دیپلماسی بانکی ایران از هند به استانبول رسید

به گزارش بنکر، عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، روز یکشنبه ۲۲ شهریور در رأس هیأتی راهی استانبول شد تا در اجلاس رؤسای کل بانک‌های مرکزی کشورهای اسلامی شرکت کند.

این سفر فقط به حضور در یک اجلاس محدود نمی‌شود. قرار است همتی در دیدار با مقام‌های کشورهای عضو، درباره توسعه همکاری‌های بانکی و تجاری و سازوکارهای جدید مبادلات مالی گفت‌وگو کند.

تجارت خارجی بدون مسیرهای مطمئن مالی امکان‌پذیر نیست. پشت هر صادرات و واردات، فرآیندی برای پرداخت، تسویه، انتقال ارز و تأمین مالی وجود دارد.

این موضوع برای ایران اهمیت بیشتری دارد. محدودیت‌های ناشی از تحریم، دسترسی ایران به بخشی از شبکه بانکی بین‌المللی را کاهش داده و به همین دلیل، ایجاد مسیرهای جایگزین مالی در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

سفر به ترکیه در همین چارچوب قابل ارزیابی است. این سفر ادامه مجموعه‌ای از رایزنی‌های رئیس‌کل بانک مرکزی با کشورهای منطقه و اقتصادهای مستقل برای توسعه روابط پولی و بانکی است.

همتی پیش از این در سال جاری به پاکستان، قطر، هند و عراق سفر کرده بود. مسائل ارزی، همکاری‌های بانکی و تسهیل تجارت از محورهای مهم این سفرها بوده است.

از هند و بریکس تا استانبول

سفر همتی به ترکیه در شرایطی انجام شده که رایزنی‌های ایران در چارچوب بریکس نیز افزایش یافته است.

یک ماه پیش، رئیس‌کل بانک مرکزی برای شرکت در اجلاس وزیران دارایی و رؤسای بانک‌های مرکزی بریکس به هند رفت. ایران در این نشست پیشنهاد ایجاد کریدور مالی بریکس را مطرح کرد.

اتصال شبکه‌های پرداخت ملی و افزایش استفاده از ارزهای ملی نیز از موضوعات مورد توجه ایران بود. عضویت ایران در بانک توسعه جدید بریکس هم در همین چارچوب پیگیری شد.

همتی در حاشیه این اجلاس با سانجی مالهوترا، رئیس بانک مرکزی هند، دیدار و درباره توسعه همکاری‌های پولی و بانکی و تسهیل مبادلات گفت‌وگو کرد.

تحرکات ایران در بریکس تنها به سطح بانک مرکزی محدود نمانده است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، نیز این هفته برای شرکت در اجلاس سران بریکس به دهلی‌نو رفت.

حضور کشورهایی مانند چین، هند و روسیه در کنار اعضای منطقه‌ای بریکس، ظرفیت این گروه را برای توسعه همکاری‌های مالی و تجاری افزایش داده است.

دیپلماسی بانکی ایران به دنبال چیست؟

اما سؤال اصلی این است که توسعه روابط بانکی چه تغییری در تجارت ایران ایجاد می‌کند؟

به زبان ساده، هدف این است که تجارت خارجی ایران به تعداد محدودی از کانال‌های مالی وابسته نباشد. استفاده از ارزهای ملی، اتصال شبکه‌های پرداخت و توسعه سازوکارهای چندجانبه می‌تواند تعداد مسیرهای مالی در دسترس ایران را افزایش دهد.

در این میان، بحث همکاری‌های مالی در بریکس نیز فقط به کنار گذاشتن دلار محدود نیست. ایجاد زیرساخت‌هایی برای پرداخت‌های فرامرزی با استفاده از شبکه‌های پرداخت ملی و ارزهای محلی، یکی از مسیرهای مورد توجه کشورهای عضو است.

ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی نیز در آینده می‌توانند بخشی از این زیرساخت باشند. چنین ابزارهایی می‌توانند امکان انجام برخی مبادلات فرامرزی را خارج از مسیرهای سنتی فراهم کنند.

از این منظر، سفرهای اخیر رئیس‌کل بانک مرکزی به پاکستان، قطر، هند، عراق و اکنون ترکیه را می‌توان بخشی از یک سیاست گسترده‌تر دانست؛ سیاستی که هدف آن افزایش تعداد مسیرهای مالی تجارت ایران است.

در عمل، موفقیت این سیاست به نتیجه مذاکرات بستگی دارد. اگر رایزنی‌های استانبول به همکاری‌های عملی بانکی، تسهیل تسویه تجارت و ارتباط پایدارتر میان شبکه‌های مالی منجر شود، اهمیت آن تنها به روابط ایران و ترکیه محدود نخواهد بود.

هدف نهایی، ایجاد شبکه‌ای متنوع‌تر از روابط مالی و تجاری است. چنین شبکه‌ای می‌تواند وابستگی تجارت ایران به یک کانال مشخص را کاهش دهد و در شرایط فشار خارجی، گزینه‌های بیشتری برای ادامه مبادلات در اختیار کشور قرار دهد.