به گزارش بنکر (Banker)، بررسی تحولات بدهیهای بانک مرکزی در فاصله آبان ۱۴۰۲ تا آبان ۱۴۰۴، تصویری شفاف از سمت منابع ترازنامه پولی ارائه میدهد.
این تصویر نشان میدهد که رشد داراییهای بانک مرکزی همزمان با بزرگتر شدن بدهیها و تغییر در ترکیب آنها رخ داده است؛ روندی که پیامدهای پولی قابل توجهی برای اقتصاد به همراه دارد.
جهش کمسابقه بدهیهای بانک مرکزی
افزایش بیش از سهبرابری در دو سال
بر اساس آمارهای رسمی، مجموع بدهیهای بانک مرکزی از حدود ۱۷۷۰ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۲ به بیش از ۶۲۹۰ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ رسیده است. این افزایش از نظر حجم و زمانبندی، همراستا با تحولات سمت داراییها بوده و نشاندهنده انبساط قابل توجه ترازنامه پولی است.
اسکناس و مسکوک؛ نشانهای از رشد پول پرقدرت
افزایش تقاضا در سطح جامعه
در میان اقلام بدهی، اسکناس و مسکوک در جریان جایگاه مهمی دارد. حجم این قلم از ۱۴۸ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۲ به ۲۸۲ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ رسیده و رشد ۴۴ درصدی نقطهبهنقطه نسبت به آبان ۱۴۰۳ را ثبت کرده است.
بخش عمده این افزایش به اسکناس و مسکوک در دست اشخاص مربوط میشود که در همین بازه به ۲۲۱ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ موضوعی که از افزایش تقاضا برای پول پرقدرت در اقتصاد حکایت دارد.
وضعیت اسکناس نزد بانکها
در مقابل، اسکناس و مسکوک نزد بانکها اگرچه نسبت به سال پایه رشد بالایی داشته، اما در ماههای اخیر آهنگ افزایش آن کندتر شده و نشانههایی از ثبات نسبی در این بخش دیده میشود.
سپردههای بانکی؛ کانون اصلی رشد بدهیها
نقش پررنگ سپرده قانونی
یکی از مهمترین اقلام بدهی بانک مرکزی، سپردههای بانکها و مؤسسات اعتباری است. حجم این سپردهها از ۸۵۴ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۲ به ۱۵۰۷ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ افزایش یافته و نسبت به آبان ۱۴۰۳ رشدی بیش از ۴۸ درصد را نشان میدهد.
بخش عمده این سپردهها را سپرده قانونی تشکیل میدهد؛ عاملی که نقش تعیینکنندهای در تغییر ترکیب بدهیهای بانک مرکزی داشته است.
افت سپردههای دیداری
در مقابل، سپردههای دیداری بانکها روندی کاهشی را تجربه کرده و در آبان ۱۴۰۴ به سطحی نزدیک به صفر رسیدهاند؛ تغییری که از دگرگونی ساختار منابع بانکی نزد بانک مرکزی حکایت دارد.
سپردههای دولتی؛ رشد بالا با ثبات اخیر
سهم دولت در افزایش بدهیها
سپردههای بخش دولتی نیز سهم قابل توجهی در رشد بدهیهای بانک مرکزی داشتهاند. این قلم از ۳۲۹ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۲ به ۱۰۶۲ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
اگرچه رشد نقطهبهنقطه این سپردهها نسبت به آبان ۱۴۰۳ بیش از ۶۱ درصد بوده، اما افزایش آن نسبت به اسفند ۱۴۰۳ تنها حدود ۳ درصد ثبت شده که نشاندهنده ثبات نسبی این بخش در ماههای اخیر است.
در این میان، سپردههای دولت وزن اصلی را به خود اختصاص دادهاند و شرکتها و مؤسسات دولتی سهم کمتری از این افزایش داشتهاند.
سایر بدهیها؛ رشد چشمگیر با شتاب کمتر
افزایش چندبرابری در دو سال
در کنار اقلام اصلی، «سایر بدهیها» نیز رشد قابل توجهی را تجربه کردهاند. این بخش از ۳۸۰ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۲ به بیش از ۳۱۳۰ هزار میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ رسیده است. با این حال، شتاب رشد این قلم در مقایسه با دورههای قبل کاهش یافته است.
جمعبندی؛ بدهیها و فشار پولی
مجموع این تحولات نشان میدهد سمت بدهیهای بانک مرکزی، بهویژه از مسیر سپردههای بانکی و تعاملات مالی دولت، به یکی از کانونهای اصلی فشار پولی در اقتصاد تبدیل شده است. فشاری که آثار آن در تغییرات پایه پولی و رشد نقدینگی، در ادامه مسیر اقتصادی کشور با وضوح بیشتری نمایان خواهد شد.
دیدگاهها