نقدینگی ایران ۱۰ برابر شد؛ اقتصاد آماده واکنش سریع است

به گزارش بنکر (Banker)، نقدینگی در اقتصاد ایران نه تنها رشد قابل توجهی داشته، بلکه ساختار آن نیز تغییر کرده است. در مرداد ۱۴۰۴، حجم کل نقدینگی به بیش از ۱۲ هزار همت رسید، در حالی که این رقم در سال ۱۳۹۵ تنها ۱,۲۵۳ همت بود. به عبارت دیگر، طی کمتر از یک دهه اندازه پول در اقتصاد تقریباً ۱۰ برابر شده است.

اما نکته مهم‌تر، تغییر ترکیب نقدینگی است؛ سهم «پول» – شامل اسکناس و سپرده‌های دیداری – از ۱۳ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۲۴ درصد در مرداد ۱۴۰۴ افزایش یافته است و در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ حتی از ۲۵ درصد نیز فراتر رفته بود.

افزایش نقدینگی و پیامدهای تورمی

رشد سهم پول نسبت به شبه‌پول از ۰.۱۵ به حدود ۰.۳۱ تا ۰.۳۵ رسیده است. این موضوع نشان می‌دهد که نقدینگی سیال‌تر شده و منابع سریع‌تر جابه‌جا می‌شوند.

وقتی پول نقد و سپرده‌های دیداری افزایش می‌یابد، اقتصاد به انتظارات تورمی واکنش تندتری نشان می‌دهد. بنابراین، بررسی ترکیب نقدینگی امروز، بیش از اندازه کل آن اهمیت دارد؛ زیرا سرنخ تورم آینده را می‌دهد.

روند رشد نقدینگی در یک دهه گذشته

از سال ۱۳۹۵ تا مرداد ۱۴۰۴، رشد نقدینگی به شکل زیر بوده است:

• ۱۳۹۵: ۱,۲۵۳ همت

• ۱۳۹۶: ۱,۵۳۰ همت

• ۱۳۹۷: ۱,۸۸۲ همت

• ۱۳۹۸: ۲,۴۷۲ همت

• ۱۳۹۹: ۳,۴۷۶ همت

• ۱۴۰۰: ۴,۸۳۲ همت

• ۱۴۰۱: ۶,۳۳۷ همت

• ۱۴۰۲: ۷,۸۷۷ همت

• ۱۴۰۳: ۱۰,۱۶۶ همت

• ۵ ماه نخست ۱۴۰۴: ۱۲,۰۱۴ همت

این اعداد نشان می‌دهد که رشد نقدینگی شتاب گرفته و اقتصاد ایران در مسیر انبساط پولی حرکت می‌کند؛ مسیری که بدون افزایش متناسب تولید، دیر یا زود به افزایش تورم منجر خواهد شد.

تغییر ترکیب نقدینگی: پول و شبه‌پول

• در ۱۳۹۵، سهم پول ۱۳ درصد و شبه‌پول ۸۷ درصد بود.

• نسبت پول به شبه‌پول ۰.۱۵ بود.

• از سال ۱۳۹۷، سهم پول به تدریج افزایش یافت: ۱۵.۱ درصد در ۱۳۹۷، ۱۷.۲ درصد در ۱۳۹۸، ۱۹.۸ درصد در ۱۳۹۹ و ۲۰.۴ درصد در ۱۴۰۰.

• نقطه جهش اصلی در ۱۴۰۱ ثبت شد: سهم پول ۲۵.۷ درصد و نسبت پول به شبه‌پول ۰.۳۵ شد.

این تغییرات نشان می‌دهد که بخشی از سپرده‌های بلندمدت به پول نقد یا سپرده‌های دیداری تبدیل شده‌اند. به عبارت دیگر، تمایل به نگهداری منابع در قالب بلندمدت کاهش یافته و نقدشوندگی افزایش یافته است.

پیام اقتصادی افزایش سهم پول

افزایش سهم پول به معنی آماده‌تر شدن منابع برای ورود به بازار دارایی‌ها مانند ارز، طلا، مسکن و بورس است. این روند نه تنها یک جابجایی حسابداری ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از شکننده‌تر شدن ثبات پولی و افزایش حساسیت اقتصاد به شوک‌های انتظاری محسوب می‌شود.

به بیان ساده، وقتی نسبت پول به شبه‌پول بالا می‌رود، اقتصاد آماده واکنش سریع به تورم و شوک‌های قیمتی است و رفتار سپرده‌گذاران بیش از گذشته متغیر و قابل تغییر می‌شود.

منبع: تجارت نیوز