وام بدون سود بانکی رکورد زد | فروش اقساطی سقوط کرد

به گزارش بنکر، بر اساس آخرین آمار از مانده تسهیلات شبکه بانکی در پایان اسفند سال ۱۴۰۴، سهم هر یک از عقود اسلامی مشخص شده است. در صدر این فهرست، عقد مرابحه با سهم حدود ۴۵ درصدی قرار دارد. اما نکته قابل‌توجه، جایگاه دوم است.

تسهیلات قرض‌الحسنه با سهم ۱۸.۶ درصدی در رتبه دوم ایستاده است. این در حالی است که فروش اقساطی، یکی دیگر از عقود پرکاربرد، تنها ۱۱ درصد از سبد تسهیلات را به خود اختصاص داده است.

یعنی چه؟

به زبان ساده، از هر ۱۰۰ تومان تسهیلات پرداختی شبکه بانکی، بیش از ۱۸ تومان به صورت قرض‌الحسنه و بدون سود پرداخت شده است. این رقم نشان می‌دهد علی‌رغم تمام انتقادات، قرض‌الحسنه هنوز جایگاه قابل‌توجهی در نظام بانکی دارد.

مرابحه همچنان در صدر

عقد مرابحه که مبتنی بر خرید کالا توسط بانک و فروش اقساطی به مشتری با سود معین است، با ۴۵ درصد همچنان پرمصرف‌ترین ابزار تأمین مالی در شبکه بانکی محسوب می‌شود.

پس از آن، قرض‌الحسنه با ۱۸.۶ درصد و فروش اقساطی با ۱۱ درصد، رتبه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند. سایر عقود از جمله مشارکت مدنی، اجاره به شرط تملیک و جعاله، باقیمانده این سبد را تشکیل می‌دهند.

چه کسانی بیشترین استفاده را از قرض‌الحسنه می‌برند؟

معاون سیاست‌گذاری پولی بانک مرکزی در اینباره توضیح داده که قرض‌الحسنه عمدتاً به اقشار کم‌درآمد، زنان سرپرست خانوار، بیماران صعب‌العلاج، و متقاضیان وام ازدواج و ضروری‌ترین نیازهای زندگی پرداخت می‌شود.

در عمل، هرچند مرابحه در حجم کل تسهیلات پیشتاز است، اما قرض‌الحسنه از حیث تعداد قراردادها، احتمالاً سهم بسیار بیشتری دارد؛ چراکه مبلغ هر فقره تسهیلات قرض‌الحسنه به مراتب کمتر از تسهیلات مرابحه است.

فروش اقساطی؛ چرا عقب‌افتاد؟

فروش اقساطی که زمانی یکی از ابزارهای اصلی تأمین مالی مصرف‌کنندگان بود، امروز به رتبه سوم سقوط کرده است. کارشناسان معتقدند محدودیت‌های اعتباری، افزایش نرخ سود و کاهش توان خرید خانوارها، از عوامل اصلی این کاهش سهم بوده است.

اما سؤال اصلی اینجاست: آیا افزایش سهم قرض‌الحسنه نشانه حرکت نظام بانکی به سمت بانکداری اسلامیِ واقعی است؟ پاسخ به این پرسش نیازمند بررسی دقیق‌تر از نسبت قرض‌الحسنه به کل تسهیلات و نیز کیفیت نظارت بر مصارف آن است.