به گزارش بنکر (Banker)، پسانداز خانوارها آب رفته؛ این جمله دیگر صرفاً یک تیتر هشداردهنده نیست، بلکه تصویری فشرده از وضعیت معیشت خانوارهای شهری در دهه گذشته است.
تازهترین گزارش «بودجه خانوار ۱۴۰۳» که از سوی بانک مرکزی منتشر شده، نشان میدهد شکاف میان درآمد و هزینه خانوارها بهمرور عمیقتر شده و بسیاری از خانوادهها برای ادامه زندگی ناچار به مصرف پسانداز یا حتی ورود به چرخه بدهی شدهاند.
درآمدهایی که کفاف زندگی را نداد
بر اساس این آمارها، طی ده سال اخیر تنها در چهار سال درآمد خانوارهای شهری توانسته هزینهها را پوشش دهد. در شش سال دیگر، همواره خرج زندگی از درآمد پیشی گرفته است؛ نشانهای روشن از فرسایش تدریجی توان مالی خانوارها.
سال ۱۴۰۳؛ نقطه اوج شکاف درآمد و هزینه
شدیدترین وضعیت به سال ۱۴۰۳ بازمیگردد؛ جایی که بهطور متوسط، هزینه خانوارهای شهری حدود ۲۳ میلیون تومان بیشتر از درآمد آنها بوده است.
به نوشته اکوایران، نسبت هزینه به درآمد در این سال به ۱۰۵.۴ درصد رسید؛ به بیان ساده، خانوارها بیش از آنچه به دست آوردهاند خرج کردهاند.
وقتی حساب تورم را جدا میکنیم
اگر اثر تورم از ارقام حذف شود، تصویر نگرانکنندهتر هم میشود. از سال ۱۴۰۱ به بعد، فاصله میان درآمد و هزینه واقعی بهطور محسوسی افزایش یافته است.
در مجموع، خانوارهای شهری طی یک دهه گذشته بیش از ۵۵ میلیون تومان از پسانداز خود را مصرف کردهاند؛ روندی که مستقیماً به کاهش رفاه و گسترش فقر منجر شده است.
همچنین در سمت هزینهها، دو قلم مسکن و خوراک بیشترین فشار را به بودجه خانوار وارد کردهاند.
در سال ۱۴۰۳، حدود ۶۴ درصد از کل هزینههای خانوار تنها صرف این دو بخش شده است؛ سهمی که عملاً جایی برای سایر نیازهای زندگی باقی نمیگذارد.
سبد خوراک زیر فشار گرانی
در سبد خوراک خانوارها، بیشترین سهم هزینه به گوشت، میوه و سبزیجات اختصاص دارد. با این حال، افزایش هزینه گوشت بیشتر نتیجه رشد قیمتهاست تا افزایش مصرف واقعی؛ نشانهای دیگر از کاهش قدرت خرید.
زنگ خطر تغییر سبک زندگی
همزمان با فشارهای معیشتی، آمارها از تغییر رفتار خانوارها حکایت دارد. سهم خانوارهای دارای دو یا چند شاغل افزایش یافته و در مقابل، فعالیتهایی مانند تحصیل یا خانهداری عقبنشینی کردهاند.
این تغییرات نشان میدهد خانوادهها برای تأمین حداقلهای زندگی، ناچار به فدا کردن زمان، آموزش و کیفیت زندگی شدهاند.
پسانداز دیگر سپر امن نیست
کنار هم گذاشتن این دادهها یک پیام روشن دارد: معیشت خانوارهای شهری دشوارتر شده و پسانداز، دیگر نقش سپر امن را ایفا نمیکند.
ادامه این روند، بدون اصلاحات اساسی در اقتصاد و مهار تورم، میتواند پیامدهای اجتماعی و رفاهی عمیقتری به همراه داشته باشد.
دیدگاهها