به گزارش بنکر (Banker)، بررسی روند نقدینگی در سالهای اخیر نشان میدهد نسبت پول به شبهپول نسبت به دورههای قبل افزایش یافته است. این تغییر، از نگاه اقتصاددانان، میتواند بیانگر تحول در رفتار مالی خانوارها و انتظارات آنها نسبت به آینده اقتصاد باشد؛ موضوعی که در کنار سایر شاخصهای پولی، برای ارزیابی روندهای تورمی مورد توجه قرار میگیرد.
دادهها نشان میدهد تا پیش از سال ۱۳۹۹، نسبت پول به شبهپول در سطح پایینتری قرار داشت. در آن دوره، بخش قابل توجهی از نقدینگی در قالب سپردههای مدتدار نگهداری میشد.
یکی از عوامل مؤثر بر این وضعیت، قابل پیشبینیتر بودن نرخ تورم و نقش سود بانکی در جبران بخشی از کاهش ارزش پول بود. در نتیجه، بسیاری از سپردهگذاران ترجیح میدادند منابع خود را در بانکها نگهداری کرده و از سود سپرده استفاده کنند، زیرا نیازی به تبدیل سریع داراییهای خود به سایر بازارها احساس نمیکردند.
تورم بالا و کاهش جذابیت سپردهگذاری
از اواخر دهه ۱۳۹۰، با افزایش شتاب رشد سطح عمومی قیمتها، شرایط تغییر کرد. در این دوره، نرخ سود بانکی از نرخ تورم عقب ماند و نرخ سود حقیقی منفی شد؛ به این معنا که باوجود دریافت سود بانکی، قدرت خرید سپردهگذاران در پایان دوره کاهش پیدا میکرد.
در چنین شرایطی، بخشی از صاحبان سرمایه، سپردههای مدتدار خود را به حسابهای دیداری منتقل کردند تا در صورت فراهم شدن فرصت، امکان ورود سریعتر به بازارهایی مانند ارز، طلا، خودرو، مسکن یا سهام را داشته باشند. این تغییر رفتار، یکی از عوامل افزایش سهم پول در ترکیب نقدینگی محسوب میشود.
ارتباط نسبت پول به شبهپول با تورم
افزایش سهم پول نسبت به شبهپول، نقدشوندگی داراییها را بیشتر میکند. اگرچه تبدیل سپردههای مدتدار به پول به معنای خرج شدن فوری منابع نیست، اما امکان استفاده سریع از آنها را فراهم میسازد.
اقتصاددانان معتقدند افزایش نسبت پول به شبهپول معمولاً با رشد سرعت گردش پول همراه است. در این وضعیت، ورود سریعتر نقدینگی به بازارها میتواند فشار تقاضا را افزایش دهد و در نتیجه به تشدید تورم منجر شود.
البته این رابطه همواره بهصورت مستقل عمل نمیکند. اجرای سیاستهای پولی مؤثر از سوی بانک مرکزی یا کاهش تقاضا به دلایل دیگر، میتواند شدت این فرآیند را کاهش دهد. با این حال، روند سالهای اخیر اقتصاد ایران تا حد زیادی با این الگوی رفتاری همخوانی داشته است.
شاخصی برای سنجش انتظارات اقتصادی
کارشناسان اقتصادی، نسبت پول به شبهپول را یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی انتظارات تورمی و میزان اعتماد به ثبات اقتصاد کلان میدانند.
افزایش مداوم این نسبت میتواند نشاندهنده آن باشد که افراد برای مدیریت داراییهای خود، انعطافپذیری بیشتری را ترجیح میدهند؛ زیرا انتظار دارند در آینده نزدیک، فرصتهای سرمایهگذاری یا ریسکهای ناشی از تورم افزایش یابد. از همین رو، این متغیر در تحلیل رفتار نقدینگی و بررسی چشمانداز اقتصاد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
خبرهای بیشتر را در صفحه بانکداری بخوانید.
دیدگاهها