همتی: تورم را مهار می‌کنیم، جنگ را مدیریت و محاصره را شکستیم

به گزارش بنکر، این روزها هرچه می‌گذرد، فشارهای اقتصادی بیشتر خودشان را نشان می‌دهند. اما بانک مرکزی می‌گوید در سخت‌ترین شرایط هم توانسته اقتصاد را روی پا نگه دارد.

عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، به مناسبت روز خبرنگار در گفت و گو با ایبنا از آنچه از اسفندماه تا امروز گذشته، گفته است.

همتی اشاره می‌کند که همه‌چیز از نهم اسفند شروع شد. همان روزی که تهران زیر بمباران سنگین رفت و رهبر عزیزمان و جمعی از فرماندهان به شهادت رسیدند. فشار روی بانک مرکزی غیرقابل‌وصف بود. خیلی از سازمان‌ها تعطیل شدند. اما بانک مرکزی تعطیل‌بردار نبود. خیلی از کارها را خارج از ساختمان اصلی پیش بردند. تدابیر پیشگیرانه جواب داد و آن روزهای سخت را پشت سر گذاشتند.

ماجرای گرانی چیست؟

اما سوال اصلی اینجاست: چرا قیمت‌ها باز هم بالا رفت؟ همتی جواب روشنی دارد. می‌گوید در شرایط جنگی، فشار عرضه معضل اصلی‌ست. چند کارخانه و پتروشیمیِ ما درگیر شدند و تولیدشان مختل گردید. طبیعی‌ست که با این وضعیت، قیمت‌ها جهش کنند.

نکته‌ی جالب اینجاست که تورم ماهانه در اسفند داشت پایین می‌آمد. اما از فروردین دوباره اوج گرفت. تازه، بانک مرکزی از همان موقع دست‌به‌کار شد. نتیجه‌اش را حالا در خرداد و تیر می‌بینیم. شتاب تورم کندتر شده. شاید بپرسید یعنی تورم پایین آمده؟ نه، اینطور نیست. اما آن شتابی که داشت تورم را خودافزاینده می‌کرد، متوقف شده. این یعنی نفس‌گیری برای اقتصاد.

محاصره دریایی؛ تهدیدی که جدی گرفتیم

این روزها خیلی‌ها می‌گویند محاصره تنگه هرمز اثری روی اقتصاد ندارد. اما همتی با این حرف موافق نیست. می‌گوید اگر کسی چنین چیزی بگوید، دارد زحمات تیم اقتصادی را نادیده می‌گیرد.

واقعیت این است که عمده واردات و صادرات ما از جنوب انجام می‌شود. بستن این مسیر، یعنی توقف ورود کالا. یعنی انتظارات تورمی شکل می‌گیرد. یعنی دلار گران‌تر می‌شود. همه‌ی اینها دست‌به‌دست هم داده تا فشار بیشتری حس کنیم.

اما همتی می‌گوید این محاصره را پیش‌بینی کرده بودند. حداکثر ۳۰ تا ۴۰ درصد تجارت را می‌شود از مسیرهای زمینی جایگزین کرد، نه بیشتر. کریدور شمال هم کشتی‌های کوچک دارد و ظرفیتش محدود است. تازه، هزینه‌ها هم چند برابر شده. جالب اینجاست که اگر دارو بخواهی از هند بیاوری، راهی جز جنوب نداری. یک کشتی می‌تواند محموله‌ای بیاورد که ۵۰ هواپیما هم نمی‌توانند.

با این حال، وضعیت فعلی را خوب توصیف می‌کند. می‌گوید فراوانی کالا داریم و همه‌چیز به وفور یافت می‌شود. یعنی محاصره را نه فقط پیش‌بینی کردیم، بلکه دور زدیم و توان داخلی را هم تقویت کردیم.

ارز دارو و کالاهای اساسی؛ خبر خوش

دغدغه‌ی خیلی از مردم این روزها دارو و کالاهای اساسی‌ست. همتی تأکید می‌کند که ۱۰۰ درصد نیاز ارزی کشور تأمین شده. حتی بیشتر از پارسال. امروز خودش گزارش‌ها را دیده و می‌گوید از همین مقطع سال قبل هم عبور کرده‌ایم.

خبر دیگر اینکه تحریم‌ها نمی‌تواند روی منابع ارزی ما اثر بگذارد. شایعاتی که این روزها درباره بسته شدن مسیرهای انتقال ارز و رمزارز می‌شنوید، به گفته‌ی همتی، خوراک تبلیغاتی آمریکایی‌هاست و بس. منابع ارزی بانک مرکزی در وضعیت خوبی قرار دارد و جای نگرانی نیست.

آرایش جنگی؛ رمز ماندگاری

همتی صراحتاً می‌گوید که بانک مرکزی در این مدت آرایش جنگی داشته. اگر اینطور نبود، نمی‌توانستند شرایط را مدیریت کنند. محاصره کامل، تحریم‌های تشدیدشده، اسنپ‌بک، کاهش درآمدهای نفتی و مسدود شدن منابع مالی – هرکدامش به تنهایی برای سقوط یک کشور کافی‌ست. حالا تصور کنید همه‌اش یکجا جمع شده.

با این حال، نرخ ارز از آغاز جنگ تا امروز فقط ۱۶ درصد بالا رفته. همتی می‌گوید این در شرایط فعلی اصلاً عدد بالایی نیست. اما آنچه برایشان اولویت دارد، کنترل شتاب تورم است.

درس گرفتن از همسایه‌ها

نکته‌ی جالب در صحبت‌های همتی، مقایسه با ترکیه بود. کشوری که نه جنگ دارد، نه تحریم. ولی تورمش این سه‌چهار سال دوبار به ۶۰ و ۷۰ درصد رسیده. ارزش پولش ریخت. این یعنی مشکلات اقتصادی فقط به جنگ و تحریم خلاصه نمی‌شود. اما ما با سه جبهه‌ی همزمان داریم می‌جنگیم و هنوز ایستاده‌ایم.

کنترل بانک‌ها؛ داستان ناتمام

بخش مهمی از ماجرا به خودِ بانک‌ها برمی‌گردد. اضافه‌برداشت بانک‌ها و خلق نقدینگی، دو موتور اصلی تورم هستند. همتی می‌گوید کنترل مقداری ترازنامه را جدی گرفته‌اند. هر بانکی که تخلف کند، برخورد می‌شود. بانک آینده را تعیین‌تکلیف کردند و سراغ بقیه هم رفته‌اند.

اضافه‌برداشت در چهار پنج ماه اخیر تغییر خاصی نداشته و اجازه نمی‌دهند این اتفاق بیفتد. اما این را هم می‌گوید که خلق پول اگر با اراده‌ی بانک مرکزی و برای فعالیت مولد باشد، اشکالی ندارد. بانک‌ها اما نباید خودسرانه عمل کنند. امسال سال نظارت و کنترل است.

سودهای موهوم؛ پایان یک رویه

یکی از اقدامات تازه‌ی بانک مرکزی، مقابله با شناسایی سودهای موهوم است. تا پارسال، بانک‌ها ارزهایی که از دیگران طلب داشتند، هرچند وصول نشده بود، تسعیر می‌کردند و برای خودشان سود می‌نوشتند. همتی می‌گوید این کار را ممنوع کردند. ارزهایی که بیش از چند سال باقی مانده و حتی یک دلار از آن وصول نشده، نباید تسعیر شوند. البته برای اینکه به بانک‌ها شوک وارد نشود، این کار را تدریجی پیش می‌برند.

برنامه برای سال ۱۴۰۵

و اما هدف اصلی برای امسال. همتی می‌گوید مهم‌ترین پروژه‌اش کنترل تورم است. امیدوار است طی چند ماه آینده، با وجود همه‌ی فشارها، این هدف محقق شود. اما یک امید دیگر هم دارد. آن تفاهمی که در حوزه سیاست خارجی نوشته شده و به نفع ایران است، اگر اجرایی شود، کار کنترل تورم خیلی راحت‌تر می‌شود. اما اقدامات بانک مرکزی مشروط به آن نیست. راهی که شروع کرده‌اند، ادامه‌دار است.