بانک های چینی رکورد زدند؛ جی‌پی‌مورگان پنجم شد

به گزارش بنکر، بانک صنعتی و تجاری چین (ICBC) این روزها صدرنشین جدول بزرگ‌ترین بانک‌های جهان است. دارایی این بانک به ۷.۶۵ تریلیون دلار می‌رسد. رتبه‌بندی بر اساس گزارش «اس اند پی گلوبال مارکت اینتلیجنس ۲۰۲۶» و عمدتاً بر پایه صورت‌های مالی پایان سال ۲۰۲۵ تنظیم شده است.

سه بانک چینی دیگر هم در تعقیب هستند. بانک کشاورزی چین با ۶.۹۷ تریلیون دلار دوم است. بانک ساخت‌وساز چین با ۶.۵۲ تریلیون دلار سوم و بانک چین با ۵.۴۸ تریلیون دلار چهارم. اما سؤال اصلی اینجاست: چرا سیستم بانکی چین تا این حد بزرگ شده است؟

چین با فاصله پیشتاز است

چهار بانک بزرگ چین مجموعاً بیش از ۲۶ تریلیون دلار دارایی دارند. این رقم تقریباً دو برابر مجموع دارایی‌های پنج بانک بزرگ آمریکاست. جی‌پی‌مورگان، بانک امریکا، سیتی‌گروپ، ولز فارگو و گلدمن ساکس در مجموع به این عدد نمی‌رسند.

فاصله صدرنشین با نزدیک‌ترین رقیب آمریکایی هم معنادار است. دارایی ICBC حدود ۷۳ درصد بیشتر از ۴.۴۲ تریلیون دلار جی‌پی‌مورگان است. و این فقط یک عدد نیست؛ پایگاه مشتریان ICBC مقیاس واقعی ماجرا را نشان می‌دهد. این بانک در پایان سال ۲۰۲۵ به ۷۸۲ میلیون مشتری حقیقی خدمات می‌داد. رقمی بیش از دو برابر کل جمعیت ایالات متحده. بیش از ۱۴.۷ میلیون مشتری حقوقی هم در فهرست آن قرار دارند.

در اروپا هم سلسله‌مراتب بانکی در حال جابه‌جایی است. بی‌ان‌پی پاریبا با ۳.۲۸ تریلیون دلار دارایی از اچ‌اس‌بی‌سی با ۳.۲۱ تریلیون دلار پیشی گرفت. این جابه‌جایی پس از خریدهایی از جمله شرکت سرمایه‌گذاری AXA Investment Managers رخ داد. اچ‌اس‌بی‌سی هم در حال فروش بخشی از کسب‌وکارهای خود برای تمرکز بر آسیا و خاورمیانه است.

چگونه چین چنین بانک‌های بزرگی ساخت؟

به زبان ساده، سیستم مالی چین حجم عظیمی از پس‌انداز خانوارها و پول نقد شرکت‌ها را به سمت بانک‌ها هدایت می‌کند. این سپرده‌ها پایه مالی گسترده‌ای برای وام‌دهی فراهم می‌کنند. نتیجه؟ بانک‌ها به مرکز تأمین مالی اقتصاد کشور تبدیل شده‌اند.

اولویت‌های دولت هم تعیین می‌کند این پول کجا خرج شود. با کاهش وام‌گیری بخش خصوصی، وام‌دهندگان دولتی تأمین مالی فناوری، سرمایه‌گذاری سبز و بخش‌های استراتژیک را گسترش داده‌اند. در عمل، رشد این بانک‌ها هم تقاضای روزمره بانکی را نشان می‌دهد و هم تلاش پکن برای حمایت از صنایع خاص را.

دولت همچنین ظرفیت وام‌دهی خود را تقویت می‌کند. در مارس ۲۰۲۶، پکن اعلام کرد قصد دارد ۳۰۰ میلیارد یوان اوراق قرضه دولتی ویژه منتشر کند. این منابع قرار است سرمایه بانک صنعتی و تجاری چین و بانک کشاورزی چین را تجدید کند. این سرمایه اضافی پشتوانه‌های مالی آنها را تقویت می‌کند و از وام‌دهی بیشتر پشتیبانی می‌کند. حتی اگر نرخ بهره پایین، سود آنها را تحت فشار بگذارد.

دارایی بزرگ، سود بزرگ نیست

آمریکا مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. در سال ۲۰۲۵، اوراق بهادار مانند اوراق قرضه ۷۷.۵ درصد از بدهی‌های معوق شرکت‌های غیرمالی را تشکیل می‌دادند. یعنی شرکتها میتوانند مستقیم از سرمایه‌گذاران پول جمع کنند و وام بانکی جایگزین مهمی داشته باشند.

این مدل، تجارت پرسودی برای وال استریت ساخته است. بانک‌ها با کمک به شرکت‌ها برای فروش سهام و اوراق قرضه، کارمزد می‌گیرند. جی‌پی‌مورگان در سال ۲۰۲۵ با تصاحب ۸.۴ درصد سهم، بازار جهانی کارمزد بانکداری سرمایه‌گذاری را رهبری کرد.

و این مدل بدون نیاز به بزرگ‌ترین ترازنامه جهان هم سود هنگفتی می‌سازد. جی‌پی‌مورگان در سال گذشته ۵۷ میلیارد دلار درآمد خالص کسب کرد. بخشی از این درآمد از ۸۷ میلیارد دلار درآمد بدون بهره می‌آید؛ از فعالیت‌هایی مانند تجارت، مدیریت سرمایه‌گذاری و خدمات پشتیبانی.

حالا سؤال این است که بزرگ‌ترین بانک جهان لزوماً سودآورترین است؟ پاسخ کوتاه: نه. کل دارایی‌ها مقیاس مالی یک بانک را نشان می‌دهد، اما سودآوری آن را تضمین نمی‌کند. بانک‌های چین بر رتبه‌بندی دارایی تسلط دارند. بانک‌های آمریکایی اما منابع درآمد متنوع‌تری دارند. همین تفاوت توضیح می‌دهد چرا بزرگ‌ترین بانک‌های جهان همیشه پرسودترین آنها نیستند.