت فشار قرار می‌دهد و هم توان تسهیلات‌دهی آن را کاهش می‌دهد.

مدیرعامل بانک سینا همچنین بر ضرورت اصلاح نظام کارمزد خدمات بانکی و بازنگری در قیمت‌گذاری‌های دستوری تأکید کرد. به گفته او، وقتی درآمدهای کارمزدی و غیرمشاع با هزینه ارائه خدمات و عملیات بانکی تناسب نداشته باشد، بانک برای تأمین هزینه‌های جاری با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شود.

این موضوع از منظر عملکرد مالی اهمیت دارد؛ زیرا اتکای بیش از حد به درآمد حاصل از تسهیلات، در شرایط افزایش مطالبات غیرجاری یا بالا رفتن هزینه تجهیز منابع، می‌تواند آسیب‌پذیری بانک را بیشتر کند.

پیامد ناترازی بانکی برای تورم و اقتصاد خانوار

ابدالی درباره آثار گسترده‌تر ناترازی بانک‌ها هشدار داد که زیان‌ده شدن بانک‌ها و افزایش اضافه‌برداشت از بانک مرکزی می‌تواند به رشد پایه پولی و تشدید تورم منجر شود. او تأکید کرد پیامدهای تورمی این روند در نهایت فشار بیشتری بر اقشار کم‌درآمد وارد می‌کند.

از منظر تحلیلی، این زنجیره نشان می‌دهد ناترازی بانکی فقط مسئله‌ای مربوط به صورت‌های مالی بانک‌ها نیست. اگر کمبود نقدینگی بانک‌ها از مسیر اضافه‌برداشت جبران شود، امکان انتقال فشار مالی شبکه بانکی به متغیرهای پولی و در نهایت سطح عمومی قیمت‌ها وجود دارد. به همین دلیل، اصلاح ناترازی بدون توجه به سیاست‌های بودجه‌ای دولت، کیفیت دارایی بانک‌ها و شیوه تأمین مالی اقتصاد، نمی‌تواند به نتیجه پایدار برسد.

نخستین کنفرانس ملی بازآفرینی نظام اقتصادی ایران با محورهایی از جمله بازطراحی ساختارهای کلان اقتصادی برای رفع ناترازی‌ها، همکاری‌های بین‌المللی، مدیریت منابع، توسعه پایدار و تدوین راهبردهای توسعه اقتصادی برگزار می‌شود.

این کنفرانس از ۱۸ تا ۲۰ آبان‌ماه در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در حال برگزاری است و هدف آن فراهم کردن زمینه تبادل دیدگاه میان مدیران، کارشناسان، دانشگاهیان و فعالان اقتصادی و بانکی و بررسی راهکارهای اصلاح ساختارهای اقتصادی عنوان شده است.

در پایان این رویداد، از علی ابدالی به‌عنوان ارائه‌دهنده مقاله برتر تقدیر شد و تندیس کنفرانس نیز به بانک سینا اهدا شد.