به گزارش بنکر (Banker)، ایران اخیراً خبری را منتشر کرد که توجه بازارهای جهانی را جلب کرد: اعلام بیتکوین بهعنوان یکی از گزینههای پرداخت عوارض عبور نفتکشها از تنگه هرمز.
این تصمیم، پیامی روشن از سوی دولت مبنی بر نگاه به بیتکوین بهعنوان یک دارایی استراتژیک و ضدتحریم بود. استدلال پشت این انتخاب کاملاً منطقی به نظر میرسد؛ بیتکوین غیرمتمرکز است و هیچ نهادی نمیتواند آن را سانسور یا مسدود کند.
اما وقتی از تئوری به واقعیت بازار نگاه میکنیم، تصویر کاملاً متفاوتی دیده میشود. در عمل، بیتکوین هنوز جایگاه اصلی خود را در معاملات نفتی ایران پیدا نکرده است.
واقعیت بازار
با وجود تمام تبلیغات و استراتژیهای کلان، هیچ شواهد قطعی و مستندی از پرداختهای واقعی نفت با بیتکوین تاکنون ثبت نشده است. در میدان عمل، داستان متفاوت است:
۱- حاکمیت تتر (USDT): بخش عمدهای از تراکنشهای نفتی ایران همچنان با استیبلکوینهای دلاری، بهویژه تتر، انجام میشود.
۲- نقش یوان چین: ایران از یوان چین نیز برای تسویه برخی پرداختها استفاده میکند، اما سرعت و نقدینگی بالای تتر، آن را به انتخاب اول تبدیل کرده است.
چرا تتر بر بیتکوین پیروز شده است؟ پاسخ در نقدینگی بالا و سرعت تراکنشها نهفته است. برای تجارت نفت که حجم و سرعت آن حیاتی است، ثبات قیمت تتر (همارز با دلار) مزیتی است که نوسانات بیتکوین فاقد آن است.
آمار شوکهکننده:
دادههای تحلیلشده از سال ۲۰۲۲ تاکنون، ابعاد واقعی استفاده ایران از ارزهای دیجیتال را نشان میدهد:
- حجم کل جابجایی: حدود ۳ میلیارد دلار دارایی کریپتویی توسط ایران جابهجا شده است.
- سهم استیبلکوینها: بخش بزرگی از این حجم، مبتنی بر استیبلکوینها بوده است.
- ریسک فریز شدن: نکته نگرانکننده اینجاست که حدود ۶۰۰ میلیون دلار از این داراییها مسدود شده است.
این آمار نشان میدهد که حتی با وجود ریسک مسدود شدن داراییها توسط نهادهای نظارتی، ایران همچنان به دلیل صرفهجویی عملیاتی و سهولت در گردش مالی، به استفاده از استیبلکوینها ادامه میدهد.
تناقض استراتژیک
این وضعیت یک تناقض مهم را در سیاستگذاری ارزی ایران آشکار میکند:
۱- از نظر استراتژیک: بیتکوین بهعنوان ابزار نهایی برای دور زدن تحریمها و حفظ استقلال مالی معرفی شده است.
۲- از نظر عملیاتی: در میدان واقعی تجارت، تتر و داراییهای دلاری همچنان پادشاهی میکنند.
به نظر میرسد تا زمانی که نقدینگی و ثبات بیتکوین به سطحی نرسد که بتواند جایگزین تتر شود، ایران در عمل به همان مسیر سنتیتر اما کارآمدتر یعنی استیبلکوینها متکی خواهد بود. این شکاف میان «گفتار» و «رفتار» در بازار ارزهای دیجیتال ایران، یکی از چالشهای اصلی آینده این حوزه خواهد بود.
دیدگاهها