رشد اقتصادی ایران منفی شد؛ عوامل افت معرفی شدند

به گزارش بنکر (Banker)، برآوردهای اولیه بانک مرکزی از عملکرد اقتصاد کشور نشان می‌دهد رشد اقتصادی ایران در سال ۱۴۰۴ وارد محدوده منفی شده است. بر اساس این گزارش، تولید ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ از ۷۸ هزار و ۴۴۳ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۷۷ هزار و ۸۶۷ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته که بیانگر ثبت رشد اقتصادی منفی ۰.۷ درصدی است.

این آمار نشان می‌دهد اقتصاد ایران پس از کاهش فعالیت در برخی بخش‌های کلیدی، با افت تولید و کاهش ارزش افزوده مواجه شده و عملکرد ضعیف چند بخش بزرگ اقتصادی، رشد کل اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده است.

کدام بخش‌ها اقتصاد را منفی کردند؟

بررسی جزئیات گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد بیشترین سهم در ثبت رشد اقتصادی منفی به چهار بخش اصلی اقتصاد اختصاص دارد؛ ساختمان، کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری، صنعت و عمده‌فروشی، خرده‌فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری.

بر اساس این گزارش، سهم هر یک از این بخش‌ها در کاهش رشد اقتصادی به شرح زیر است:

• بخش ساختمان: منفی ۰.۸ واحد درصد
• کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری: منفی ۰.۴ واحد درصد
• صنعت: منفی ۰.۴ واحد درصد
• عمده‌فروشی، خرده‌فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری: منفی ۰.۴ واحد درصد

کارشناسان اقتصادی معتقدند کاهش سرمایه‌گذاری، افت تولید در برخی صنایع و تداوم چالش‌های ساختاری، از مهم‌ترین عوامل تضعیف رشد در این بخش‌ها بوده است.

افت ۴.۲ درصدی کشاورزی

طبق گزارش بانک مرکزی، ارزش افزوده بخش کشاورزی در سال ۱۴۰۴ به قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ به ۷ هزار و ۸۲۶ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به سال قبل ۴.۲ درصد کاهش نشان می‌دهد.

کاهش تولید محصولاتی مانند گندم، جو، پسته و خرما از مهم‌ترین دلایل افت عملکرد این بخش عنوان شده است. کاهش تولید این محصولات علاوه بر اثرگذاری بر رشد اقتصادی، می‌تواند بر بازار مواد غذایی و صادرات محصولات کشاورزی نیز تأثیرگذار باشد.

نفت تنها موتور رشد اقتصاد در سال ۱۴۰۴

در شرایطی که اغلب بخش‌های اقتصادی با افت عملکرد مواجه بودند، بخش نفت عملکردی متفاوت ثبت کرد.

بر اساس برآوردهای بانک مرکزی، ارزش افزوده این بخش در سال ۱۴۰۴ به ۶ هزار و ۳۷۷ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به سال قبل ۳.۱ درصد رشد داشته است. افزایش تولید و صادرات نفت خام، مهم‌ترین عامل ثبت رشد مثبت در این بخش عنوان شده و موجب شده نفت همچنان نقش مهمی در جلوگیری از افت بیشتر رشد اقتصادی ایفا کند.

صنعت و ساختمان

گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد گروه صنایع و معادن در سال ۱۴۰۴ با رشد منفی ۳.۲ درصدی مواجه شده که نسبت به سال قبل ۵.۶ واحد درصد کاهش داشته است. این گروه به تنهایی ۱.۱ واحد درصد از رشد منفی اقتصاد کشور را به خود اختصاص داده است.

در میان زیرمجموعه‌های این بخش، ساختمان با ثبت رشد منفی ۱۵.۸ درصدی ضعیف‌ترین عملکرد را داشته است. همچنین بخش صنعت با کاهش ۳.۴ درصدی و بخش آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت‌های تصفیه با افت ۱.۶ درصدی مواجه شدند.

در مقابل، بخش استخراج معدن رشد ۰.۱ درصدی و بخش تأمین برق، گاز، بخار و تهویه هوا نیز رشد ۲.۹ درصدی را ثبت کردند که تا حدودی بخشی از افت سایر زیربخش‌ها را جبران کرده است.

گفتنی است داده‌های اولیه بانک مرکزی نشان می‌دهد تداوم رشد اقتصادی پایدار، نیازمند بهبود عملکرد بخش‌های مولدی مانند صنعت، ساختمان و کشاورزی است؛ بخش‌هایی که سهم قابل‌توجهی در اشتغال، سرمایه‌گذاری و تولید ناخالص داخلی دارند.

کارشناسان اقتصادی معتقدند افزایش سرمایه‌گذاری، بهبود فضای کسب‌وکار، حمایت از تولید و رفع موانع ساختاری می‌تواند زمینه بازگشت اقتصاد به مسیر رشد مثبت را فراهم کند. در غیر این صورت، اتکای اقتصاد به رشد بخش نفت به‌تنهایی برای جبران ضعف سایر بخش‌ها کافی نخواهد بود.

درصد تغییر (رشد) تولید ناخالص داخلی