به گزارش بنکر (Banker)، سال ۱۴۰۴ از همان ماههای ابتدایی، خود را بهعنوان یکی از پرریسکترین و پرنوسانترین سالهای اقتصادی ایران معرفی کرد.
مجموعهای از عوامل بیرونی و داخلی، از جمله وقایع نظامی، بیثباتی سیاسی و فشارهای تورمی، فضای عمومی اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار داد.
واکنش بازارها نیز مطابق انتظار، در راستای همین ریسکها شکل گرفت و داراییهایی که ماهیت پناهگاهی داشتند، بیشترین توجه را به خود جلب کردند.
پادشاه بیرقیب بازدهی سال
در بررسی عملکرد بازارها، طلای ۱۸ عیار با ثبت رشد خیرهکننده ۱۲۰ درصدی، در صدر جدول بازدهیها قرار گرفت. این سطح از بازدهی برای بازاری که معمولاً رشد پلهای دارد، نشاندهنده شدت ریسک سیستماتیک در اقتصاد و اعتماد سرمایهگذاران به داراییهای امن است.
افزایش همزمان قیمت اونس جهانی و رشد نرخ ارز، مسیر صعودی طلا را تقویت کرد و باعث شد تفاوت آن با سایر بازارها بهطور چشمگیری افزایش یابد.
دومین دارایی پربازده سال
در ادامه این روند، سکه طلای امامی (طرح جدید) نیز با ثبت بازدهی ۹۶ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفت. ترکیب دو محرک قیمتی – طلا و ارز – باعث شد سکه نیز عملکردی قدرتمند داشته باشد. جذابیت سکه برای سرمایهگذاران خرد، نقدشوندگی مناسب و قابلیت معامله آسان، باعث شد این بازار همدوش طلا بدرخشد.
بازارهای کمبازده سال ۱۴۰۴
در طرف مقابل، برخی بازارها نهتنها از رقابت با طلا و ارز جا ماندند، بلکه عملکردی پایینتر از نرخ تورم داشتند؛ موضوعی که برای بسیاری از فعالان اقتصادی نگرانکننده تلقی میشود.
نرخ سود بانکی؛ جذاب اما کمرمق
بازار سپردههای بانکی با بازدهی ۲۵ درصدی، در قعر جدول بازدهی سال قرار گرفت. با وجود افزایش نرخ سود در برخی مقاطع، سرعت رشد تورم و جهش سایر داراییها باعث شد سپردهگذاری بانکی عملاً به گزینهای محافظهکارانه و نه سودآور تبدیل شود.
اختلاف فاحش میان رشد طلا (۱۲۰ درصد) و سود بانکی (۲۵ درصد)، نشان میدهد سرمایهگذاران در سال ۱۴۰۴ فاصله زیادی از سیستم بانکی گرفتند.
بورس تهران
بازار سهام نیز سالی بهشدت دشوار را پشت سر گذاشت. بازدهی ۳۷ درصدی شاخص کل، بسیار کمتر از تورم سالانه و حتی کمتر از برخی بازارهای با ریسک پایین بود. این عملکرد ضعیف چند دلیل مهم داشت:
- وقوع دو تهاجم نظامی مستقیم علیه کشور
- تعمیق بیاعتمادی سرمایهگذاران
- خروج نقدینگی از بازار
- تأثیر روانی وقایع جنگی بر معاملات
بورس عملاً از ۶ اسفند وارد حالت رکود شد و بسیاری از نمادها پیش از پایان سال عملاً نیمهتعطیل شدند.
چرا طلا و ارز رشد کردند؟
سال ۱۴۰۴ شاهد ترکیبی از ریسکهای اقتصادی، سیاسی و ژئوپلیتیک بود. در چنین فضایی طبیعی است که سرمایهگذاران به سمت داراییهای ایمنتر حرکت کنند.
وقوع جنگ تحمیلی و ناآرامیهای منطقهای، تصویر آینده اقتصاد را مبهم کرد. طلا و ارز، بهعنوان بهترین پناهگاههای سرمایه، توانستند نقدینگی را به خود جذب کنند. این روند بهویژه پس از شوکهای نظامی دوگانه در سال جاری شدت گرفت.
در مقابل، بورس به دلیل ریسک بالاتر و وابستگی بیشتر به سیاستگذاری داخلی، نتوانست بازدهی متناسب با سایر بازارها ارائه دهد.
آیا این وضعیت در سال ۱۴۰۵ هم ادامه دارد؟
اگر ریسکهای سیاسی، فشارهای تورمی و نااطمینانیهای ساختاری در سال ۱۴۰۵ ادامه پیدا کند، احتمالاً همان الگوی ۱۴۰۴ تکرار خواهد شد:
- ادامه یکهتازی طلا و ارز
- رشد محدود بورس و سپرده بانکی
- جهش داراییهای امن در زمان بحران
سرمایهگذاران محتاط اکنون بیش از همیشه به داراییهای ضدریسک نگاه میکنند و این رفتار، تصویر روشنی از تمایلات بازار برای سال آینده ارائه میدهد.
دیدگاهها