به گزارش بنکر، پاسخ محمدمهدی بهکیش به این سؤال روشن است؛ خیر.
این اقتصاددان در پنل «الزامات خروج از رکود، سرمایهگذاری خارجی و رسیدن به رشد پایدار» در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» گفت رشد اقتصادی پایدار بدون سرمایه، فناوری و دسترسی به بازارهای بینالمللی عملاً دستیافتنی نیست.
به گفته او، تجربه کشورهای مختلف یک پیام مشترک دارد؛ هر کشوری که توانسته مسیر توسعه را طی کند، در نهایت به سمت تعامل با اقتصاد جهانی حرکت کرده است.
بهکیش توضیح داد که پیش از تحولات اخیر، مجموعهای از پیشنهادهای اصلاحی برای بهبود عملکرد دولت، بنگاههای اقتصادی، تجارت خارجی و تسهیل مبادلات تهیه شده بود. اما این روزها شرایط تغییر کرده است. از نگاه او، مهمترین اولویت اکنون بررسی آثار اقتصادی جنگ و پیدا کردن راهکارهایی برای کاهش پیامدهای آن بر اقتصاد کشور است.
ژاپن، چین و ویتنام چه درسی برای اقتصاد ایران دارند؟
بهکیش برای توضیح دیدگاه خود به چند تجربه جهانی اشاره کرد.
او گفت ژاپن بعد از پایان جنگ جهانی دوم، به جای ادامه تقابل، مسیر همکاری اقتصادی با آمریکا را انتخاب کرد. نتیجه چه شد؟ اقتصاد این کشور در مدت نهچندان طولانی جهش بزرگی را تجربه کرد.
و مثال بعدی، ویتنام بود. کشوری که سالها درگیر جنگ بود اما از اواسط دهه ۱۹۸۰ با اجرای اصلاحات اقتصادی و باز کردن درهای اقتصاد خود، به یکی از صادرکنندگان بزرگ جهان تبدیل شد. به گفته این اقتصاددان، صادرات سالانه ویتنام به آمریکا اکنون حدود ۲۰۰ میلیارد دلار است؛ در حالی که کل صادرات ایران هنوز به حدود ۵۰ میلیارد دلار هم نمیرسد.
او سپس به تجربه چین اشاره کرد؛ کشوری که در سال ۱۹۷۹ درآمد سرانهای حدود نصف ایران داشت. اما با جذب سرمایه، انتقال فناوری و گسترش ارتباط با اقتصاد جهانی، امروز به یکی از بزرگترین اقتصادهای دنیا تبدیل شده است.
بهکیش در ادامه از نیاز سنگین اقتصاد ایران به سرمایهگذاری سخن گفت. به گفته او، توسعه صنعت نفت و گاز، بازسازی زیرساختهای آسیبدیده و ایجاد ظرفیتهای جدید تولید و صادرات، به حدود ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد.
اما این سرمایه از کجا قرار است تأمین شود؟
پاسخ او این بود که بدون کاهش محدودیتهای اقتصادی، دسترسی به بازارهای جهانی و جذب سرمایه خارجی، تأمین چنین رقمی بسیار دشوار خواهد بود.
این اقتصاددان هشدار داد که اقتصاد ایران در شرایط فعلی حتی توان جبران استهلاک سرمایههای موجود را هم ندارد. اگر این روند ادامه پیدا کند، سرمایهگذاری کمتر میشود، تولید افت میکند و دامنه فقر گستردهتر خواهد شد.
او تأکید کرد سیاستگذاران باید هزینه و فایده ادامه تقابل با جهان را از زاویه منافع اقتصادی کشور بررسی کنند. از نگاه بهکیش، تبدیل تقابل به تعامل میتواند زمینه جذب سرمایه، انتقال فناوری و افزایش صادرات را فراهم کند.
در بخش دیگری از سخنانش، بهکیش به نقش دولت و بخش خصوصی پرداخت. او گفت دولت باید فضای کسبوکار را بهبود دهد، تجارت را تسهیل کند و بازارهای جدید را در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهد. در مقابل، بنگاهها هم باید با افزایش بهرهوری و اصلاح ساختار، خود را با شرایط جدید هماهنگ کنند.
بهکیش در پایان تأکید کرد که راه خروج از وضعیت فعلی وجود دارد؛ البته به شرط آنکه دولت، بخش خصوصی و مردم در کنار یکدیگر برای بازسازی اقتصاد و دستیابی به رشد پایدار همکاری کنند.
دیدگاهها