برخورد سخت‌ بانک مرکزی با سودهای موهوم ارزی از سال آینده

به گزارش بنکر، مدتی است که بانک مرکزی شناسایی سودهای موهوم از محل تسعیر دارایی‌های ارزی را در دستور کار خود قرار داده است. این سودها که برخی بانک‌ها سال‌ها با تکیه بر مطالبات وصول‌نشده و بدهی‌های ارزی قدیمی شناسایی می‌کردند، هیچ پشتوانه نقدی نداشتند و تنها صورت‌های مالی را متورم نشان می‌دادند .

معاون تنظیم‌گری و نظارت بانک مرکزی در همایش بانکداری اسلامی، بخشنامه تسعیر دارایی‌ها را «نخستین گام در انضباط‌بخشی» خواند و تأکید کرد که این مسیر ادامه دارد .

گام‌های سخت‌تر از سال آینده

اما سؤال اصلی اینجاست: پس از بخشنامه تسعیر، چه اتفاقی می‌افتد؟ مرادپور پاسخ داده است: «در سال آینده گام‌های سخت‌گیرانه‌تری برای مهار این ریسک‌ها برداشته خواهد شد.» 

به زبان ساده، بانک مرکزی قصد دارد محدودیت‌های بیشتری برای شناسایی سود از محل دارایی‌های ارزی بی‌کیفیت و مطالبات مشکوک‌الوصول اعمال کند. این اقدام، گامی در راستای واقعی‌سازی صورت‌های مالی بانک‌ها و جلوگیری از تقسیم سودهای کاغذی میان سهامداران است .

چرا سودهای موهوم خطرناک هستند؟

در سال‌های گذشته، برخی بانک‌ها تسهیلات ارزی کلانی – از جمله از محل منابع صندوق توسعه ملی – پرداخت کردند که بخش قابل‌توجهی از آن در سررسید بازنگشت و به مطالبات غیرجاری و مشکوک‌الوصول تبدیل شد .

با این حال، همین بانک‌ها هر سال مانده این مطالبات وصول‌نشده را با نرخ جدید ارز تسعیر می‌کردند و مابه‌التفاوت آن را به‌عنوان درآمد در صورت سود و زیان ثبت می‌نمودند؛ در حالی که هیچ وجه نقدی وارد بانک نشده بود. این دقیقاً مصداق «سود موهوم» است .

اجرای بخشنامه جدید تأثیر چشمگیری بر صورت‌های مالی برخی بانک‌ها داشته است. به‌عنوان نمونه، بانک تجارت از برگشت ۹ هزار و ۹۳۲ میلیارد تومان سود تسعیر ارز خبر داده است . این ارقام نشان می‌دهد که بخشنامه یادشده صرفاً یک تغییر شکلی در گزارشگری مالی نبوده، بلکه بر سود نهایی بانک‌ها اثر قابل‌توجهی گذاشته است.

ممنوعیت تقسیم سود کاغذی

بانک مرکزی در بخشنامه جدید خود صراحتاً اعلام کرده است که سود ناشی از تغییر نرخ ارز، سود عملیاتی و پایدار نیست و نباید میان سهامداران تقسیم شود . این منابع باید مستقیماً صرف افزایش سرمایه و ترمیم ساختار مالی بانک‌ها شود .

در عمل، آنچه بانک مرکزی دنبال می‌کند، عبور از «سودهای کاغذی» به سمت «سودسازی واقعی» است . گام‌های سخت‌گیرانه‌تری که از سال آینده وعده داده شده، نشان می‌دهد این مسیر با جدیت ادامه خواهد یافت .