به گزارش بنکر (Banker)، بازار خودرو ایران که طی ماه گذشته رشد میانگین بیش از ۱۵ درصدی را ثبت کرده بود، حالا در میانه زمستان با نشانههایی از تغییر مسیر روبهرو شده است. انتشار اخبار مربوط به احتمال فعال شدن دوباره کانالهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا باعث شده فضای انتظاری تازهای در بازار شکل بگیرد؛ فضایی که با کاهش نسبی انتظارات تورمی و آرامتر شدن جو روانی همراه شده و شتاب رشد قیمتها را تا حدی مهار کرده است.
در چنین شرایطی، فعالان بازار با احتیاط بیشتری معامله میکنند و تصمیمگیریها بیش از گذشته به اخبار سیاسی و تحولات بینالمللی گره خورده است.
نگاه بازار خودرو به کدام سمت است؟
این روزها جهت حرکت بازار خودرو بیش از هر عامل دیگری به سیگنالهای سیاسی وابسته شده است. هر خبر مثبت یا منفی از روند مذاکرات میتواند بهسرعت انتظارات تورمی را تغییر دهد و مسیر قیمتها را جابهجا کند. همین موضوع باعث شده بسیاری از خریداران و فروشندگان در موقعیت «صبر و تماشا» قرار بگیرند.
اما کارشناسان این بازار چه آیندهای را پیشبینی میکنند؟
سناریوهای پیشروی بازار از نگاه کارشناسان
بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است حتی طرح موضوع مذاکرات نیز میتواند اثر فوری بر بازار بگذارد. به گفته او، اگر فضای گفتوگوها به سمت نتیجهای سازنده حرکت کند، کاهش قیمتها از منظر روانی دور از انتظار نیست. در مقابل، بینتیجه ماندن مذاکرات میتواند باعث تثبیت قیمتها یا حتی آغاز موج جدیدی از افزایش نرخها شود.
رکود؛ نقطه مشترک هر دو سناریو
به باور این کارشناس، فارغ از نتیجه مذاکرات، احتمال ورود بازار خودرو به یک دوره رکود بالا است. در سناریوی کاهش قیمت، خریداران معمولاً منتظر افت بیشتر میمانند تا بازار به تعادل برسد. از سوی دیگر، در صورت تشدید نااطمینانی سیاسی، بسیاری ترجیح میدهند نقدینگی خود را حفظ کنند تا برای ریسکهای احتمالی آینده آماده باشند. نتیجه هر دو وضعیت، کاهش حجم معاملات و افت رونق بازار خواهد بود.
چرا بازار خودرو قفل شده است؟
صدرایی تأکید میکند که بازار خودرو اکنون کاملاً در حالت انتظار قرار دارد. بخشی از فعالان نگران افت قیمتها هستند و گروهی دیگر از کاهش نقدشوندگی خودرو در صورت بدتر شدن شرایط اقتصادی هراس دارند. این دو نگرانی متضاد، بازار را به وضعیتی نیمهمنجمد رسانده که خروج از آن، وابسته به روشن شدن تکلیف فضای سیاسی است.
ریشه جهش اخیر قیمتها کجاست؟
به گفته این کارشناس، در سال گذشته با وجود رشد قابل توجه نرخ ارز، قیمت خودرو افزایش متناسبی نداشت و حتی در برخی مقاطع کمتر از ۱۰ درصد بالا رفت. همین موضوع باعث ایجاد نوعی فشار پنهان شد که حالا به شکل جهشی خود را نشان داده است.
نقش پررنگ نرخ ارز و هزینه تولید
صدرایی توضیح میدهد که قیمت خودرو بیش از هر چیز تابع واقعیتهای اقتصادی مانند نرخ ارز، تورم و هزینههای تولید است. زمانی که بهای تمامشده خودرو بر مبنای ارز محاسبه میشود، هر تغییر در نرخ ارز مستقیماً روی قیمت نهایی اثر میگذارد؛ درست همانطور که سایر کالاها با تورم گران میشوند.
محدودیت عرضه و اثر آن بر بازار
به گفته این فعال صنعت خودرو، کمبود عرضه در بخش خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی یکی از عوامل مهم نوسان قیمتهاست. در سال جاری، مسائلی مانند مشکلات انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و حتی رویدادهای مقطعی باعث کاهش عرضه شدهاند و همین موضوع فشار بیشتری به بازار وارد کرده است.
سرمایههای سرگردان و رفتارهای سوداگرانه
افزون بر عوامل اقتصادی، متغیرهای روانی نیز نقش پررنگی دارند. با جهش نرخ ارز، بخشی از سرمایهها برای حفظ ارزش یا کسب سود کوتاهمدت وارد بازار خودرو میشود و همین ورود نقدینگی، آتش افزایش قیمتها را شعلهورتر میکند.
چرا قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی همجهت حرکت میکند؟
صدرایی این موضوع را به کشش قیمتی در هر بخش از بازار مرتبط میداند. وقتی معاملات در سطوح قیمتی بالاتر تکرار میشود، همان قیمت بهتدریج بهعنوان نرخ پذیرفتهشده بازار تثبیت میشود؛ روندی که از نگاه برخی تحلیلگران، زنگ خطری برای تعادل بازار است.
او اضافه میکند بخشی از این همجهتی ناشی از تلاش بازار برای جبران عقبماندگی قیمت خودروهای داخلی نسبت به مونتاژیهاست. در صورت تداوم شرایط فعلی، احتمال ادامه رشد قیمت خودروهای مونتاژی نیز وجود دارد.
ابهام در عرضه و خدمات
به گفته صدرایی، بازار خودروهای وارداتی با مشکلات ساختاری مواجه است؛ از نبود عرضه منظم و شفاف گرفته تا ضعف خدمات پس از فروش و نامتناسب بودن برخی مدلها با نیاز مصرفکننده ایرانی. همین عوامل باعث شده این بخش نتواند نقش تعدیلکننده مؤثری در بازار ایفا کند.
واردات، گروگان ثبات سیاسی
او تأکید میکند که در صورت حرکت فضای سیاسی به سمت ثبات، امکان افزایش واردات وجود دارد؛ اما در شرایط بیثباتی، حتی بدون اعلام رسمی ممکن است واردات متوقف شود. در حال حاضر نیز برخی خودروهای وارداتی، بهویژه خودروهای خاص، بیشتر به ابزار سوداگری تبدیل شدهاند تا کالایی مصرفی.
سرنوشت واردات خودروهای کارکرده و طرحهای پرحاشیه
صدرایی در پایان اشاره میکند که طی سالهای اخیر بارها از واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور یا ورود خودروهای کارکرده صحبت شده، اما این وعدهها تاکنون به مرحله اجرا نرسیدهاند. به اعتقاد او، این اخبار معمولاً در دورههای التهاب بازار مطرح میشوند و بیشتر نقش مدیریت انتظارات را دارند. اجرای واقعی چنین طرحهایی نیازمند ثبات اقتصادی و سیاسی است؛ شرایطی که فعلاً نشانه روشنی از آن دیده نمیشود.
منبع: تجارت نیوز
دیدگاهها