تهدید بازارهای مالی | بانک‌های مرکزی نگران شدند

به گزارش بنکر، رونق سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی که طی ماه‌های اخیر به یکی از محرک‌های رشد اقتصادی و بازارهای سهام تبدیل شده، اکنون با نگرانی‌های تازه‌ای همراه است.

سرمایه‌گذاری‌های سنگین در ساخت مراکز داده، توسعه زیرساخت‌های پردازشی و تأمین تراشه‌های پیشرفته، اگرچه به رشد برخی اقتصادها کمک کرده، اما ریسک‌های تورمی و مالی جدیدی نیز به همراه داشته است.

خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بین‌المللی پول، نوشته است که وابستگی بازارها به رونق سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و ارزش‌گذاری بالای شرکت‌های فناوری، بر تصمیم‌گیری بانک‌های مرکزی تأثیر گذاشته است.

جورجیوا در سخنان اخیر خود در واشنگتن تأکید کرده است که نوسانات بازار احتمالاً ادامه خواهد داشت و همین مسئله کار بانک‌های مرکزی را برای مقابله با تورم دشوارتر می‌کند. به این ترتیب، هوش مصنوعی دیگر صرفاً موضوع رقابت شرکت‌های فناوری نیست و به یکی از متغیرهای مهم در سیاست‌گذاری پولی و ثبات مالی جهان تبدیل شده است.

سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی

طی ماه‌های گذشته، بخش مهمی از انتظارات مثبت بازارهای مالی به رشد سریع هوش مصنوعی وابسته بوده است. شرکت‌های بزرگ فناوری میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده، خرید تراشه و ایجاد زیرساخت‌های پردازشی هزینه کرده‌اند.

این سرمایه‌گذاری‌ها در کوتاه‌مدت به افزایش فعالیت اقتصادی کمک کرده‌اند. با این حال، مسئله اصلی میزان بازدهی این هزینه‌هاست؛ زیرا هنوز مشخص نیست درآمد و بهره‌وری حاصل از این پروژه‌ها با سرعتی که سرمایه‌گذاران انتظار دارند افزایش پیدا کند.

اما چرا این موضوع برای بانک‌های مرکزی اهمیت دارد؟ پاسخ در ارتباط میان سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و تورم نهفته است.

به گزارش رویترز، جورجیوا معتقد است رونق سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی در برخی کشورها به حمایت از رشد اقتصادی کمک کرده و بخشی از اثر منفی شوک عرضه نفت ناشی از جنگ خاورمیانه را جبران کرده است. با این حال، همین روند می‌تواند فشارهای تورمی و نگرانی‌های مربوط به ثبات مالی را افزایش دهد.

به زبان ساده، سرمایه‌گذاری گسترده در فناوری زمانی به نفع اقتصاد است که به افزایش بهره‌وری و تولید منجر شود. اما اگر ارزش‌گذاری شرکت‌ها بیش از ظرفیت درآمدزایی آنها رشد کند، بازار با خطر اصلاح شدید قیمت‌ها مواجه خواهد شد.

انتخابات آمریکا و سقوط سهام فناوری

در روزهای اخیر، تحولات سیاسی آمریکا نیز به نگرانی سرمایه‌گذاران درباره آینده صنعت هوش مصنوعی دامن زده است. پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر ۲۰۲۶، احتمال افزایش نظارت قانونی بر شرکت‌های فناوری و توسعه مراکز داده را تقویت کرد.

بر اساس گزارش رویترز:

سرمایه‌گذاران نگران هستند که تغییر ترکیب سیاسی کنگره و احتمال تصویب مقررات سخت‌گیرانه‌تر، سرعت توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی را کاهش دهد. این نگرانی در معاملات پنجشنبه پنجم نوامبر به موج فروش سهام فناوری منجر شد و شاخص نزدک نیز ۵.۵۶ درصد افت کرد؛ شدیدترین کاهش آن در ۱۹ ماه گذشته.

در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر، از جمله اوراق قرضه دولتی، حرکت کردند. این رفتار نشان می‌دهد بازار تا چه اندازه نسبت به تغییر انتظارات درباره آینده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی حساس شده است.

البته همه شرکت‌های فناوری واکنش یکسانی به این تحولات نداشتند. نگرانی اصلی بیشتر متوجه شرکت‌هایی بود که به توسعه مراکز داده و تأمین زیرساخت‌های هوش مصنوعی وابستگی بالایی دارند؛ زیرا کاهش سرعت پروژه‌ها می‌تواند درآمد و توان بازپرداخت بدهی آنها را تحت فشار قرار دهد.

از سوی دیگر، پیروزی دموکرات‌ها به معنای توقف قطعی توسعه هوش مصنوعی نیست. موضوع اصلی، احتمال تغییر مقررات و افزایش هزینه‌های نظارتی برای شرکت‌های فعال در این صنعت است.

هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره آینده اقتصاد جهان

نگرانی صندوق بین‌المللی پول درباره رونق هوش مصنوعی موضوع تازه‌ای نیست. این نهاد در ارزیابی ماه اکتبر خود هشدار داده بود که توقف ناگهانی سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند بازار دارایی‌ها را با افت شدید مواجه کند و بر رشد اقتصاد جهانی اثر منفی بگذارد.

برآورد قبلی صندوق نشان می‌داد که کاهش شدید سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی ممکن است تا سال ۲۰۲۸ تولید ناخالص داخلی جهان را ۱.۱ درصد و تولید اقتصادی آمریکا را ۱.۸ درصد کاهش دهد. این ارقام در صورت تحقق، از پیامدهای فراتر از بازار سهام حکایت دارند.

با این حال، جورجیوا در سخنان ششم نوامبر خود این پیش‌بینی‌ها را تکرار نکرد. او به‌جای ارائه دوباره برآوردهای قبلی، بر ضرورت توجه بانک‌های مرکزی به احتمال کاهش شتاب رشد ناشی از هوش مصنوعی تأکید کرد.

حالا سؤال این است که بانک‌های مرکزی در برابر چنین ریسکی چه باید بکنند؟ به اعتقاد رئیس صندوق بین‌المللی پول، هرگونه کاهش رشد ناشی از سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی باید در تصمیم‌گیری درباره سیاست‌های پولی و مقابله با تورم لحاظ شود.

در واقع، بانک‌های مرکزی با یک وضعیت پیچیده روبه‌رو هستند. از یک طرف، کاهش سرمایه‌گذاری در فناوری می‌تواند رشد اقتصادی را تضعیف کند و از طرف دیگر، تداوم هزینه‌های سنگین و فشارهای ناشی از آن ممکن است به افزایش تورم و بی‌ثباتی مالی منجر شود.

در مجموع، رونق هوش مصنوعی در کنار فرصت‌های اقتصادی، به یکی از منابع مهم ریسک در بازارهای جهانی تبدیل شده است. آنچه اکنون اهمیت دارد، نه صرفاً میزان سرمایه‌گذاری شرکت‌های فناوری، بلکه توانایی آنها در تبدیل این هزینه‌ها به درآمد و بهره‌وری واقعی است.

اگر فاصله میان ارزش‌گذاری بازار و بازدهی اقتصادی پروژه‌ها افزایش پیدا کند، پیامدهای آن می‌تواند از سهام شرکت‌های فناوری فراتر برود و به رشد اقتصادی و سیاست پولی کشورها نیز سرایت کند.