به گزارش بنکر (Banker)، رئیس کل جدید بانک مرکزی، عبدالناصر همتی، فعالیت رسمی خود را در ساختمان میرداماد آغاز کرد و در اولین روز کاری به یکی از چالشهای قدیمی اقتصاد ایران اشاره نمود: پایان بساط ارز چندنرخی. سیاستی که پس از جنگ تحمیلی برای کنترل قیمت کالاهای اساسی و حمایت از تولید داخلی آغاز شد اما در طول سالها به عامل رانت و فساد تبدیل شده است.
تجربه تلخ ارز چندنرخی
از زمان معرفی ارز ۴۲۰۰ تومانی و ادامه آن با عنوان ارز ترجیحی، فاصله میان نرخ رسمی و بازار آزاد باعث ایجاد رانت و نوسان شدید در بازار شد. گزارشهای متعدد نشان میدهد که تخصیص ارز ارزان نهتنها به مصرفکننده نهایی منتقل نشده، بلکه بخشی از آن به واردات غیرهدفمند، قاچاق معکوس و سود واسطهها رفته است.
سیاستهای همتی و چشمانداز تکنرخی شدن ارز
همتی در اولین سخنرانی خود بهعنوان رئیس کل بانک مرکزی، ثبات اقتصادی و مدیریت بازار ارز را اولویت اصلی اعلام کرد. او وعده داد که سیستم چندنرخی ارز جمع خواهد شد و با سازوکارهای تدریجی، بازار به سمت نظام تکنرخی حرکت خواهد کرد.
سازوکار عملیاتی بانک مرکزی
وی تاکید کرد که بانک مرکزی نباید نرخگذار مستقیم باشد بلکه باید از نوسانات روزانه بازار جلوگیری کند. استفاده از شبکه صرافیها بهعنوان ابزار مدیریت ارز نیز یکی از برنامههای اصلی او است. همتی همچنین وعده داد که مابهالتفاوت حذف ارز ترجیحی به مردم بازگردانده شود تا فشار قیمتها کنترل شود.
پیامدهای ارز چندنرخی بر اقتصاد
سیستم چندنرخی ارز باعث افزایش تورم کالاهای اساسی، تضعیف تولید داخلی و تشدید رانت و فساد شد. بررسیها نشان میدهد ارز ترجیحی اثر چندانی در کاهش قیمتها نداشته و بخش عمده منافع آن به حلقههای واسطه منتقل شده است.
تجربه جهانی
مطابق گزارش بانک جهانی، ۲۴ کشور جهان نظام چندنرخی ارز دارند که اغلب با مشکلاتی مانند جهش ارزی، تورم و سرکوب بازارهای آزاد مواجه شدهاند. تجربه کشورهای مانند ونزوئلا، کوبا و لبنان نشان میدهد که ارز چندنرخی بیشتر بستر رانت فراهم میکند تا حمایت واقعی از تولید یا مصرفکننده.
منبع: دنیای اقتصاد
دیدگاهها