به گزارش بنکر (Banker)، مشاهدات میدانی نشان میدهد تقاضا برای دریافت اسکناس در شبکه بانکی به شکل محسوسی افزایش یافته است.
در حال حاضر، بسیاری از شعب بانکها برای پرداخت وجه نقد سقف مشخصی تعیین کردهاند و مراجعهکنندگان در ساعات پایانی روز کاری، اغلب با کمبود اسکناس مواجه میشوند؛ بهگونهای که گاهی امکان دریافت وجه نقد بهطور کامل از بین میرود.
رشد بیسابقه اسکناس و مسکوکات در دست مردم
بر اساس آخرین دادههای منتشرشده از سوی بانک مرکزی، حجم اسکناس و مسکوکات در دست اشخاص طی هشت ماه نخست سال جاری بیش از ۲۳ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که این شاخص در مدت مشابه سال گذشته تنها ۰.۸ درصد رشد داشت؛ تفاوتی معنادار که از تغییر رفتار پولی خانوارها حکایت دارد.
جهش ۴۹ درصدی در آبانماه
طبق اعلام بانک مرکزی، اسکناس و مسکوکات در دست اشخاص در آبانماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۴۹ درصدی را ثبت کرده است؛ عددی که بهوضوح نشاندهنده تشدید میل به نگهداری پول نقد است.
نااطمینانی اقتصادی و افزایش تقاضای پول نقد
پول نقد؛ پناهگاه در روزهای بیثبات
در شرایط نااطمینانی، افزایش تقاضا برای اسکناس رفتاری طبیعی تلقی میشود. کاهش دسترسی به وجه نقد میتواند نارضایتی عمومی ایجاد کرده و حتی فعالیتهای روزمره اقتصادی را مختل کند. تجربه سالهای اخیر نشان داده در دورههای پرریسک، افراد تمایل بیشتری به نگهداری پول نقد دارند.
تورم و کاهش قدرت خرید
از سوی دیگر، تورم مزمن و بالا در اقتصاد ایران باعث کاهش ارزش پول شده است. در چنین شرایطی، مردم برای انجام هزینههای روزمره به مبالغ بالاتری از اسکناس نیاز دارند؛ مسئلهای که خود به افزایش تقاضا برای پول نقد دامن میزند.
اسکناسهای درشت؛ یک نیاز قدیمی
ایرانچک ۲۰۰ هزار تومانی کافی نیست
در حال حاضر، ایرانچک ۲۰۰ هزار تومانی بزرگترین اسکناس موجود در کشور است؛ رقمی که حتی از قیمت برخی اقلام مصرفی روزمره مانند یک شانه تخممرغ نیز پایینتر است.
کارشناسان بارها تأکید کردهاند در اقتصادی با تورم بالا، چاپ اسکناسهای درشتتر میتواند به کاهش حجم اسکناس در گردش و تسهیل مبادلات کمک کند.
سقف پایین برداشت روزانه
مدتی است سقف برداشت روزانه از خودپردازها به ۳۰۰ هزار تومان محدود شده است. این محدودیت، یکی از دلایل اصلی افزایش مراجعه حضوری افراد به شعب بانکها برای دریافت وجه نقد به شمار میرود.
وقتی برداشت آسان نیست
اگر امکان برداشت مبالغ بالاتر از طریق خودپردازها فراهم بود، افراد احتمالا ترجیح میدادند مبالغ کمتری را بهصورت نقدی از حساب خود خارج کنند.
اما در شرایطی که حتی دریافت یک میلیون تومان نیازمند طی مراحل حضوری است، برداشت مبالغ بالاتر از نظر صرف وقت منطقیتر به نظر میرسد.
تجربه سالهای پرریسک؛ تکرار یک الگو
مقایسه با سالهای گذشته
دادههای بانک مرکزی نشان میدهد پیش از سال جاری، بیشترین رشد پول نقد در دست اشخاص به سال ۱۴۰۱ بازمیگردد؛ سالی که نااطمینانیهای بینالمللی، جهش نرخ ارز و حذف ارز ترجیحی، فضای اقتصادی کشور را ملتهب کرده بود. در آن سال، رشد هشتماهه پول نقد به حدود ۱۴ درصد رسید.
در مقابل، این شاخص در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به ترتیب ۲.۶ و ۰.۸ درصد ثبت شد؛ اما در سال جاری با عبور از ۲۳ درصد، رکورد تازهای به جا گذاشت.
درسهای جنگ ۱۲ روزه
تمایل به نگهداری پول نقد در شرایط بحرانی، در جریان جنگ ۱۲ روزه نیز بهروشنی مشاهده شد. با وجود آنکه شبکه پرداخت الکترونیک بهجز در موارد محدود دچار اختلال نشد، افزایش تقاضا برای اسکناس باعث کمبود پول نقد در خودپردازها شد. به گفته مقامات بانک مرکزی، در آن دوره تزریق اسکناس به بانکها و خودپردازها تا ۵۰ درصد افزایش یافت، بهویژه در استانهای مهمانپذیر.
استمرار نااطمینانی
بررسی آمار هشتماهه بانک مرکزی نشان میدهد تقاضا برای اسکناس حتی پس از عبور از دورههای بحرانی نیز به سطح قبل بازنگشته است.
کارشناسان معتقدند تداوم نااطمینانی اقتصادی و فضای روانی حاکم بر جامعه، مهمترین عامل حفظ این سطح بالای تقاضا برای پول نقد است.
منبع: دنیای اقتصاد
دیدگاهها