به گزارش بنکر (Banker)، رئیسکل پیشین بانک مرکزی، در اظهاراتی که اخیراً ویدئوی آن منتشر شده، تأکید کرده است که اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز در وضعیت کنونی اقتصاد کشور عملاً امکانپذیر نیست.
او که از حامیان اقتصاد مبتنی بر بازار محسوب میشود، با نگاهی انتقادی به برخی سیاستهای ارزی اخیر، بر ضرورت در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و بینالمللی پیش از هرگونه اصلاح ارزی تأکید کرده است.
به گفته این استاد دانشگاه، اگرچه یکسانسازی نرخ ارز در تئوری اقدامی ضروری و اصلاحی است، اما اجرای آن نیازمند فراهم بودن بسترهای اقتصادی و سیاسی مناسب است.
مخالفت اقتصاددانان با حذف ارز ترجیحی در شرایط فعلی
سیف تنها اقتصاددانی نیست که نسبت به زمان اجرای سیاستهای ارزی هشدار داده است.
مسعود نیلی نیز با وجود حمایت از حذف نظام چندنرخی ارز، معتقد است که شرایط فعلی برای اجرای یکسانسازی مناسب نیست. او تأکید دارد که تنشهای خارجی و بیثباتی در روابط بینالملل بهطور مستقیم به نوسانات بازار ارز منجر میشود.
از نگاه این اقتصاددان، اصلاح ساختار ارزی بدون اصلاح همزمان سیاست خارجی و کاهش تنشهای اقتصادی، میتواند به تلاطم بیشتر در بازار ارز منجر شود و نتایج پیشبینینشدهای ایجاد کند.
ضرورت فراهم بودن شرایط عادی برای اصلاح نظام ارزی
رئیسکل پیشین بانک مرکزی با اشاره به تجربه سیاستگذاری ارزی، تصریح کرده است که تکنرخی شدن ارز اصولاً در شرایط عادی اقتصادی قابل اجراست؛ شرایطی که تجارت خارجی، واردات و صادرات در وضعیت باثبات و قابل پیشبینی قرار داشته باشند.
در شرایطی که اقتصاد با محدودیتهای بینالمللی و اختلال در مبادلات خارجی مواجه است، اجرای ناگهانی یکسانسازی میتواند فشار بیشتری بر بازار ارز و سطح عمومی قیمتها وارد کند.
پیشنهاد حفظ نرخ ترجیحی در کنار بازار آزاد
سیف در توضیح دیدگاه خود اشاره کرده که در وضعیت غیرعادی اقتصادی، حفظ یک نرخ ترجیحی برای تأمین کالاهای اساسی و واردات ضروری میتواند راهکاری موقت باشد.
بر این اساس، بخشی از نیازهای اساسی کشور با نرخ حمایتی تأمین شده و سایر معاملات ارزی به بازار آزاد واگذار شود تا تعادل نسبی در بازار حفظ گردد.
نقش سیاست خارجی و هماهنگی نهادی در یکسانسازی ارز
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اجرای موفق سیاست تکنرخی شدن ارز نیازمند هماهنگی گسترده میان نهادهای اقتصادی است. نهادهایی مانند وزارت اقتصاد، سازمان برنامه، وزارت صمت و بانک مرکزی باید در قالب یک برنامه جامع و منسجم عمل کنند.
از سوی دیگر، کاهش تنشهای بینالمللی و بهبود روابط اقتصادی خارجی از مهمترین پیشنیازهای ثبات بازار ارز به شمار میرود؛ زیرا بیثباتی سیاسی معمولاً به افزایش نوسانات ارزی منجر میشود.
تأثیر کسری بودجه و نقدینگی بر سیاست ارزی
یکی دیگر از چالشهای مهم در مسیر اصلاح نظام ارزی، کسری بودجه و رشد نقدینگی است.
به اعتقاد سیف، زمانی که دولت با کسری بودجه سنگین مواجه باشد، فشار برای تأمین مالی افزایش مییابد و این موضوع کنترل نقدینگی را برای بانک مرکزی دشوارتر میکند. در چنین شرایطی، اجرای سیاستهای ارزی حساس مانند یکسانسازی نرخ ارز با ریسکهای بیشتری همراه خواهد بود.
جمعبندی؛ آیا زمان یکسانسازی نرخ ارز فرا رسیده است؟
برآیند دیدگاههای مطرحشده نشان میدهد که هرچند حذف نظام چندنرخی ارز از منظر نظری یک اصلاح اقتصادی ضروری تلقی میشود، اما زمانبندی اجرای آن اهمیت حیاتی دارد.
تا زمانی که متغیرهایی مانند ثبات روابط خارجی، کنترل تورم، کاهش کسری بودجه و هماهنگی سیاستگذاری اقتصادی فراهم نشود، اجرای کامل سیاست تکنرخی شدن ارز میتواند با چالشهای جدی مواجه شود.
منبع: خبرآنلاین
دیدگاهها