نقطه شکست تورمی کجاست و چقدر به آن نزدیکیم؟

به گزارش بنکر (Banker)، در روزهای اخیر، انتشار ویدئویی از اظهارات حسین عبده‌تبریزی در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای داشته و واکنش‌های متفاوتی را برانگیخته است. از طرح احتمال تورم‌های چند هزاردرصدی گرفته تا مقایسه اقتصاد ایران با ونزوئلا یا آرژانتین، همگی برداشت‌هایی بوده‌اند که بعضاً از متن اصلی صحبت‌ها فاصله داشته‌اند. اما دغدغه اصلی این اقتصاددان، نه پیش‌بینی عددی مشخص، بلکه هشدار درباره مسیری است که در صورت تداوم شرایط فعلی می‌تواند اقتصاد را با تورم‌های انفجاری مواجه کند.

آیا عبده‌تبریزی تورم ۳۰۰۰ درصدی را پیش‌بینی کرده است؟

توضیح درباره یک سوءبرداشت رسانه‌ای

عبده‌تبریزی تأکید می‌کند که اظهارات او به‌هیچ‌وجه به معنای پیش‌بینی قطعی تورم چند هزاردرصدی نبوده است. به گفته او، تورم‌های بسیار بالا یک شبه و به‌صورت خطی شکل نمی‌گیرند، بلکه حاصل عبور از یک نقطه شکست هستند؛ نقطه‌ای که در آن اعتماد عمومی به پول ملی فرو می‌ریزد. اشاره به اعداد بزرگی مانند ۲۰۰۰ یا ۳۰۰۰ درصد، صرفاً برای توضیح ماهیت این شکست بوده، نه ایجاد ترس در جامعه.

مسیر خطرناک، اما نه انفجاری

تفاوت مسیر پرریسک با بحران قطعی

از نگاه این کارشناس اقتصادی، اقتصاد ایران هنوز وارد فاز انفجاری تورم نشده است. نشانه‌هایی مانند پرداخت منظم حقوق، وجود سپرده‌های بانکی و ادامه استفاده از ریال، نشان می‌دهد که خط قرمز فروپاشی پولی هنوز رد نشده است. با این حال، علائمی وجود دارد که در صورت بی‌توجهی، می‌تواند اقتصاد را به نقطه شکست نزدیک کند.

علائم هشداردهنده در اقتصاد

از دلاریزه شدن ذهنی تا فشار کسری بودجه

عبده‌تبریزی مهم‌ترین نشانه هشدار را دلاریزه شدن ذهنی اقتصاد می‌داند؛ وضعیتی که در آن مردم حتی معاملات ریالی را نیز با دلار می‌سنجند. علاوه بر این، تأمین کسری بودجه از مسیر فروش اوراق به بانک‌ها و نرخ‌های بهره بالا برای این اوراق، از دیگر چراغ‌های زردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.

هشدار یا ناامیدی؟

چرا گفتن واقعیت ضروری است؟

برخلاف برخی انتقادها، عبده‌تبریزی معتقد است پنهان کردن واقعیت‌هاست که ناامیدی ایجاد می‌کند. به باور او، هنوز فرصت برای جلوگیری از بدترین سناریو وجود دارد، به شرط آنکه تصمیم‌های درست و به‌موقع اتخاذ شوند.

ایران در مسیر ونزوئلا یا آرژانتین؟

جمع‌بندی یک اقتصاددان

عبده‌تبریزی صراحتاً می‌گوید ایران در مسیر ونزوئلا قرار ندارد، اما شباهت‌هایی با آرژانتینِ پیش از انفجار تورمی دیده می‌شود. به گفته او، فاصله بین تورم ۶۰ درصدی و تورم‌های چند هزاردرصدی، فاصله زمانی نیست؛ بلکه فاصله رفتاری است. تا زمانی که نگه‌داشتن پول ملی عقلانی باشد، حتی تورم‌های بالا نیز به انفجار ختم نمی‌شوند.

تله آرژانتینی در برابر تله ونزوئلایی

تفاوت تورم مزمن با تورم انفجاری

در وضعیت موسوم به تله آرژانتینی، اقتصاد با تورم بالا اما قابل‌تحمل مواجه است؛ پول ملی هنوز کارکرد دارد، بانک‌ها فعال‌اند و بازار بدهی پابرجاست، هرچند با نرخ‌های بهره بالا. خطر اصلی در این مرحله، عادت‌کردن سیاستگذار به تورم بالاست.

اما در تله ونزوئلایی، اعتماد پولی فروپاشیده است. پول ملی دیگر نگاه‌داشتنی نیست، مردم بلافاصله پس از دریافت آن به خرج یا تبدیلش اقدام می‌کنند و تورم به‌صورت ناگهانی و جهشی به سطوح چند هزاردرصدی می‌رسد. عبده‌تبریزی تأکید می‌کند که عبور از این مرز، ناگهانی و بسیار پرهزینه خواهد بود.

راهکارهای جلوگیری از انفجار تورمی

سه تصمیم کلیدی

از نگاه این اقتصاددان، هنوز می‌توان از ورود به سناریوی بد جلوگیری کرد. مهار واقعی کسری بودجه، توقف انتقال بار تأمین مالی دولت به شبکه بانکی و ارسال سیگنال‌های معتبر مبنی بر حفظ کنترل سیاستگذار، مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند ریسک تورم‌های انفجاری را کاهش دهند.

منبع: دنیای اقتصاد