مشتریان چقدر می‌توانند چک صادر کنند! پاسخ بانک مرکزی

بانک مرکزی ایران «شیوه‌نامه تعیین سقف اعتبار مجاز صدور چک» را در سی و هشتمین نشست هیات عالی خود مورخ ۱۱ شهریور ۱۴۰۴ به شبکه بانکی ابلاغ کرد.

به گزارش بنکر (Banker)، این شیوه‌نامه چارچوبی دقیق برای تعیین سقف صدور چک بر اساس امتیاز اعتباری مشتریان ارائه می‌دهد و هدف آن کاهش ریسک و افزایش شفافیت در بازار چک است.

امتیاز اعتباری و طبقه‌بندی ریسک مشتریان

بر اساس شیوه‌نامه جدید، امتیاز اعتباری چک مشتریان بر اساس رفتار اعتباری و سابقه فعالیت گذشته در حوزه چک محاسبه می‌شود. این محاسبه با ضرایب تاثیر متفاوت و الگوی ارائه شده صورت می‌گیرد و مشتریان به پنج طبقه ریسک تقسیم می‌شوند:

• ریسک خیلی بالا (E)
• ریسک بالا (D)
• ریسک متوسط (C)
• ریسک پایین (B)
• ریسک خیلی پایین (A)

نتایج این طبقه‌بندی در گزارش اعتباری نمایش داده می‌شود و پایه‌ای برای تعیین سقف اعتبار مجاز مشتری خواهد بود.

صدور دسته چک فقط از طریق سامانه صیاد

شیوه‌نامه تأکید می‌کند که بانک‌ها برای ارائه دسته چک به مشتریان، باید صرفاً از طریق سامانه صیاد اقدام کنند. پیش از صدور دسته چک، گزارش اعتباری مشتری از شرکت اعتبارسنجی ایران دریافت می‌شود و بانک متناسب با نتایج آن، مجوز صدور یا عدم صدور چک را صادر می‌کند.

نحوه تعیین سقف اعتبار مجاز

سقف اعتبار مجاز مشتری بر اساس گزارش اعتباری و توان مالی وی در پنج سال اخیر محاسبه شده و در سامانه اعمال می‌شود. این سقف پیش از ثبت چک به بانک، صادرکننده و ذینفع اعلام می‌شود. همچنین، هنگام صدور چک، مبلغ آن نمی‌تواند بیش از مابه‌التفاوت سقف اعتبار مجاز و مانده چک‌های تسویه نشده مشتری باشد.

سامانه صیاد مسئول محاسبه و نمایش سقف اعتبار مجاز صادرکننده به خود وی است و بانک‌ها موظف‌اند این اطلاعات را به مشتری و ذینفع چک در سامانه‌های عملیاتی خود نیز نمایش دهند.

کنترل ریسک و مسئولیت بانک‌ها

تعیین سقف اعتبار مجاز صرفاً به معنی برآورد آستانه صدور چک است و تضمینی برای وصول وجه چک صادره توسط بانک نیست.

بانک‌ها همچنین موظف‌اند در زمان افتتاح حساب جاری یا صدور دسته چک جدید، رضایت‌نامه مشتری را دریافت کنند که شامل مجوز اشتراک‌گذاری امتیاز اعتباری با ذینفعان چک و سلب حق اعتراض جزئی و کلی مشتری به این اطلاعات است. این اقدام برای حساب‌های جاری پیش از ابلاغ شیوه‌نامه نیز الزامی است.

مراحل اجرایی و نظارت

بانک‌ها موظف‌اند مراتب را فورا به تمامی واحدهای ذی‌ربط و مؤسسات اعتباری غیربانکی ابلاغ کرده و بر حسن اجرای شیوه‌نامه نظارت دقیق داشته باشند. این اقدام طبق بخشنامه شماره ۱۴۹۱۵۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۹۶ مورخ ۱۶‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۵‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۳۹۶ انجام می‌شود و هدف آن هماهنگی کامل در شبکه بانکی است.