به گزارش بنکر (Banker)، سال ۱۴۰۴ برای بازار مسکن با یک آمار قابل توجه همراه بود: بانکها و مؤسسات اعتباری کشور در مجموع ۵۰۷ هزار و ۱۶۳ میلیارد تومان تسهیلات مسکن پرداخت کردهاند. رقمی که نشان میدهد با وجود تمام مشکلات اقتصادی، شبکه بانکی همچنان یکی از بازیگران اصلی تأمین مالی بخش مسکن است.
اما این آمار در سطح بانکهای مختلف، توزیعی بسیار نابرابر دارد. برخی بانکها نقش پررنگی ایفا کردهاند و برخی دیگر، عملاً حضورشان در این حوزه تقریباً صفر بوده است.
سهم بانکهای دولتی
بانکهای دولتی در سال ۱۴۰۴ عملکرد قدرتمندی در حوزه وام مسکن داشتند. این گروه از بانکها مجموعاً ۲۵۵ هزار و ۵۴۶ میلیارد تومان تسهیلات مسکن پرداخت کردند که سهمی معادل بیش از ۵۰ درصد از کل پرداختیها را به خود اختصاص میدهد.
در مقابل، بانکهای غیردولتی (شامل بانکهای خصوصی، مؤسسات اعتباری و بانکهای خصوصیشده) با پرداخت ۲۵۱ هزار و ۶۱۷ میلیارد تومان، کمی بیش از ۴۹ درصد از تسهیلات این حوزه را بر عهده داشتهاند. اختلاف این دو گروه بسیار ناچیز است و عملاً میتوان گفت دولتیها و غیردولتیها هر کدام نیمی از بازار وام مسکن را در دست گرفتهاند.
تفکیک بانکهای دولتی
در میان بانکهای دولتی، میتوان دو دسته مجزا شناسایی کرد:
بانکهای تجاری دولتی شامل سه بانک ملی، سپه و پستبانک، در مجموع ۱۲۲ هزار و ۴۹ میلیارد تومان تسهیلات مسکن اعطا کردهاند.
بانکهای تخصصی دولتی شامل بانک مسکن، کشاورزی، صنعت و معدن، توسعه صادرات و توسعه تعاون نیز ۱۳۳ هزار و ۴۹۷ میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کردهاند.
جالب اینجاست که بانکهای تخصصی دولتی عملکرد بهتری نسبت به بانکهای تجاری دولتی در حوزه مسکن داشتهاند.
شگفتی بانکهای خصوصیشده
یکی از نکات جالب توجه در این آمار، عملکرد بانکهای خصوصیشده است. این گروه که شامل بانکهای صادرات، تجارت، ملت و رفاه کارگران میشود، ۱۴۸ هزار و ۶۷۲ میلیارد تومان تسهیلات مسکن پرداخت کردهاند.
جالب اینکه این رقم از سهم بانکهای تخصصی دولتی (۱۳۳ هزار میلیارد تومانی) هم بیشتر است. یعنی بانکهای خصوصیشده با سهم بیش از ۲۹ درصد، عملاً بزرگترین گروه پرداختکننده وام مسکن در سال ۱۴۰۴ بودهاند.
در کنار آنها، بانکهای خصوصی و مؤسسات اعتباری نیز ۱۰۲ هزار و ۹۴۴ میلیارد تومان تسهیلات مسکن پرداخت کردهاند که سهمی بیش از ۲۰ درصدی دارد.
قهرمان بیرقابت وام مسکن
اگر یک بانک را بتوان پادشاه بلامنازع وام مسکن در ایران نامید، بدون شک بانک مسکن است. این بانک تخصصی در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۱۲۲ هزار و ۲۷۵ میلیارد تومان تسهیلات مسکن پرداخت کرده است.
این رقم یعنی بیش از ۲۴ درصد از کل تسهیلات مسکن پرداختی شبکه بانکی، سهم تنها یک بانک است. بانک مسکن با اختلاف قابل توجهی از سایر رقبا جلوتر است.
نایبقهرمان وام مسکن
پس از بانک مسکن، بانک ملی ایران با پرداخت ۹۴ هزار و ۷۲ میلیارد تومان تسهیلات مسکن، جایگاه دوم را به خود اختصاص داده است. سهم بانک ملی از کل پرداختیها حدود ۱۸.۵ درصد برآورد میشود.
این دو بانک روی هم رفته بیش از ۴۲ درصد از کل تسهیلات مسکن کشور را پرداخت کردهاند.
دو بانک قرضالحسنه با فاصله آسمان تا زمین
شاید عجیبترین بخش این گزارش، مقایسه عملکرد دو بانک قرضالحسنه کشور باشد. بانکهای قرضالحسنه مهر ایران و رسالت، با وجود اهداف مشابه و فعالیت در یک قالب، عملکردی کاملاً متفاوت داشتهاند:
-
بانک قرضالحسنه مهر ایران: پرداخت ۲ هزار و ۸۲۵ میلیارد تومان تسهیلات مسکن (حدود ۰.۵ درصد از کل)
-
بانک قرضالحسنه رسالت: پرداخت تنها ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات مسکن
بله، درست خواندید. یکی از دو بانک قرضالحسنه کشور، در سال ۱۴۰۴ تنها ۳۰۰ میلیون تومان وام مسکن پرداخت کرده است. رقمی که حتی برای خرید یک واحد آپارتمان کوچک در حومه تهران هم کافی نیست.
جایگاه ناامیدکننده بانک رسالت
در میان بانکهایی که کمترین سهم را در پرداخت تسهیلات مسکن داشتهاند، بانک قرضالحسنه رسالت در پایینترین رتبه قرار دارد. آنقدر پایین که حتی از دو بانکی که عملاً در آستانه ورشکستگی هستند هم عقبتر است:
-
بانک آینده (در حال گزیر): پرداخت ۳ میلیارد تومان
-
بانک سرمایه (با مشکلات شدید مالی و مدیریتی): پرداخت ۵۰ میلیارد تومان
بله، بانک قرضالحسنه رسالت با ۳۰۰ میلیون تومان، حتی از بانکی که در حال تصفیه است هم عملکرد ضعیفتری در حوزه وام مسکن داشته است. این آمار قطعاً سؤالات جدی را درباره مأموریت این بانک در حوزه مسکن ایجاد میکند.
تابلوی نابرابری در وام مسکن
آمار تسهیلات مسکن بانکها در سال ۱۴۰۴ تصویر روشنی از نابرابری شدید در عملکرد بانکها ارائه میدهد. در یک سوی جدول، بانک مسکن با ۱۲۲ هزار میلیارد تومان حضور پررنگ دارد و در سوی دیگر، بانک قرضالحسنه رسالت با ۳۰۰ میلیون تومان عملاً غایب است.
این نابرابری سؤالاتی را ایجاد میکند که شاید پاسخ آنها را باید در استراتژیهای مدیریتی، منابع مالی و اولویتهای هر بانک جستجو کرد. اما آنچه مسلم است، سهم اندک برخی بانکها از تأمین مالی یکی از حیاتیترین نیازهای مردم یعنی مسکن، جای تأمل و پیگیری دارد.
دیدگاهها