نرخ حقیقی دلار به رکورد ۱۳۹۹ نزدیک شد؛ قله تاریخی می شکند؟

به گزارش بنکر، نرخ حقیقی ارز در مهر ۱۴۰۵ به ۲۵۸ هزار تومان رسیده است. این شاخص اکنون در بالاترین سطح خود از پایان سال ۱۳۹۹ قرار دارد و تنها ۶.۹ درصد با رکورد مهر همان سال فاصله دارد.

اما آیا رکورد تاریخی دلار دوباره تکرار می‌شود؟ پاسخ به تحولات سیاست خارجی، وضعیت درآمدهای ارزی، انتظارات تورمی و واکنش سیاستگذار به شرایط بازار بستگی دارد. بررسی سناریوهای پیش‌رو نشان می‌دهد که ادامه صعود نرخ حقیقی ارز محتمل است، اما تنها مسیر پیش روی بازار نیست.

سه سناریو برای آینده نرخ حقیقی دلار

در سناریوی نخست، تداوم محدودیت‌های خارجی و دشوارتر شدن دسترسی به درآمدهای ارزی می‌تواند فشار بر بازار ارز را افزایش دهد. در صورت رشد انتظارات تورمی و ادامه افزایش نرخ اسمی دلار، احتمال نزدیک شدن نرخ حقیقی ارز به رکورد سال ۱۳۹۹ وجود دارد.

اگر رشد نرخ دلار از اختلاف تورم داخلی و خارجی فراتر برود، نرخ حقیقی ارز نیز افزایش پیدا می‌کند. روند صعودی این شاخص در شهریور و مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که عبور از رکورد تاریخی از نظر عددی قابل تصور است. با این حال، تحقق این سناریو به تداوم عوامل محرک بستگی دارد.

اما در سناریوی دوم، کاهش تنش‌های سیاسی و بهبود دسترسی به منابع ارزی می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد. در چنین شرایطی، تعدیل انتظارات و کاهش فشار تقاضا ممکن است مانع رشد بیشتر نرخ اسمی دلار شود.

در عمل، حتی با تداوم تورم داخلی، توقف رشد نرخ اسمی ارز می‌تواند به کاهش نرخ حقیقی منجر شود. تجربه سال‌های پس از رکورد ۱۳۹۹ نیز نشان می‌دهد که افت این شاخص در دوره‌های طولانی‌تر امکان‌پذیر است.

چرا افزایش قیمت دلار لزوماً به معنای رکوردشکنی نیست؟

سناریوی سوم زمانی شکل می‌گیرد که نرخ اسمی دلار افزایش یابد، اما تورم داخلی با سرعت بیشتری رشد کند. در این وضعیت، قیمت دلار در بازار بالا می‌رود، اما نرخ حقیقی ارز لزوماً افزایش متناسبی نخواهد داشت.

به زبان ساده، نرخ اسمی همان قیمتی است که برای دلار در بازار اعلام می‌شود، اما نرخ حقیقی ارز با در نظر گرفتن تغییر سطح قیمت‌ها و اختلاف تورم داخلی و خارجی، تصویری متفاوت از ارزش نسبی ارز ارائه می‌دهد. به همین دلیل، افزایش قیمت دلار به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره رکوردشکنی نرخ حقیقی کافی نیست.

نرخ حقیقی ارز در مهر ۱۴۰۵ به ۲۵۸ هزار تومان رسیده، اما همچنان ۶.۹ درصد با رکورد مهر ۱۳۹۹ فاصله دارد. این فاصله نشان می‌دهد که بازار به محدوده رکورد تاریخی نزدیک شده، ولی هنوز از آن عبور نکرده است.

سرنوشت رکورد تاریخی دلار به چه عواملی بستگی دارد؟

عبور از رکورد سال ۱۳۹۹ را نمی‌توان صرفاً بر اساس روند دو ماه اخیر پیش‌بینی کرد. مسیر سیاست خارجی، میزان دسترسی به درآمدهای ارزی، انتظارات تورمی و تصمیم‌های سیاستگذار از مهم‌ترین متغیرهایی هستند که آینده بازار ارز را شکل می‌دهند.

اگر فشارهای ارزی تشدید شود و رشد نرخ اسمی دلار از اختلاف تورم داخلی و خارجی پیشی بگیرد، احتمال ثبت سطوح بالاتر برای نرخ حقیقی افزایش می‌یابد. در مقابل، بهبود شرایط ارزی یا شتاب گرفتن تورم داخلی نسبت به رشد دلار می‌تواند مانع تکرار رکورد تاریخی شود.

بنابراین، رسیدن نرخ حقیقی دلار به بالاترین سطح از پایان سال ۱۳۹۹، نشانه‌ای از نزدیک شدن بازار به محدوده رکورد تاریخی است، نه تضمینی برای شکستن آن. مسیر آینده این شاخص همچنان به برآیند تحولات اقتصادی و سیاسی وابسته خواهد بود.