یک ایران، چند روایت از فلاکت؛ فاصله ۲۶ واحدی استان‌ها

به گزارش بنکر، بررسی آمارهای تورم و بیکاری نشان می‌دهد فاصله میان بالاترین و پایین‌ترین شاخص فلاکت استانی به بیش از ۲۶ واحد رسیده است.

در این میان، لرستان با شاخص حدود ۹۵ واحد در صدر جدول قرار دارد و تهران با ۶۸.۸ واحد، پایین‌ترین رقم را به ثبت رسانده است.

شاخص فلاکت از جمع نرخ تورم و بیکاری به دست می‌آید. تورم سالانه کشور در مردادماه ۶۹.۹ درصد و نرخ بیکاری در بهار ۹.۱ درصد بوده است. مجموع این دو رقم، شاخص ۷۹ واحدی را برای کشور رقم می‌زند.

اما آنچه در این عدد بیشتر به چشم می‌آید، سهم متفاوت دو مؤلفه است. بخش عمده شاخص از تورم می‌آید و سهم بیکاری بسیار کمتر است. به بیان ساده‌تر، در شرایط فعلی افزایش هزینه زندگی نقش پررنگ‌تری در فشار اقتصادی خانوارها دارد.

اگر تورم نقطه‌به‌نقطه را به جای تورم سالانه در نظر بگیریم، مجموع تورم و بیکاری به ۹۸.۱ واحد می‌رسد. محاسبه مشابه با تورم خوراکی نیز عددی نزدیک به ۱۱۳ واحد به دست می‌دهد. این ارقام شاخص رسمی تازه‌ای نیستند، اما نشان می‌دهند فشار هزینه‌های روزمره می‌تواند بسیار بیشتر از تصویری باشد که شاخص کلی فلاکت ارائه می‌کند.

لرستان در قله جدول

لرستان در میان استان‌های کشور بالاترین شاخص فلاکت را دارد. تورم ۸۴.۶ درصدی در کنار نرخ بیکاری ۱۰.۴ درصدی، شاخص فلاکت این استان را به حدود ۹۵ واحد رسانده است.

بعد از لرستان، ایلام با ۹۴.۵ واحد، کردستان با ۹۴.۳ واحد و کرمانشاه با ۹۲.۸ واحد قرار دارند. به این ترتیب، چهار استان نخست جدول همگی در غرب کشور قرار گرفته‌اند.

چهارمحال‌وبختیاری و هرمزگان نیز با شاخص ۹۰.۵ واحدی در رده بعد قرار دارند. خوزستان با ۸۹.۷، گلستان با ۸۸.۷، خراسان‌شمالی با ۸۸.۶ و آذربایجان‌غربی با ۸۸ واحد، دیگر استان‌های دارای شاخص بالا هستند.

در طرف دیگر جدول، تهران با ۶۸.۸ واحد قرار گرفته است. گیلان، اصفهان، خراسان‌جنوبی و البرز نیز شاخص‌هایی پایین‌تر از سطح متوسط کشور دارند.

فاصله ۲۶.۲ واحدی میان لرستان و تهران، یکی از مهم‌ترین نکات این مقایسه است؛ اختلافی که نشان می‌دهد عدد میانگین کشوری به تنهایی نمی‌تواند تصویر دقیقی از فشار اقتصادی در مناطق مختلف ارائه کند.

هشت استان در منطقه فشار مضاعف

در هشت استان بوشهر، چهارمحال‌وبختیاری، خراسان‌رضوی، خوزستان، کرمانشاه، لرستان، هرمزگان و همدان، هم نرخ تورم از میانگین کشور بالاتر است و هم نرخ بیکاری از متوسط کشوری عبور کرده است.

لرستان در این میان وضعیت ویژه‌ای دارد. شاخص فلاکت خوراکی این استان به ۱۲۵.۱ واحد رسیده که بالاترین رقم میان استان‌هاست. در همین استان، نسبت اشتغال نیز سه واحد درصد و نرخ مشارکت اقتصادی ۲.۳ واحد درصد کاهش داشته است.

کرمانشاه با تورم ۸۰.۹ درصدی و بیکاری ۱۱.۹ درصدی، شاخص فلاکت ۹۲.۸ واحدی دارد. در هرمزگان نیز تورم ۷۹.۳ درصدی در کنار بیکاری ۱۱.۲ درصدی، شاخص ۹۰.۵ واحدی را رقم زده است.

خوزستان نیز با نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصدی و تورم ۷۷.۸ درصدی، در جمع استان‌هایی قرار دارد که خانوارها در آنها همزمان با افزایش شدید هزینه‌ها و ضعف بازار کار روبه‌رو هستند.

پایین‌ترین شاخص فلاکت

تهران در نگاه اول وضعیت متفاوتی دارد. تورم سالانه این استان ۵۸.۲ درصد بوده و همراه شدن آن با نرخ بیکاری ۱۰.۶ درصدی، شاخص فلاکت تهران را به ۶۸.۸ واحد رسانده است؛ پایین‌ترین رقم در کشور.

اما در بازار کار تهران اتفاق دیگری در حال رخ دادن است. نرخ بیکاری نسبت به بهار سال گذشته ۴.۲ واحد درصد افزایش یافته و نرخ مشارکت اقتصادی نیز ۲.۸ واحد درصد کاهش داشته است. نسبت اشتغال هم با افت ۴.۴ واحد درصدی، یکی از شدیدترین کاهش‌ها میان استان‌ها را ثبت کرده است.

به همین دلیل، پایین‌تر بودن شاخص فلاکت تهران را نمی‌توان به معنای پایین بودن همه فشارهای اقتصادی در پایتخت دانست. وزن بالای تورم در این شاخص باعث شده نرخ تورم پایین‌تر تهران اثر افزایش بیکاری را تا حد زیادی در عدد نهایی پنهان کند.

آنچه از مقایسه استانی به دست می‌آید، یک تصویر یکدست از اقتصاد ایران نیست. در یک استان، مسئله اصلی افزایش قیمت‌هاست؛ در استان دیگر، بازار کار و کاهش فرصت‌های شغلی فشار بیشتری ایجاد می‌کند. شاخص فلاکت این دو را در یک عدد جمع می‌کند، اما برای فهم شرایط واقعی خانوارها، باید هر دو مؤلفه را جداگانه دید.