به گزارش بنکر (Banker)، تازهترین آمارهای اقتصادی کشور در بهمن ۱۴۰۴ نشان میدهد که تهران با میانگین درآمد ماهانه ۴۱ میلیون تومان در صدر جدول درآمدی خانوارهای شهری قرار دارد. با این حال، این رقم بالاتر به معنای رفاه بیشتر نیست؛ چرا که تهرانیها تقریباً ۸۰ درصد درآمد خود را صرف هزینههای زندگی میکنند.
در استانهایی مانند هرمزگان، وضعیت حتی بحرانیتر است و خانوارها حدود ۹۶ درصد درآمد خود را برای مصارف روزمره خرج میکنند؛ به این معنا که تقریباً هیچ فرصتی برای پسانداز باقی نمیماند.
فاصله درآمدی بین استانها
بر اساس دادههای منتشرشده در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴، میانگین درآمد خانوارهای شهری در تهران بیش از دو برابر استان ایلام با ۱۷.۹ میلیون تومان است.
رتبهبندی درآمدی استانها نشان میدهد که پنج استان پردرآمد کشور فاصله قابل توجهی با سایر مناطق دارند و خانوارهای شهری در این استانها بالاترین درآمد را ثبت کردهاند.
شاخص هزینه به درآمد
اگرچه درآمدها در برخی استانها بالاست، اما شاخص «نسبت هزینه به درآمد» تصویر دقیقتری از توان پسانداز و رفاه واقعی خانوارها ارائه میدهد.
برای نمونه، آذربایجان شرقی حدود ۶۳ درصد و کهگیلویه و بویراحمد حدود ۶۲ درصد درآمد خود را صرف هزینههای زندگی میکنند؛ وضعیتی که امکان پسانداز و سرمایهگذاری بهتر را فراهم میآورد. در مقابل، تهران با مصرف ۸۰ درصد درآمد، فشار اقتصادی سنگینی را بر خانوارها تحمیل میکند.
چرا در ایران درآمد کم است؟
۱. تورم بالا و کاهش قدرت خرید
یکی از اصلیترین دلایل، تورم مزمن و افزایش هزینههای زندگی است. وقتی قیمت کالاها و خدمات سریعتر از رشد درآمد افزایش پیدا میکند، حتی درآمدهای متوسط یا بالا، توان خرید واقعی خود را از دست میدهند.
۲. رشد محدود دستمزدها
در بسیاری از بخشهای اقتصادی، دستمزدها متناسب با تورم و افزایش قیمتها رشد نکردهاند. به همین دلیل، کارگران، کارمندان و بازنشستگان از قدرت خرید کافی برخوردار نیستند و درآمد واقعی کاهش یافته است.
۳. اشتغال ناقص و کیفیت پایین شغلها
بخش بزرگی از بازار کار به اشتغال ناقص، قراردادهای کوتاهمدت یا مشاغل غیررسمی محدود است. این نوع شغلها درآمد پایدار و مزایای اجتماعی کمی دارند و نمیتوانند رفاه اقتصادی ایجاد کنند.
۴. ساختار اقتصادی و وابستگی به نفت
اقتصاد ایران به شدت به درآمدهای نفتی و منابع محدود وابسته است. این موضوع باعث میشود تنوع درآمدی و سرمایهگذاری در بخشهای مولد محدود شود و فرصتهای شغلی با درآمد بالا کمتر ایجاد شود.
۵. مالیات و توزیع ناعادلانه درآمد
درآمدها و ثروت در ایران به صورت ناهمگن توزیع شده است و مالیات یا سیاستهای حمایتی کافی برای کاهش شکاف اقتصادی وجود ندارد. این موضوع باعث میشود متوسط درآمد خانوار پایینتر از پتانسیل واقعی اقتصاد باقی بماند.
۶. بیثباتی اقتصادی و کاهش سرمایهگذاری
نوسانات ارزی، تحریمها و سیاستهای اقتصادی ناپایدار، سرمایهگذاری و رشد تولید داخلی را محدود کرده است. کاهش تولید و فرصتهای شغلی، باعث پایین ماندن درآمد خانوارها میشود.
جمعبندی
با توجه به دادهها، درآمد بالا بهتنهایی رفاه را تضمین نمیکند. شاخص هزینه به درآمد نشان میدهد استانهایی با درآمد متوسط اما مدیریت بهتر هزینه، شرایط مالی سالمتری برای خانوارها فراهم کردهاند. این تحلیل میتواند راهنمایی برای سیاستگذاران و خانوادهها در برنامهریزی مالی و پسانداز باشد.
دیدگاهها