به گزارش بنکر (Banker)، اقتصاد ایران در سالهای اخیر چیزهای زیادی دیده. جنگ، تحریم، نااطمینانی. اما آمارهایی که امروز رئیس کل بانک مرکزی از آن پرده برداشت، شاید برای خیلیها تکاندهنده باشد.
عبدالناصر همتی امروز در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران» مهمانِ خبرسازِ این رویداد بود. او با صراحت از وضعیت اقتصاد گفت؛ نه بزرگنمایی کرد، نه کوچک شمرد.
و اولین حرفش این بود که واقعبینی با بدبینی فرق دارد. مردم باید بدانند واقعیت چیست، اما راهکار هم بشنوند.
بعد نوبت به آمار رسید. آماری که شاید خیلیها از آن بیخبر بودند. همتی گفت بر اساس دادههای بانک جهانی، درآمد واقعی سرانه در ایران از ۱۴۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به ۷۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
یعنی هر ایرانی، به طور متوسط، نصفِ قدرت خریدِ ۱۳ سال پیش را دارد.
نه فقط تورم، که کاهش منابع واقعی. بله، قیمتها بالا رفته، اما مسئله عمیقتر از این حرفهاست.
دلیلش چیست؟
همتی در پاسخ گفت که رابطه مبادله درآمدی کشور نسبت به سال ۱۳۹۰ به یکششم کاهش یافته. یعنی پولی که از صادرات به دست میآید، یکششمِ قبلی قدرت خرید دارد. این یعنی سفره مردم کوچکتر شده.
و این فقط آغاز ماجراست.
سرمایهگذاری منفی ۱۳.۲ درصدی در پاییز ۱۴۰۴. رقمی که یعنی بنگاهها دارند از سرمایهگذاری فرار میکنند. و این یعنی فردا هم وضعیت بهتر نخواهد شد.
پس تکلیف چیست؟
همتی امروز پاسخ داد. او ۷ اولویت بانک مرکزی را برای سال ۱۴۰۵ اعلام کرد:
- جلوگیری از رشد بیضابطه ترازنامه بانکها
- تأمین سرمایه در گردش بنگاههای مولد
- اولویتدهی به ارز کالاهای اساسی
- تقویت ذخایر ارزی
- ادامه اصلاح سیاست ارزی
- برخورد با بانکهای ناسالم
- و در نهایت مهار تورم و حفظ ثبات مالی.
اما یک بخش از سخنانش حسابی جلب توجه کرد. همتی از تجربه تلخ ارز ۲۸۵۰۰ تومانی گفت. سیاستی که به گفته او، حدود ۷.۵ میلیارد دلار بدهی و تعهد ارزی بر جای گذاشت.
و این فقط یک اشتباه نبود؛ تبدیل شد به یکی از عوامل اصلی تنش ارزی سال ۱۴۰۴.
اما در مقابل، اصلاح سیاست ارزی نتایج خوبی هم داشته. تقاضای ارز از ۶۰۰ میلیون دلار در روز به ۱۵۰ میلیون دلار کاهش یافته. بازگشت ارز صادراتی هم از ۲ میلیارد دلار به بیش از ۴ میلیارد دلار رسیده.
بانک مرکزی حتی در شرایط جنگ هم توانسته حدود ۴.۵ میلیارد دلار به ذخایر ارزی خود اضافه کند. همتی تأکید کرد که این کار برای افزایش توانایی کشور در برابر تداوم یا تشدید محدودیتها انجام شده است.
حالا بانکها اما در تیررس هستند
همتی امروز به صراحت گفت که اصلاح بانکهای ناتراز یک ضرورت است، نه انتخاب. بانکهایی که قابلیت اصلاح دارند، باید برنامه مشخصی ارائه بدهند. و آنها که قابل اصلاح نیستند؟ ادغام میشوند، یا منحل.
اما او در عین حال تأکید کرد که بانک مرکزی به تنهایی نمیتواند همه مشکلات را حل کند.
سیاست پولی جایگزین انضباط بودجهای نیست. اگر دولت و سایر نهادها تعهدات بدون پشتوانه به بانکها منتقل کنند، حتی بانکهای سالم هم ناتراز میشوند.
او سال ۱۴۰۵ را سخت خواند، اما ناامیدکننده نه. گفت که باید مشکلات را دید، اما توان اقتصاد ایران را دستکم نگرفت. نیروی انسانی توانمند، ظرفیت صنعتی و توان سازگاری بالای بنگاهها، برگ برندههای کشور هستند.
وی افزود: هدف این است که شوکهای بیرونی به بیثباتی داخلی ماندگار تبدیل نشوند. مسیری که همتی قول داده با واقعبینی، انضباط و مسئولیتپذیری دنبال شود.
حالا باید دید در عمل چه میشود. اما آنچه امروز در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران» گفته شد، شاید یکی از صریحترین گزارشهای یک مقام مسئول از وضعیت اقتصاد ایران باشد.
دیدگاهها