طرح جدید ایران‌خودرو؛ بخر یا نخر؟

به گزارش بنکر (Banker)، تابناک نوشت: ایران‌خودرو طرح جدیدی برای فروش خودرو بدون قرعه‌کشی راه اندازی کرده است. نام این طرح «مشارکت در تولید ویژه جوانی جمعیت» است و در ظاهر جذاب به نظر می‌رسد؛ اما وقتی دقیق‌تر نگاه می‌کنیم، نکات قابل تأملی در آن دیده می‌شود.

در این گزارش، جزئیات این طرح، میزان پیش‌پرداخت‌ها، زمان تحویل، سود مشارکت و مهم‌تر از همه، ریسک‌هایی که خریدار باید بپذیرد را بررسی می‌کنیم.

 پیش‌پرداخت‌های سنگین

اولین چیزی که در این طرح نظر را جلب می‌کند، مبلغ بالای پیش‌پرداخت است. مشتریان برای ثبت‌نام باید مبالغ زیر را پرداخت کنند:

این ارقام در حالی است که برخی از همین خودروها در بازار آزاد سال گذشته، قیمت کامل‌شان کمتر از این پیش‌پرداخت‌ها بود.

تحویل دور

خودروهایی که در این طرح ثبت‌نام می‌شوند، بین مهر ۱۴۰۵ تا شهریور ۱۴۰۶ تحویل داده می‌شوند. یعنی خریدار باید تا ۱۶ ماه منتظر بماند.

در شرایط اقتصادی ایران، ۱۶ ماه زمان بسیار طولانی است. بازار خودرو در این بازه می‌تواند چندین بار بالا و پایین شود، کیفیت خودروها تغییر کند، آپشن‌ها کم یا زیاد شوند و حتی سیاست‌های واردات دگرگون گردد.

قیمت نهایی نامشخص؛ مهم‌ترین ایراد طرح

بزرگترین مشکل این طرح، مشخص نبودن قیمت نهایی خودرو است. ایران‌خودرو اعلام کرده که قیمت‌های اعلامی «علی‌الحساب» هستند و قیمت نهایی در زمان تحویل محاسبه می‌شود.

یعنی خریدار امروز بیش از ۷۰۰ میلیون تومان پرداخت می‌کند، اما نمی‌داند ۱۶ ماه بعد باید چقدر دیگر پول بدهد تا خودرو را تحویل بگیرد.

ریسک تورم کامل روی دوش خریدار است

اگر در این ۱۶ ماه تورم بالا برود و هزینه تولید خودرو افزایش پیدا کند، شورای رقابت مجوز افزایش قیمت را صادر می‌کند. در این شرایط:

• سود افزایش قیمت برای ایران‌خودرو محفوظ می‌ماند.

• ریسک تورم کامل روی دوش خریدار می‌افتد.

به عبارت ساده، پول امروز از جیب خریدار خارج می‌شود، اما تعهد قیمتی از سوی فروشنده داده نمی‌شود.

سود مشارکت

ایران‌خودرو به پولی که مشتری پیش‌پرداخت می‌کند، سود مشارکت ۱۷ تا ۲۰.۵ درصد پرداخت می‌کند. این رقم روی کاغذ جذاب به نظر می‌رسد.

اما مشکل اینجاست که نرخ تورم خودرو در ایران معمولاً خیلی بالاتر از این اعداد است. قیمت خودرو در بازار آزاد طی یک سال گاهی ۳۰ تا ۶۰ درصد نوسان دارد.

بنابراین سود مشارکت فقط بخشی از افت ارزش پول را جبران می‌کند، نه همه آن را. خریدار در عمل ضرر می‌کند.

قرارداد یک‌طرفه به نفع خودروساز

با نگاهی به شرایط این طرح، می‌توان فهمید که قرارداد کاملاً به نفع ایران‌خودرو طراحی شده است:

نکته جالب اینکه اگر بازار خودرو راکد شود یا واردات خودرو آزادتر گردد، ممکن است قیمت بازار اصلاح شود و کل جذابیت طرح از بین برود.

 کدام خودروها منطقی‌تر هستند؟

از نظر اقتصادی، خودروهایی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار بیشتری دارند، معمولاً سود بیشتری عاید خریدار می‌کنند. در این طرح، معمولاً دنا، تارا و بعضی مدل‌های ۲۰۷ شانس سود بیشتری نسبت به رانا دارند.

اما مشکل بزرگ اینجاست: چون قیمت نهایی مشخص نیست، حتی این مزیت هم قطعی نیست. ممکن است در زمان تحویل، اختلاف قیمت کارخانه و بازار آنقدر کم شود که سودی در کار نباشد.

 این طرح برای چه کسانی مناسب است؟

با توجه به نکات بالا، طرح «مشارکت در تولید ایران‌خودرو» بیشتر از اینکه یک فروش عادی خودرو باشد، شبیه یک پیش‌خرید سرمایه‌محور با ریسک تورمی بالا است.

نقاط قوت طرح:

• بدون قرعه‌کشی

• سود مشارکت ۱۷ تا ۲۰.۵ درصدی

نقاط ضعف طرح:

• پیش‌پرداخت بسیار سنگین (تا ۷۲۶ میلیون تومان)

• زمان تحویل طولانی (تا ۱۶ ماه)

• قیمت نهایی نامشخص

• ریسک کامل تورم روی دوش خریدار

• سود مشارکت کمتر از تورم واقعی خودرو

• قرارداد یک‌طرفه به نافع خودروساز

توصیه کارشناسان: قبل از ثبت‌نام در این طرح، حتماً توان مالی خود برای پرداخت مابه‌تفاوت قیمت در زمان تحویل را بسنجید. همچنین به خاطر داشته باشید که در شرایط اقتصادی فعلی، ۱۶ ماه زمان بسیار طولانی است و بازار خودرو ممکن است کاملاً دگرگون شود.