به گزارش بنکر، شاخص فلاکت در ایران در حال بالا رفتن است. نه فقط در چند استان خاص. در تیرماه، دامنه این فشار اقتصادی گستردهتر شده و تعداد استانهایی که شاخص فلاکت آنها از ۱۰۰ درصد گذشته، به ۱۹ استان رسیده است.
محاسبات نشان میدهد شاخص فلاکت کشور در بهار ۱۴۰۵ حدود ۹۰ درصد بوده است؛ رقمی که از جمع نرخ بیکاری ۸.۱ درصدی و میانگین تورم نقطهبهنقطه ۸۱.۹ درصدی در سه ماه نخست سال به دست آمده است.
اما پشت این میانگین کشوری، یک تفاوت جدی پنهان شده است.
در یک سوی جدول، ایلام با شاخص ۱۱۳.۱ درصدی قرار دارد و در سوی دیگر، تهران با ۷۹.۶ درصد ایستاده است. یعنی بیش از ۳۳ واحد درصد فاصله.
این شکاف در تیرماه بیشتر هم شده است.
۱۹ استان سهرقمی شدند
در بهار امسال، شاخص فلاکت ۱۳ استان از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرد. ایلام با ۱۱۳.۱ درصد بالاترین رقم را داشت.
پس از ایلام، لرستان با ۱۱۱.۵ درصد، کردستان با ۱۱۱.۱ درصد و کرمانشاه با ۱۱۰.۳ درصد قرار گرفتند.
چهار استان غربی در صدر جدول چه معنایی دارد؟
دادهها نشان میدهد فشار اقتصادی در این منطقه فقط به یک عامل محدود نیست. در کرمانشاه، برای نمونه، تورم بالا در کنار نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصدی قرار گرفته و هر دو مؤلفه شاخص فلاکت را بالا بردهاند.
در مقابل، ایلام با وجود نرخ بیکاری ۸.۲ درصدی، به دلیل میانگین تورم نقطهای ۱۰۴.۹ درصدی در صدر جدول قرار گرفته است.
خراسان شمالی، آذربایجان غربی، گلستان، چهارمحال و بختیاری، هرمزگان، خوزستان، مرکزی، کهگیلویه و بویراحمد و خراسان رضوی نیز دیگر استانهای دارای شاخص سهرقمی در بهار بودند.
اما تیرماه تصویر را تغییر داد.
شاخص برآوردی کشور به ۹۶ درصد رسید و شمار استانهای دارای شاخص سهرقمی از ۱۳ به ۱۹ استان افزایش یافت.
ایلام با ۱۲۰.۶ درصد همچنان در صدر ماند. لرستان با ۱۱۸.۹ درصد، کردستان با ۱۱۷ درصد، کرمانشاه با ۱۱۶ درصد و هرمزگان با ۱۱۵.۹ درصد در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
نکته مهم این است که برای محاسبه تیرماه، به دلیل نبود نرخ بیکاری ماهانه، همان نرخ بیکاری بهار ۱۴۰۵ ثابت فرض شده و با تورم نقطهای تیرماه جمع شده است. بنابراین این ارقام باید برآوردی در نظر گرفته شوند.
سمنان بیشترین رشد را ثبت کرد
در تیرماه فقط استانهای صدر جدول شرایط سختتری پیدا نکردند.
برخی استانهای میانی نیز جهش قابل توجهی داشتند. سمنان با افزایش ۱۴.۹ واحد درصدی، بیشترین رشد شاخص فلاکت نسبت به متوسط بهار را ثبت کرد.
پس از آن، بوشهر و فارس هرکدام با ۱۳.۵ واحد درصد و هرمزگان با ۱۲.۶ واحد درصد افزایش قرار گرفتند.
در سوی دیگر، خراسان جنوبی تقریباً بدون تغییر ماند و شاخص آن فقط ۰.۲ واحد درصد کاهش پیدا کرد.
به این ترتیب، مسئله فقط افزایش فشار اقتصادی در استانهایی نیست که از قبل در وضعیت نامناسبی قرار داشتند. دامنه این فشار در تیرماه به استانهای بیشتری کشیده شده است.
چرا تورم تعیینکنندهتر از بیکاری شد؟
اگر بخواهیم ساده نگاه کنیم، شاخص فلاکت حاصل جمع تورم و بیکاری است. اما در شرایط فعلی، این تورم است که سطح کلی شاخص را بیشتر بالا میبرد.
وقتی تورم نقطهای در برخی استانها از ۹۰ و حتی ۱۰۰ درصد عبور کرده، چند واحد درصد بیکاری ممکن است در نگاه اول چندان تعیینکننده به نظر نرسد.
اما همین چند واحد درصد میتواند رتبه یک استان را تغییر دهد.
کرمانشاه نمونه روشنی است. میانگین تورم بهاری این استان ۹۸.۴ درصد بود. نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصدی نیز شاخص نهایی را به ۱۱۰.۳ درصد رساند.
خوزستان نیز با نرخ بیکاری ۱۱.۹ درصدی و تورم حدود ۹۰ درصد، شاخص ۱۰۱.۹ درصدی را ثبت کرد.
در نقطه مقابل، خراسان جنوبی با تورم ۸۸.۴ درصدی، به دلیل نرخ بیکاری پایینتر ۴.۳ درصدی، شاخص ۹۲.۷ درصدی داشت.
پس یک واقعیت روشن است: تورم سطح شاخص فلاکت را تعیین میکند، اما بیکاری میتواند جای استانها را در جدول جابهجا کند.
تهران پایین جدول ماند
تهران در بهار و تیرماه پایینترین شاخص فلاکت را میان استانها داشت.
شاخص تهران از ۷۹.۶ درصد در بهار به ۸۳.۵ درصد در تیرماه رسید.
اما اینجا هم نباید عدد را اشتباه تفسیر کرد.
تهران پایینترین شاخص فلاکت را دارد، ولی نرخ بیکاری آن در بهار ۱۰.۶ درصد بوده؛ یعنی بالاتر از متوسط ۸.۱ درصدی کشور.
پس دلیل قرار گرفتن تهران در انتهای جدول چیست؟
تورم پایینتر.
میانگین تورم نقطهای تهران در بهار حدود ۶۹ درصد برآورد شده بود. این رقم بیش از ۱۲ واحد درصد پایینتر از میانگین کشور است. در تیرماه نیز تورم نقطهای تهران به ۷۲.۹ درصد رسید.
بعد از تهران، البرز، گیلان، اصفهان و قزوین در نیمه پایین جدول قرار گرفتند.
در همین حال، فاصله تهران و ایلام بیشتر شده است. شکافی که در بهار ۳۳.۵ واحد درصد بود، در تیرماه به ۳۷.۱ واحد درصد رسید.
در نهایت، تصویر تیرماه یک پیام روشن دارد: فشار اقتصادی فقط عمیقتر نشده؛ گستردهتر هم شده است. تعداد استانهای دارای شاخص فلاکت سهرقمی افزایش یافته و تورم، موتور اصلی این تغییر بوده است.
دیدگاهها