مسعود نیلی: مشکل اصلی اقتصاد ایران جای دیگری است

به گزارش بنکر (Banker)، مسعود نیلی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «تجارت فردا» به بررسی زمینه‌های شکل‌گیری تفاهم‌نامه موسوم به «اسلام‌آباد–ژنو» پرداخت و معتقد است این توافق در شرایطی حاصل شد که بخشی از برآوردهای اولیه آمریکا و اسرائیل درباره تحولات ایران محقق نشد.

به گفته او، طرف مقابل انتظار داشت با وارد کردن فشار بر ساختارهای نظامی و امنیتی ایران و همچنین اتکا به نارضایتی‌های داخلی، زمینه تغییرات سیاسی در مدت کوتاهی فراهم شود.

اما حفظ توان بازدارندگی ایران، احتمال گسترش درگیری به منطقه خلیج فارس، خطر بسته شدن تنگه هرمز و همچنین شکل نگرفتن اعتراضات گسترده داخلی، معادلات اولیه را تغییر داد و هزینه ادامه تنش را برای همه طرف‌ها افزایش داد.

آینده توافق به چه عواملی وابسته است؟

نیلی معتقد است دوام و موفقیت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد–ژنو بیش از هر عامل دیگری به توانایی ایران و آمریکا در ایجاد منافع مشترک و حرکت از «موازنه منفی» به سمت «موازنه مثبت» بستگی دارد.

به باور این اقتصاددان، هرچه همکاری‌های مبتنی بر منافع مشترک تقویت شود، احتمال پایداری توافق نیز افزایش خواهد یافت.

با این حال، او هشدار می‌دهد که مخالفت اسرائیل و همچنین برخی جریان‌های داخلی که کاهش تنش را به سود خود نمی‌دانند، می‌تواند از مهم‌ترین تهدیدهای پیش روی این تفاهم‌نامه باشد.

مهم‌ترین چالش اقتصاد ایران

این اقتصاددان تأکید می‌کند که ریشه بسیاری از مشکلات مزمن اقتصاد ایران در سیاست داخلی نهفته است، نه صرفاً در روابط خارجی.

به اعتقاد نیلی، نبود ثبات در ساختار رقابت‌های سیاسی و ضعف در نظام سیاستگذاری، زمینه‌ساز مشکلاتی مانند تورم مزمن، چندنرخی بودن ارز، ناترازی انرژی و کاهش کارایی اقتصادی شده است. از این منظر، حتی در صورت بهبود روابط خارجی نیز بدون اصلاحات داخلی، دستیابی به رشد اقتصادی پایدار با دشواری همراه خواهد بود.

آثار اقتصادی توافق چه زمانی نمایان می‌شود؟

نیلی با اشاره به اینکه نباید انتظار داشت نتایج اقتصادی توافق در کوتاه‌مدت در زندگی مردم نمایان شود، تأکید می‌کند اقتصاد ساختاری پیچیده و زمان‌بر دارد و تغییر مسیر آن به سرعت امکان‌پذیر نیست.

او اقتصاد ایران را به یک کشتی بزرگ تشبیه می‌کند که تغییر جهت آن نیازمند زمان، تداوم سیاست‌های صحیح، ثبات در تصمیم‌گیری و مدیریت انتظارات عمومی است.

به گفته این اقتصاددان، در صورتی که فضای سیاسی باثبات باقی بماند، اصلاحات اقتصادی با جدیت دنبال شود و اجماع داخلی برای توسعه شکل بگیرد، می‌توان در میان‌مدت انتظار بهبود شاخص‌های کلان اقتصادی و افزایش اعتماد فعالان اقتصادی را داشت.

جمع‌بندی

تحلیل مسعود نیلی نشان می‌دهد که توافق اسلام‌آباد–ژنو می‌تواند فرصت تازه‌ای برای کاهش تنش‌های سیاسی و بهبود چشم‌انداز اقتصادی ایران ایجاد کند، اما تحقق منافع اقتصادی آن مستلزم اصلاحات ساختاری، ثبات در سیاستگذاری، تقویت اجماع داخلی و تداوم رویکردهای توسعه‌محور است.

از نگاه او، موفقیت این دوره بیش از آنکه به خود توافق وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی اقتصادی و سیاسی در داخل کشور گره خورده است.