بدهی خارجی ایران در سه سال ۳.۸ میلیارد دلار کمتر شد

به گزارش بنکر (Banker)، کل بدهی خارجی کشور از ۸۶۷۵ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ به ۴۸۶۲ میلیون دلار در پایان سال ۱۴۰۳ رسید. به عبارت دیگر، در فاصله سه سال، حجم بدهی خارجی ایران حدود ۳۸۱۳ میلیون دلار کاهش یافته است.

این یعنی سطح بدهی خارجی در پایان ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۴۴ درصد کمتر شده است.

روند سالانه کاهش بدهی

بررسی روند سالانه نشان می‌دهد که بیشترین کاهش بدهی خارجی در سال ۱۴۰۱ رخ داده است:

• سال ۱۴۰۰: ۸,۶۷۵ میلیون دلار

• سال ۱۴۰۱: ۶,۲۸۰ میلیون دلار (کاهش ۲۷.۶ درصدی)

سال ۱۴۰۲ نیز روند کاهشی ادامه یافت. بدهی خارجی با افت ۱۹.۷ درصدی به ۵,۰۴۳ میلیون دلار رسید.

اما در سال ۱۴۰۳ سرعت کاهش کم شد و بدهی خارجی فقط ۳.۶ درصد افت کرد و به ۴,۸۶۲ میلیون دلار رسید.

بخش عمده تعدیل در دو سال اول

نکته مهم: بخش عمده تعدیل بدهی خارجی در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ اتفاق افتاده است.

در این دو سال، مجموع کاهش بدهی حدود ۳,۶۳۲ میلیون دلار بود. اما در سال ۱۴۰۳ فقط حدود ۱۸۱ میلیون دلار کاهش ثبت شد.

پس از آن، بدهی خارجی وارد دوره‌ای کم‌نوسان‌تر شده است.

نوسانات فصلی در سال ۱۴۰۴

داده‌های فصلی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بدهی خارجی پس از رسیدن به کف در زمستان ۱۴۰۳، دوباره افزایش یافته اما مجدداً کاهش پیدا کرده است:

• زمستان ۱۴۰۳: ۴,۸۶۲ میلیون دلار (کف تاریخی)

• بهار ۱۴۰۴: ۵,۰۳۸ میلیون دلار (افزایش)

• تابستان ۱۴۰۴: ۵,۳۸۰ میلیون دلار (اوج)

• پاییز ۱۴۰۴: ۵,۱۰۹ میلیون دلار (کاهش ۵ درصدی نسبت به تابستان)

تثبیت در محدوده ۵ میلیارد دلار

سطح بدهی خارجی در پاییز ۱۴۰۴ هنوز بالاتر از پایان سال ۱۴۰۳ است، اما نسبت به تابستان عقب‌نشینی کرده است.

این روند نشان می‌دهد بدهی خارجی کشور پس از افت سنگین ابتدای دهه، اکنون در محدوده پنج میلیارد دلار تثبیت شده است.

به عبارت دیگر، انتظار نمی‌رود بدهی خارجی در کوتاه‌مدت به زیر ۴.۸ میلیارد دلار برود یا از ۵.۴ میلیارد دلار عبور کند.

جدول خلاصه تغییرات سالانه

برای درک بهتر، تغییرات سالانه را مرور می‌کنیم:

• سال ۱۴۰۰: ۸,۶۷۵ میلیون دلار (نقطه شروع)
• سال ۱۴۰۱: ۶,۲۸۰ میلیون دلار (کاهش ۲,۳۹۵ میلیون دلاری – ۲۷.۶٪)
• سال ۱۴۰۲: ۵,۰۴۳ میلیون دلار (کاهش ۱,۲۳۷ میلیون دلاری – ۱۹.۷٪)
• سال ۱۴۰۳: ۴,۸۶۲ میلیون دلار (کاهش ۱۸۱ میلیون دلاری – ۳.۶٪)

مجموع کاهش در سه سال: ۳,۸۱۳ میلیون دلار (۴۴٪)

چرا بدهی خارجی کاهش یافت؟

کاهش ۴۴ درصدی بدهی خارجی در سه سال دلایل متعددی دارد:

۱. مدیریت بهتر منابع ارزی
کاهش وابستگی به استقراض خارجی و استفاده بهینه از منابع داخلی

۲. افزایش درآمدهای ارزی
با وجود تحریم‌ها، فروش نفت و میعانات گازی ادامه داشته است

۳. سیاست کاهش ریسک
اولویت دادن به کاهش بدهی‌ها به جای استقراض جدید

۴. تثبیت در محدوده فعلی
دولت ظاهراً قصد ندارد بدهی را به صفر برساند، بلکه آن را در محدوده معقول نگه می‌دارد

چشم‌انداز آینده

با توجه به تثبیت بدهی خارجی در محدوده ۵ میلیارد دلار، به نظر می‌رسد دولت هدفی برای کاهش بیشتر ندارد. نوسانات فصلی در سال ۱۴۰۴ نیز نشان می‌دهد که بدهی بین ۴.۸ تا ۵.۴ میلیارد دلار در نوسان است.

اگر روند فعلی ادامه یابد، انتظار می‌رود بدهی خارجی در سال ۱۴۰۵ نیز در همین محدوده باقی بماند، مگر اینکه شوک اقتصادی یا سیاسی بزرگی رخ دهد.