۳ درصد؛ عددی که بیت‌کوین را در توکیو گروگان گرفت

به گزارش بنکر، هفته سوم سپتامبر، دو رویداد همزمان توجه بازارهای مالی را به خود جلب کرده است: نشست ۱۶ سپتامبر فدرال رزرو آمریکا و نشست ۱۸ سپتامبر بانک مرکزی ژاپن. اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد تصمیم بانک مرکزی ژاپن می‌تواند تعیین‌کننده‌تر از تصمیم فدرال رزرو باشد. این تأثیر نه فقط برای بازار سهام و اوراق آمریکا، بلکه برای بیت‌کوین و طلا نیز صادق است.

ریشه این ماجرا به جایگاه ژاپن به‌عنوان بزرگ‌ترین طلبکار خارجی آمریکا برمی‌گردد. سرمایه‌گذاران ژاپنی، از صندوق‌های بازنشستگی تا شرکت‌های بیمه عمر، سال‌هاست بخش بزرگی از پس‌انداز خود را به شکل اوراق قرضه آمریکا نگه داشته‌اند. مجموع دارایی‌های خارجی آن‌ها به حدود ۲.۴ تریلیون دلار می‌رسد.

اما حالا برای اولین‌بار در سه دهه گذشته، بازدهی اوراق قرضه ۱۰ ساله ژاپن از مرز سه درصد عبور کرده است. آخرین باری که چنین سطحی ثبت شد، به سال ۱۹۹۶ بازمی‌گردد. بازدهی اوراق ژاپن در دو سال گذشته بیش از سه برابر شده است. در همین بازه، بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکا تنها حدود یک واحد درصد رشد کرده و فاصله میان این دو بازار بیش از صد واحد پایه کاهش پیدا کرده است.

به‌زبان ساده، سرمایه‌گذاران ژاپنی که تا دیروز برای بازدهی مجبور به خرید اوراق آمریکایی بودند، امروز گزینه داخلی جذاب‌تری پیش رو دارند.

خروج سرمایه از آمریکا

مایکل ویدنر، مدیر مشترک بخش درآمد ثابت جهانی در لازارد، این تغییر را از نزدیک در گفت‌وگو با مشتریان ژاپنی مشاهده کرده است. به گفته او، سرمایه‌گذاران ژاپنی طی حدود ۲۵ سال گذشته سرمایه‌گذاری در اوراق ین را کم‌رنگ دیده‌اند و اکنون که این بازار دوباره جذاب شده، در حال تخصیص مجدد دارایی‌ها به سمت آن هستند.

داده‌های رسمی هم این حرف را تأیید می‌کند. سرمایه‌گذاران ژاپنی تا ۲۲ اوت، در مجموع حدود سه تریلیون ین معادل ۱۸.۷ میلیارد دلار اوراق خارجی را به‌صورت خالص فروخته‌اند. این بزرگ‌ترین خروج سرمایه از ابتدای سال تاکنون و بزرگ‌ترین رقم از زمان سقوط بازار اوراق در سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.

بن‌بست فدرال رزرو

آمریکا در حال حاضر با بدهی فدرالی حدود ۴۰ تریلیون دلار و هزینه بهره سالانه‌ای که از مرز یک تریلیون دلار عبور کرده، بیش از هر زمان دیگری به خریداران اوراق خزانه نیاز دارد. وقتی بزرگ‌ترین طلبکار خارجی تمایل کمتری برای افزایش دارایی‌های خود در آمریکا نشان می‌دهد، فدرال رزرو عملاً با دو گزینه ناخوشایند روبه‌رو می‌شود:

مسیر اول افزایش نرخ بهره برای جذاب‌تر کردن اوراق آمریکاست. این کار دلار را تقویت می‌کند اما بار بدهی را سنگین‌تر می‌سازد و معمولاً طلا و بیت‌کوین را تحت فشار نزولی می‌گذارد.

مسیر دوم کاهش نرخ بهره برای کم‌کردن فشار بودجه است. این مسیر دلار را تضعیف می‌کند و معمولاً برای طلا و بیت‌کوین مثبت است، اما ریسک بازگشت تورم و بی‌اعتمادی به استقلال فدرال رزرو را زنده می‌کند.

بیت‌کوین و طلا در معادله توکیو

تاریخ نشان می‌دهد هر بار که بانک مرکزی ژاپن نرخ بهره را افزایش داده، بخشی از معاملات کری‌ترید ین جمع شده و معمولاً با افت قیمت بیت‌کوین همراه بوده است. برای نمونه، پس از نخستین افزایش نرخ بانک مرکزی ژاپن در سال ۲۰۲۴، بیت‌کوین حدود ۱۸ درصد و در افزایش‌های بعدی تا ۳۲ درصد افت کرد.

اما همه تحلیل‌گران این را یک رابطه یک‌طرفه نمی‌دانند. برخی معتقدند اگر تشدید سیاست انقباضی ژاپن هم‌زمان با کاهش نرخ بهره فدرال رزرو رخ دهد، ترکیب این دو می‌تواند نتیجه‌ای کاملاً متفاوت رقم بزند. کاهش نرخ بهره آمریکا نقدینگی دلاری تزریق می‌کند و ارزش دلار را تضعیف می‌کند، درحالی‌که افزایش تدریجی نرخ ژاپن، ین را بدون آسیب جدی به نقدینگی جهانی تقویت می‌کند. نتیجه این ترکیب می‌تواند چرخش سرمایه به سمت دارایی‌های ریسکی از جمله ارزهای دیجیتال باشد، نه گریز از آن‌ها.

دیدگاه مخالف

در مقابل این روایت‌های نگران‌کننده، برخی تحلیل‌های بازار استدلال می‌کنند که واکنش بازار تا امروز به‌مراتب کمتر از حد انتظار بوده است. با وجود فروش خالص اوراق خارجی توسط ژاپنی‌ها، بازدهی اوراق خزانه آمریکا نسبتاً در محدوده باقی مانده و نشانه‌ای از فروپاشی یا هراس گسترده در بازار دیده نمی‌شود.

با این حال، تفاوت اصلی وضعیت کنونی در سرعت و هم‌زمانی تحولات نهفته است. کارشناسان تأکید می‌کنند داستان اصلی، نه یک فروش ناگهانی، بلکه توقف تدریجی ژاپن از نقش خریدار حاشیه‌ای بازارهای اوراق جهانی است. این روند به‌تنهایی برای بالا بردن ریسک در سطح جهانی کافی است، حتی بدون وقوع یک بحران آشکار. و همین ریسک، معادله قیمت بیت‌کوین و طلا را در روزهای پیش رو تحت تأثیر قرار خواهد داد.