علت تورم در ایران چیست؟ ۴ عامل اصلی افزایش قیمت‌ها

به گزارش بنکر (Banker)، تورم همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران است و آثار آن به‌طور مستقیم بر معیشت خانوارها، قدرت خرید و فضای سرمایه‌گذاری سایه انداخته است. اقتصاددانان معتقدند تا زمانی که عوامل ساختاری ایجادکننده تورم کنترل نشوند، کاهش پایدار نرخ تورم دور از دسترس خواهد بود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد کسری بودجه دولت، رشد پایه پولی، افزایش نقدینگی و ناترازی بانک‌ها چهار عامل اصلی هستند که موتور تورم را در اقتصاد ایران روشن نگه داشته‌اند.

۴ عامل اصلی افزایش تورم در ایران

۱. کسری بودجه

به گفته کارشناسان، زمانی که درآمدهای دولت پاسخگوی هزینه‌های عمومی نباشد، دولت ناچار به تأمین مالی از طریق استقراض، انتشار اوراق بدهی یا استفاده از منابع بانک مرکزی می‌شود.

این روند در نهایت به افزایش پایه پولی منجر شده و زمینه رشد تورم را فراهم می‌کند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاست‌گذاران اقتصادی بوده است.

۲. رشد پایه پولی

پایه پولی یا پول پرقدرت، مبنای خلق پول در شبکه بانکی است. هرچه این متغیر با سرعت بیشتری رشد کند، حجم نقدینگی نیز افزایش می‌یابد.

در شرایطی که تولید کالا و خدمات هم‌پای رشد پول افزایش پیدا نکند، مازاد نقدینگی به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها منجر خواهد شد.

۳. رشد نقدینگی

یکی دیگر از عوامل کلیدی تورم، رشد سریع نقدینگی است.

وقتی حجم پول در اقتصاد با سرعتی بیشتر از ظرفیت تولید افزایش یابد، منابع مالی به سمت بازارهایی مانند طلا، ارز، مسکن و سایر دارایی‌ها حرکت می‌کند و در نهایت، فشار بر قیمت کالاها و خدمات افزایش می‌یابد.

کارشناسان معتقدند کنترل نقدینگی بدون اصلاح ساختارهای مالی و بودجه‌ای امکان‌پذیر نخواهد بود.

۴. ناترازی بانک‌ها

ناترازی ترازنامه بانک‌ها نیز یکی از عوامل اثرگذار بر رشد تورم به شمار می‌رود.

اضافه‌برداشت برخی بانک‌ها از بانک مرکزی، مطالبات معوق، دارایی‌های منجمد و ضعف سرمایه بانک‌ها موجب شده بخشی از رشد پایه پولی از محل تأمین مالی شبکه بانکی ایجاد شود؛ موضوعی که فشار تورمی را تشدید می‌کند.

اثر تورم بر زندگی مردم

اقتصاددانان تأکید می‌کنند بیشترین فشار تورم بر حقوق‌بگیران، بازنشستگان و خانوارهای دارای درآمد ثابت وارد می‌شود.

در حالی که قیمت کالاهای اساسی، اجاره مسکن، خدمات درمانی و حمل‌ونقل با سرعت افزایش می‌یابد، رشد دستمزدها معمولاً از نرخ تورم عقب‌تر است. نتیجه این شکاف، کاهش مستمر قدرت خرید و افت رفاه خانوارهاست.

از سوی دیگر، کاهش ارزش واقعی سپرده‌های بانکی باعث شده بخشی از سرمایه‌های خرد برای حفظ ارزش دارایی به بازارهایی مانند طلا، ارز و مسکن منتقل شود؛ روندی که می‌تواند انتظارات تورمی را تقویت کند.

آیا موتور افزایش قیمت‌ها خاموش می‌شود؟

کارشناسان هشدار می‌دهند در صورت تداوم رشد پایه پولی، افزایش نقدینگی و حل نشدن ناترازی‌های مالی، تورم همچنان مهم‌ترین تهدید اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.

به باور تحلیلگران، مهار پایدار تورم نیازمند اصلاحات ساختاری در بودجه دولت، تقویت انضباط مالی، اصلاح نظام بانکی و کنترل رشد نقدینگی است. در غیر این صورت، علاوه بر کاهش قدرت خرید مردم، سرمایه‌گذاری، اشتغال و رشد اقتصادی نیز با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد.

خبرهای بیشتر را در صفحه بانکداری بخوانید.