الینور آستروم اولین زن برنده نوبل اقتصاد است و داستان زندگی او بسیار الهامبخش است. با وجود مخالفتهای مادرش، او در رشته علوم سیاسی دانشگاه یوسیالای تحصیل کرد.
سپس با وجود مخالفت همسرش، او دکتری خود را گرفت و از همسرش جدا شد. هنگام گرفتن دکتری نیز او با موانع و تبعیضهایی مواجه شد اما با شهامت به کار خود ادامه داد.
شهرت آستروم به تحقیقاتش در زمینه حل مشکلات به شیوه محلی و روش مدیریت منابع مشترکی است که بسیاری استفاده میکنند اما متعلق به فرد خاصی نیست.
او به این ایده علاقهمند بود که چگونه گروههای محلی میتوانند مشکلات محلی خود را حل کنند.
آستروم در کتاب معروف خود «حکمرانی بر مشترکات» مینویسد: هیچ دلیلی وجود ندارد که باور کنیم بوروکراتها و سیاستمدارها ، هر چقدر هم با نیت خوب عمل کنند، از کسانی که انگیزه شخصی حل مشکلات و دانش آن را دارند، تصمیمگیرندگان بهتری هستند».
وی در سال ۱۹۳۳ در لوس آنجلس متولد شد. مدارک کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای رشته علوم سیاسی را از دانشگاه کالیفرنیا، لوس آنجلس به ترتیب در سال های ۱۹۵۴، ۱۹۶۲ و ۱۹۶۵ دریافت نمود.
او در حال حاضر صاحب کرسی ( آرتور اف. بنتلی )، استادی رشته علوم سیاسی هم چنین استاد امور محیطی و زیستی در دانشگاه ایندیانا است. علاوه بر این، از مدیران پایه گذار مرکز مطالعه تنوع نهادی در دانشگاه آریزونا نیز می باشد.
تحقیقات اثرگذار استروم، پیرامون حاکمیت ( رهبری ) منابع طبیعی در سال ۱۹۹۰ در کتابش با نام ” حاکمیت و منابع عمومی: تکامل نهادها برای انجام اقدامات گروهی ” ارائه شد که در آن با به چالش کشاندن خرد جمعی، بهترین اقدام را برای مدیریت منابع عمومی یا منابع با دسترسی مشترک ( CPR )، خصوصی سازی یا نظارت بر آنها به وسیله دولت می داند.
همچنین تحقیقات او نشان داد که اصولی نظیر تعیین مرزها به صورت آشکار و انجام تلاش های دسته جمعی برای نظارت بر رفتار استفاده کنندگان از این منابع، می تواند به مدیریت موفق منابع عمومی منجر شود.
او در مطالعه ای پیرامون آبرسانی در کشور نپال، نشان داد که چگونه اعمال انواع سیستم های مدیریتی می تواند بر منابع عمومی اثرگذار باشد. تحقیقات استروم بر این مطلب تأکید می کنند که انسان ها چگونه با اکوسیستم در تعامل هستند تا از منابع آن در بلندمدت به صورت پایدار بهره مند شوند.
منابع عمومی یا با دسترسی مشترک شامل جنگل ها، مناطق ماهیگیری، زمین های نفتی، مراتع و سیستم های آبرسانی می باشند.
تحقیقات استروم این مطلب را در نظر گرفته بود که چگونه جوامع، انواع اقدامات بنیادی را برای مدیریت منابع طبیعی خود و پرهیز از ویران کردن اکوسیستم در بسیاری موارد وسعت می بخشند. با این وجود، برخی اقدامات مذکور قادر به جلوگیری از اتمام منابع طبیعی نبودند.
هشت اصل برای مدیریت موفق منابع عمومی
تحقیقات اخیر او متمرکز ماهیت چندگانه تعامل انسان و اکوسیستم و به دنبال یافتن نوشدارویی برای حل مشکلات اجتماعی- اکوسیستمی افراد است. استروم در تحقیقات خود، هشت اصل برای مدیریت موفق منابع عمومی تعیین کرده است:
- مشخص کردن مرزها به صورت شفاف ( برای محروم کردن مؤثر افرادی که مجوز ورود به داخل مجموعه را ندارند )؛
- قوانینی که پیرامون استفاده از منابع عمومی یا بهره برداری آن ها وضع می شود، با شرایط آن منطقه، سازگاری داشته باشد؛
- به اکثر استفاده کنندگان از منابع عمومی اجازه داده شود تا در فرایند تصمیم گیری مشارکت نمایند؛
- نظارت مؤثر توسط ناظرانی که خود از استفاده کنندگان منابع عمومی به شمار می روند، صورت پذیرد؛
- درجاتی از تحریم برای هر یک از استفاده کنندگان منابع که قوانین گروه را زیرپا می گذارند، وضع شود؛
- مکانیسم هایی برای حل ناسازگاری ها، تعارض ها وجود داشته باشد، که ارزان و قابل دسترس باشند؛
- حق استفاده کنندگان برای سازماندگی استفاده از منابع عمومی، توسط دولت و حاکمیت به رسمیت شناخته شود؛
- در مواجهه با منابع عمومی بزرگ تر، سازمانی در قالب گروه های کوچک و محلی، مسئولیت سازماندهی و قانونگذاری دسترسی افراد به منابع عمومی را به عهده بگیرد.
وی اولین بانویی است که موفق به دریافت جایزه ای در این حوزه شده است. بنابه گفته آکادمی سلطنتی علوم سوئد، تحقیقات استروم پیرامون مبحث حاکمیت اقتصادی نشان می دهد که اموال را چگونه می توان به وسیله مصرف کنندگان آن، به درستی مدیریت کرد. همچنین بنا به گفته این آکادمی تحقیقات استروم با نشان دادن این مطلب که ” چگونه منابع عمومی، جنگل ها: مناطق ماهیگیری، مناطق نفتی و مراتع می توانند به وسیله مصرف کنندگان آنها، بهتر از دولت ها و یا شرکت های خصوصی به درستی اداره شوند “، موضوع حاکمیت اقتصادی را به کانون توجه دانشمندان سوق داده است. او در این تحقیق با به چالش کشاندن خرد جمعی نشان داده است که منابع عمومی می تواند بدون قانونگذاری توسط دولت ها و یا خصوصی سازی به نحوی موفقیت آمیز مدیریت شوند.
استروم در مطالعات خود نشان می دهد که چه عواملی در مدیریت موفقیت آمیز منابع مشترک مؤثرند. برخی از عوامل مورد اشاره وی واضح به نظر می رسند؛ عواملی نظیر این که قوانین باید دقیق باشند، یا مکانیزم های حل و فصل اختلاف ها باید به خوبی کار کنند و وظیفه هر فرد برای حفاظت از منبع مورد نظر باید با منافعی که با استفاده از این منابع حاصل می کند، متناسب باشد، اما عوامل دیگر این قدر بدیهی نیستند. مثلاً استروم نشان داده که خود استفاده کنندگان یا کسانی که به آن ها پاسخگو باشند، باید وظیفه نظارت بر استفاده از منبع مشترک و مجازات خاطیان را برعهده بگیرند. یا این که مجازات ها باید زمانی که تخطی ها تکرار می شوند، تشدید شوند. استروم هم چنین نشان داد زمانی که فرایند تصمیم گیری دموکراتیک باشد و دولت ها اختیارات استفاده کنندگان از منابع را به رسمیت بشناسند، مدیریت این منابع موفقیت آمیزتر خواهد بود. استروم مالیت خصوصی یا دولتی این منابع را مورد بررسی قرار داده است.
استروم در مورد احساس عامی که در مورد اموال عمومی وجود دارد- اینکه اموال عمومی با بهره وری کمی اداره می شوند و برای بالا بردن بهره وری یا باید کاملاً خصوصی شوند یا تحت نظارت مرکزی قرار گیرند- بحث کرده است. بر اساس مطالعاتی که روی تعداد زیادی از اماکن ماهیگیری، چراگاه ها، جنگل ها، دریاچه ها و آب های زیرزمینی که توسط افرادی که آنها را استفاده می کنند، اداره می شوند، صورت گرفته، استروم اینگونه نتیجه گیری می کند که نتایج موجود اغلب بهتر از پیش بینی هایی است که توسط نظریه های استاندارد استدلال می شوند. نوع دیدی که این نظریه ها دارند به قدری ایستا و ساکن است که نمی تواند تأثیر نهادهای خبره و ماهری را که در فرآیند تصمیم گیری و اعمال قانون شرکت می کنند در مدل این نظریه ها وارد سازد. با روی آوردن به نظریه های جدید که نوعی دید پویا را وارد مدلسازی های خود کرده اند، استروم به این نتیجه می رسد که می توان برخی از نهادها را به عنوان نقطه تعادل بازی های تکرار شونده مدل کرد. با این توضیح دیگر قواعد و نوع رفتارها با استفاده از این نظریه اندکی دشوار است ولی حداقل تحت این فرض که همه بازیکنان افراد مادی گرا و خودخواهی هستند و فقط زمانی دیگر بازیکنان را تنبیه می کنند که نفعشان در آن باشد می توان رفتار این نهادها را توضیح داد. بررسی ها نشان می دهد که تمایل افراد برای تنبیه ناسپاسان بیشتر از چیزی است که چنین مدلی پیش بینی می کند. این مشاهدات نه تنها از جهت مدیریت منابع طبیعی بلکه از جهت مطالعه همکاری انسان ها اهمیت دارند.
برخی از کتاب هایی که استروم تألیف نموده یا در تألیف آنها مشارکت داشته عبارتند از: ” درک دانش عمومی: از نظریه تا اجرا ” ۲۰۰۷، در تنوع نهادها ” ۲۰۰۵ “، اقتصاد سیاسی کمک های توسعه ای ” ۲۰۰۵ “، ” اعتماد و تقابل: یافته هایی از آزمایشات تجربی ” ۲۰۰۳، ” تراژدی منابع مشترک ” ۲۰۰۲، ” مشوق نهادها و توسعه پایدار: چشم انداز سیاست های زیربنایی ” ۱۹۹۳.
دیدگاهها