به گزارش بنکر (Banker)، پژوهشکده پولی و بانکی تازهترین برآورد خود از وضعیت رشد اقتصادی کشور را منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، رشد اقتصادی سهماهه منتهی به آبان ۱۴۰۴ حدود یک درصد برآورد شده؛ عددی که در مقایسه با آمارهای رسمی فصل تابستان، خوشبینانهتر به نظر میرسد.
این در حالی است که مرکز آمار ایران و بانک مرکزی، رشد اقتصادی تابستان امسال را بهترتیب ۰.۳ درصد و ۰.۵ درصد اعلام کرده بودند.
همین اختلاف نشان میدهد که بازوی پژوهشی بانک مرکزی تصویری امیدوارکنندهتر از تحولات اخیر اقتصاد ترسیم کرده است.
چرا برآوردهای زودهنگام اهمیت دارند؟
اطلاعات بهروز اقتصاد کلان نقش مهمی در تصمیمگیری سیاستگذاران و فعالان اقتصادی دارد. با وجود انتشار منظم دادههایی مانند حسابهای ملی توسط بانک مرکزی و مرکز آمار، این آمارها معمولاً با تأخیر فصلی یا حتی چندماهه منتشر میشوند.
برای نمونه، آمار رشد اقتصادی تابستان ۱۴۰۴ حدود ۷۵ روز پس از پایان فصل منتشر شد و بانک مرکزی نیز با فاصلهای بیش از سه ماه، دادههای خود را ارائه کرد.
چنین تأخیری باعث میشود این آمارها بیشتر روایتگر گذشته باشند تا نشاندهنده وضعیت فعلی اقتصاد.
کنونبینی؛ تصویری نزدیکتر به واقعیت روز
برای جبران این خلأ، نهادهای پژوهشی در بسیاری از کشورها به برآوردهای زودهنگام یا همان کنونبینی روی آوردهاند.
در ایران نیز پژوهشکده پولی و بانکی با استفاده از دادههای ماهانه تراکنشهای شاپرک، تجارت خارجی و حملونقل جادهای، تلاش میکند تصویر دقیقتری از وضعیت جاری اقتصاد ارائه دهد.
مزیت اصلی این روش، نمایش زودتر روندهای اقتصادی پیش از انتشار آمارهای رسمی است.
مقایسه برآوردها؛ خوشبینی یا بیشبرآورد؟
بررسیها نشان میدهد برآورد اخیر پژوهشکده پولی و بانکی نسبت به دو برآورد قبلی در سهماه منتهی به شهریور و مهر افزایش داشته است.
پژوهشکده در پایان تابستان، رشد تولید ناخالص داخلی را ۰.۹ درصد برآورد کرده بود؛ در حالی که بعدتر آمار رسمی، رشد کمتری را ثبت کردند.
این اختلاف، نشانهای از بیشبرآورد در مقطع تابستان است؛ موضوعی که البته در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ برعکس بوده و برآوردهای پژوهشکده اغلب کمتر از آمارهای رسمی قرار داشتهاند.
با این حال، فاصله نهچندان زیاد ارقام، همچنان کنونبینی را به ابزاری مفید برای تحلیل زودهنگام اقتصاد تبدیل میکند.
کدام بخشها ترمز رشد اقتصادی را کشیدند؟
در کنونبینی سهماه منتهی به آبان، بخش کشاورزی ضعیفترین عملکرد را داشته و رشد منفی ۵.۸ درصدی برای آن برآورد شده است.
کاهش محسوس بارندگیها در سال آبی جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل، عامل اصلی این افت عنوان شده است.
صنایع و معادن؛ رکود ادامهدار
پس از کشاورزی، بخش صنایع و معادن نیز با رشد منفی ۱.۶ درصدی مواجه شده است. طبق آمارهای رسمی، صنعت در بهار و تابستان وارد رکود شده بود و برآوردهای جدید نیز نشانهای از پایان این وضعیت نشان نمیدهد.
عملکرد شرکتهای صنعتی بورسی بیانگر وضعیت ناهمگون این بخش است؛ بهطوری که صنایعی مانند فلزات اساسی، خودرو و قطعات، محصولات دارویی و دستگاههای برقی رشد مثبت داشتهاند، اما صنایع شیمیایی، کانیهای غیرفلزی، غذایی و ماشینآلات با افت مواجه شدهاند.
موتورهای نجاتدهنده رشد اقتصادی
نفت؛ رشد محدود اما مؤثر
در مقابل بخشهای ضعیف، نفت یکی از عوامل حفظ رشد اقتصادی بوده است. بر اساس آمار اوپک و اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تولید نفت خام ایران در سهماه منتهی به آبان تغییر چشمگیری نداشته و رشد این بخش حدود ۰.۶ درصد برآورد شده است.
خدمات؛ ستون اصلی رشد
بخش خدمات همچنان نقش موتور اصلی اقتصاد را ایفا میکند. در کنونبینی اخیر، رشد این بخش ۳.۴ درصد برآورد شده است.
دادههای شاپرک نشان میدهد ارزش اسمی تراکنشها در این دوره حدود ۵۵ درصد افزایش یافته و تعداد تراکنشها نیز ۴ درصد رشد کرده است.
با توجه به اینکه نرخ تورم در این بازه کمتر از ۵۰ درصد بوده، میتوان نتیجه گرفت که ارزش واقعی تراکنشها نیز افزایش یافته و بخش خدمات همچنان محرک اصلی رشد اقتصادی است.
در مجموع، آخرین کنونبینی پژوهشکده پولی و بانکی از رشد اقتصادی یکدرصدی در سهماه منتهی به آبان حکایت دارد؛ رشدی که عمدتاً بر دوش بخش نفت و خدمات قرار گرفته و در سایه ضعف کشاورزی و صنعت شکل گرفته است.
منبع: دنیای اقتصاد
دیدگاهها