به گزارش بنکر (Banker)، بازار خودرو شاهد یک تغییر مهم و پرشتاب در روند قیمتها است؛ تغییری که بیش از هر چیز به جهش نرخ ارز و تعدیل شکاف قیمتی میان ارزش واقعی خودرو و قیمتهای دستوری گذشته مرتبط است.
برای مدتها، سیاستهای کنترلی و قیمتگذاری دستوری باعث شده بود قیمت خودرو از واقعیتهای اقتصادی و نرخ ارز فاصله بگیرد. اما با رشد قابل توجه دلار، این فاصله در مدت زمانی کوتاه تا حد زیادی جبران شد.
در واقع، بازار خودرو طی حدود ۴۵ روز گذشته با یک پرش قیمتی قابل توجه مواجه شد؛ بهگونهای که بخش بزرگی از عقبماندگی قیمتها نسبت به نرخ ارز تخلیه شد. در برخی موارد حتی سرعت رشد قیمت خودرو از افزایش نرخ دلار نیز پیشی گرفت که نشاندهنده آزاد شدن تورم انباشته در این بازار است.
رشد قیمت بدون رونق
افزایش قیمتها؛ اما کاهش معاملات
نکته قابل توجه این است که جهش قیمت خودرو به معنای رونق بازار نبوده است. برخلاف تصور عمومی، همزمان با افزایش اسمی قیمتها، حجم معاملات به شدت کاهش یافته و به یکی از پایینترین سطوح چند سال اخیر رسیده است.
این وضعیت نشان میدهد که رشد قیمتها بیش از آنکه ناشی از افزایش تقاضای واقعی باشد، نتیجه تعدیل انتظارات تورمی و همگرایی با نرخ ارز بوده است. در واقع، بازار با تورم قیمتی مواجه است اما از نظر معاملاتی در رکودی عمیق به سر میبرد.
کاهش قدرت خرید؛ عامل اصلی رکود
یکی از مهمترین دلایل افت معاملات، کاهش محسوس قدرت خرید خانوارهاست. در شرایطی که دستمزدها با تورم همگام رشد نکرده و رکود در بخش واقعی اقتصاد ادامه دارد، تقاضای موثر برای خرید خودرو به شدت تضعیف شده است. همین موضوع باعث شده بازار بهرغم افزایش قیمتها، با کمبود مشتری جدی روبهرو شود.
اثر سیاستهای دستوری بر انباشت تورم
کارشناسان معتقدند که سیاستهای قیمتگذاری دستوری در سالهای گذشته باعث سرکوب مصنوعی قیمت خودرو شده بود. این سرکوب در بلندمدت منجر به انباشت تورم پنهان در بازار شد؛ تورمی که در نهایت با جهش نرخ ارز بهصورت ناگهانی تخلیه شد.
ترکیبی از عوامل اقتصادی و سیاسی از جمله رشد نقدینگی، کسری بودجه، تحولات منطقهای و انتظارات تورمی، زمینه جهش نرخ ارز را فراهم کرد و در نتیجه قیمت خودرو نیز به سرعت خود را با شرایط جدید تطبیق داد.
افزایش ۵۰ درصدی قیمت در کمتر از دو ماه
برآوردها نشان میدهد که طی حدود یک ماه و نیم گذشته، میانگین قیمت خودرو در بازار با رشد نزدیک به ۵۰ درصدی همراه بوده است. این در حالی است که پیش از آن، قیمت خودرو به طور متوسط حدود ۳۵ درصد از ارزش واقعی دلار عقبتر بود.
حرکت هماهنگ همه بخشهای بازار
یکی از ویژگیهای مهم جهش اخیر این است که افزایش قیمت محدود به یک بخش خاص نبوده است. خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی تقریباً بهصورت همزمان و موازی رشد قیمتی را تجربه کردهاند. دلیل این موضوع نیز ارتباط ساختاری قیمتها در این سه بخش است.
به بیان ساده، هرگونه افزایش قیمت در خودروهای وارداتی به سرعت بر خودروهای مونتاژی و داخلی نیز اثر میگذارد و فاصله قیمتی میان آنها بهصورت هماهنگ تنظیم میشود.
تغییر کف قیمتی بازار خودرو
در شرایط فعلی، کف قیمت خودرو در بازار به نزدیکی یک میلیارد تومان رسیده و برخی خودروهای پرتقاضا به محدوده قیمتی چند میلیارد تومانی نزدیک شدهاند. این موضوع نشان میدهد که سطح عمومی قیمتها در بازار خودرو وارد یک فاز جدید شده است.
رکودی عمیق در معاملات
برخلاف سالهای گذشته، بازار خودرو در آستانه پایان سال نیز نشانهای از رونق سنتی شب عید ندارد. رکود اقتصادی، کاهش توان خرید و نااطمینانی نسبت به آینده باعث شده تقاضای فصلی نیز نتواند بازار را از رکود خارج کند.
البته این رکود به معنای توقف کامل معاملات نیست، اما حجم خرید و فروش به پایینترین سطح پنج سال اخیر رسیده و فضای بازار بیشتر به حالت انتظار و رخوت شباهت دارد.
واقعیتهای کف بازار
معیار واقعی بازار؛ عرضه واقعی نه آمار رسمی
فعالان بازار معتقدند که بازار خودرو بیش از آمارهای اعلامی، به عرضه واقعی خودرو در کف بازار توجه میکند. یعنی خودرویی که پلاک شده و با سند رسمی در بازار موجود است، معیار اصلی تنظیم قیمت محسوب میشود.
به همین دلیل، آمار ثبت سفارش یا خودروهای دپو شده در گمرک تأثیر چندانی بر رفتار بازار ندارد؛ چراکه تا زمان ورود واقعی خودرو به بازار، عرضه محسوب نمیشود.
ابهام در تحقق برنامه واردات
برخی برآوردها درباره واردات گسترده خودرو تا پایان سال، از نگاه فعالان بازار چندان قابل تحقق به نظر نمیرسد. محدودیتهای ارزی، تعرفههای بالا و فرآیند پیچیده ترخیص، سرعت ورود خودروهای وارداتی را به شدت کاهش داده است.
تعرفههای بالا و ارز آزاد
خودروهای بالای ۲۵۰۰ سیسی که بهصورت محدود وارد کشور شدهاند، با تعرفههای بسیار بالا و بر اساس ارز آزاد ترخیص میشوند. همین مسئله موجب شده قیمت این خودروها نیز با جهش قابل توجهی مواجه شود و تأثیر تنظیمکنندهای بر بازار نداشته باشند.
در نتیجه، حتی ورود محدود خودروهای لوکس نیز نتوانسته نقش مؤثری در کاهش قیمتها ایفا کند.
خطر تأخیر و بلوکه شدن سرمایه
کارشناسان نسبت به ثبتنام خودروهای وارداتی با موعد تحویل طولانی هشدار میدهند. هرچند اختلاف قیمت کارخانه و بازار ممکن است جذاب به نظر برسد، اما ریسک تأخیر در تحویل، تغییر مقررات و مشکلات وارداتی میتواند سرمایه خریداران را در معرض خطر قرار دهد.
اولویت خرید از بازار واقعی
در شرایط فعلی، توصیه میشود خریداران در صورت نیاز واقعی، خودروهایی را انتخاب کنند که در بازار با پلاک و سند رسمی موجود هستند. این رویکرد ریسک معامله را کاهش داده و اطمینان بیشتری برای خریدار ایجاد میکند.
چشمانداز بازار خودرو تا پایان سال
با وجود جهش شدید قیمتها در هفتههای اخیر، برخی تحلیلگران معتقدند که بازار خودرو در زمان باقیمانده تا پایان سال ظرفیت رشد قیمتی قابل توجهی ندارد. زیرا توان خرید مصرفکنندگان کاهش یافته و بازار کشش افزایش بیشتر قیمتها را ندارد.
بازار در فاز تورمی-رکودی
در مجموع، بازار خودرو در حال حاضر در وضعیتی دوگانه قرار گرفته است؛ از یک سو با تورم قیمتی بالا و از سوی دیگر با رکود معاملاتی عمیق. این ترکیب نشان میدهد که افزایش قیمتها بیشتر ناشی از متغیرهای کلان اقتصادی و نرخ ارز است، نه رشد تقاضای واقعی.
جمعبندی
بازار خودرو طی ۴۵ روز اخیر جهش قیمتی قابل توجهی را تجربه کرده و بخش بزرگی از عقبماندگی خود نسبت به نرخ ارز را جبران کرده است. با این حال، این رشد قیمت نهتنها به رونق بازار منجر نشده، بلکه همزمان رکود معاملات را تشدید کرده است.
کاهش قدرت خرید، ابهام در واردات، سیاستهای اقتصادی و انتظارات تورمی از مهمترین عواملی هستند که آینده بازار خودرو را در هالهای از عدم قطعیت قرار دادهاند. در چنین شرایطی، به نظر میرسد بازار خودرو تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصادی تثبیت نشوند، همچنان در مسیر نوسانی و کمرمق به حرکت خود ادامه دهد.
منبع: تجارت نیوز
دیدگاهها