آیا ایران در آستانه ابرتورم قرار دارد؟ هشدار کارشناسان

به گزارش بنکر (Banker)، اخیراً بحث‌هایی در فضای کارشناسی درباره تورم در ایران مطرح شده که واکنش‌های متعددی در محافل اقتصادی ایجاد کرده است.

یکی از تحلیلگران بازار سرمایه، به‌طور تئوریک به موضوع زمینه‌های بروز ابرتورم پرداخت، اما بعداً توضیح داد که هدفش هشدار برای پیشگیری از تورم‌های بزرگ بوده و نه پیش‌بینی وقوع آن.

کارشناسان اقتصادی معتقدند اعلام ارقام نجومی تورم بدون در نظر گرفتن شرایط واقعی، می‌تواند انتظارات تورمی را تشدید کند. با اینکه اقتصاد ایران در چند سال اخیر تورم بالای ۴۰ درصد را تجربه کرده، اما ساختار اقتصاد قابلیت مدیریت و کنترل روند تورم را دارد.

نگاه کارشناسان به ابرتورم

وحید شقاقی شهری، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی، در گفتگو با ایبنا تاکید کرد که بحث تورم ۳۰۰۰ درصدی، صرفاً یک مثال برای تصویرسازی ذهنی از پیامدهای تورم‌های بالا بوده و به معنای وقوع آن نیست.

وی افزود، افزایش تورم به شکل ناگهانی و شتابان ممکن است رخ دهد و اقتصاد می‌تواند در مدت کوتاهی به سمت دلاریزه شدن حرکت کند. بنابراین هشدار اصلی، نیاز به توجه جدی به ریشه‌های تورم و درمان ساختاری آن است.

 چه عواملی ابرتورم ایجاد می‌کند؟

بررسی تجربیات بین‌المللی نشان می‌دهد که ابرتورم در کشورها دلایل یکسانی ندارد، اما برخی اشتراکات وجود دارد:

• بدهی خارجی بالا

• کسری بودجه شدید دولت

• خروج سرمایه

• ناترازی‌های مالی

با این حال، شرایط هر کشور متفاوت است و برخی نفتی، برخی درگیر جنگ یا تحریم بوده‌اند. نکته مشترک، ضرورت شناسایی به‌موقع عوامل تورم و جلوگیری از تشدید آنها است.

ریشه‌های تورم در ایران

شقاقی شهری تاکید کرد که ریشه تورم‌های بالای ایران عمدتاً در سیاست‌های بخش واقعی و مالی اقتصاد است و بانک مرکزی به تنهایی قادر به مدیریت بحران نیست. مشکلات ساختاری مانند اقتصاد دستوری، انحصارها، رانت و ناترازی‌های مالی مانع اثرگذاری سیاست‌های پولی شده‌اند.

اقتصاد ایران با چالش‌هایی همچون بحران آب، فرونشست زمین، ضعف زیرساخت‌ها، بحران بانکی و صندوق‌های بازنشستگی روبروست. این مسائل فشار زیادی بر بودجه دولت وارد کرده و باعث افزایش استقراض از بانک مرکزی می‌شود که خود محرک شوک‌های تورمی و ارزی است.

راهکار مقابله با تورم

وی افزود، سیاست‌های پولی تنها در انتهای زنجیره ایجاد تورم قرار دارند. ابتدا باید بخش واقعی اقتصاد اصلاح شود و ناترازی‌های مالی برطرف شود. این اصلاحات دشوار است چرا که ذینفعان قدرتمند از وضع موجود سود می‌برند و مانع تغییر می‌شوند.

تا زمانی که مشکلات ساختاری حل نشود، اقتصاد ایران همچنان در معرض شوک‌های تورمی و ارزی خواهد بود و خطر دلاریزه شدن و وقوع تورم‌های شدید وجود دارد. اولویت دولت و نهادهای اقتصادی، مقابله با ریشه‌های اصلی تورم است.