زنگ خطر برای امنیت غذایی ایران؛ هشدار مهم بانک کشاورزی

به گزارش بنکر، اختلال در جریان ورود نهاده‌های کشاورزی، حتی اگر به توقف کامل واردات منجر نشود، می‌تواند تولید محصولات غذایی را با مشکل مواجه کند.

تجربه سال ۱۴۰۴ و شرایط ناشی از جنگ نیز اهمیت دسترسی مستمر تولیدکنندگان به نهاده‌هایی مانند خوراک دام و طیور را بیش از گذشته نشان داد. در این میان، بانک کشاورزی از ابزار تأمین مالی تعهدی «نوی‌پو» برای کمک به استمرار تأمین و توزیع نهاده‌ها استفاده کرده است.

محمدرضا پویافرد، عضو هیأت‌مدیره بانک کشاورزی، در دوازدهمین رویداد تراکنش ایران با اشاره به عملکرد این ابزار گفت شرایط جنگی، اگرچه ورود نهاده‌های کشاورزی به کشور را متوقف نکرد، اما سرعت جریان تأمین آنها را کاهش داد.

به گفته وی، ابزارهای تأمین مالی تعهدی از جمله نوی‌پو در این دوره به حفظ جریان توزیع نهاده‌ها کمک کردند.

پویافرد با تأکید بر اینکه امنیت غذایی در شرایط بحرانی اهمیتی هم‌سنگ امنیت نظامی دارد، اظهار داشت سیاست‌های بانک کشاورزی در این دوره به حفظ پایداری تأمین غذا و حمایت از تولیدکنندگان کمک کرده است.

یکی از ویژگی‌های نوی‌پو، امکان استفاده تولیدکنندگان کوچک از ظرفیت تأمین مالی زنجیره‌ای است. به گفته عضو هیأت‌مدیره بانک کشاورزی، حتی مرغداری‌های کوچک نیز توانستند از طریق توزیع‌کنندگان و شرکت‌های تعاونی به نهاده‌های مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.

این موضوع از منظر اقتصادی اهمیت دارد؛ زیرا محدودیت دسترسی واحدهای خرد به منابع مالی، می‌تواند آنها را در تأمین خوراک و ادامه فعالیت با مشکل مواجه کند. تأمین مالی زنجیره‌ای با ایجاد امکان خرید اعتباری و استفاده از ظرفیت شبکه توزیع، بخشی از فشار نقدینگی را از دوش تولیدکنندگان برمی‌دارد.

برنامه بانک کشاورزی برای توسعه ابزارهای تأمین مالی

پویافرد یکی دیگر از مزیت‌های زیرساخت‌های داخلی ابزارهای مالی را امکان تداوم فعالیت آنها در شرایط اختلال یا قطعی اینترنت عنوان کرد.

به گفته وی، بخش کشاورزی با موجود زنده سروکار دارد و برخلاف برخی فعالیت‌های صنعتی، نمی‌توان فرایند تولید آن را برای مدتی متوقف کرد و سپس بدون هزینه و پیامد جدی از سر گرفت. هرگونه وقفه در تأمین نهاده، تولید و توزیع محصولات غذایی ممکن است خسارت‌هایی به تولیدکنندگان و زنجیره عرضه وارد کند.

از همین رو، توسعه زیرساخت‌های بومی و تمرکززدایی در ارائه خدمات مالی و اعتباری می‌تواند به افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین کشاورزی در شرایط بحرانی کمک کند.

عضو هیأت‌مدیره بانک کشاورزی همچنین از برنامه این بانک برای توسعه ابزارهای جدید تأمین مالی خبر داد. بر اساس توضیحات وی، در کنار ادامه اجرای طرح نوی‌پو و ضمانت‌نامه‌های صادرشده، ابزارهای دیگری نیز در دستور کار قرار دارند که متناسب با نیاز بخش کشاورزی توسعه خواهند یافت.

این ابزارها عبارت‌اند از:

• کارت رفاهی متصل به اوراق گام: با هدف استفاده از ظرفیت ابزارهای اعتباری و تأمین مالی.

• فکتورینگ: برای تأمین مالی مطالبات و کمک به بهبود جریان نقدینگی بنگاه‌ها.

• نوی‌پو و ضمانت‌نامه‌ها: برای استمرار تأمین مالی تعهدی و پشتیبانی از زنجیره تأمین نهاده‌ها.

پویافرد اضافه کرد ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده در قانون پشتیبانی و رفع موانع تولید نیز می‌تواند زمینه گسترش این ابزارها را فراهم کند؛ البته تحقق این برنامه‌ها به پیگیری تأییدیه‌ها و الزامات اجرایی از سوی وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی وابسته است.

بانک کشاورزی چه سهمی از تأمین مالی تولید را بر عهده دارد؟

عضو هیأت‌مدیره بانک کشاورزی با اشاره به سابقه ۹۳ ساله این بانک در حمایت از بخش کشاورزی، اعلام کرد بیش از ۶۴ درصد تأمین مالی این بخش توسط بانک کشاورزی انجام می‌شود.

به گفته پویافرد، فعالیت این بانک در طول بیش از ۹ دهه، تنها به تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان محدود نبوده و حوزه‌هایی مانند توسعه زیرساخت‌های آبیاری تحت فشار، حفاظت از منابع آب و خاک و تأمین مالی سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی را نیز دربر گرفته است.

وی البته تأکید کرد که نمی‌توان ادعا کرد تمام نیازهای مالی بخش کشاورزی تأمین شده است، اما بانک کشاورزی متناسب با ظرفیت خود تلاش کرده از تولیدکنندگان حمایت کند و مخاطرات پیش روی فعالیت آنها را کاهش دهد.

سهم اعلام‌شده ۶۴ درصدی، اهمیت جایگاه این بانک را در تأمین مالی یکی از بخش‌های راهبردی اقتصاد نشان می‌دهد. با این حال، پایداری این نقش به توسعه ابزارهای اعتباری، دسترسی آسان‌تر واحدهای کوچک به منابع مالی و توانایی شبکه بانکی در پاسخگویی به نیازهای تولیدکنندگان در شرایط بحرانی وابسته است.

پویافرد در پایان با اشاره به شعار «پای کار خاک ایران» گفت بانک کشاورزی در طول ۹۳ سال فعالیت خود در کنار تولیدکنندگان بوده و همچنان حمایت از تولید ملی، حفاظت از امنیت غذایی و پایداری سفره خانوارها را دنبال می‌کند.