رانتی که نظام بانکی را تهدید می‌کند!

وقتی اسکناس‌ها با قیمتی بالاتر از ارزش اسمی خود دست به دست می‌شوند، طبیعی است که دسترسی به آنها به یک مزیت سودآور تبدیل می‌شود. اینجا پای یک رانت بزرگ به میان می‌آید.

نکته نگران‌کننده این است که برخی افراد به منابع رسمی توزیع اسکناس دسترسی دارند؛ مثل بعضی از کارکنان شبکه بانکی. حتی اگر همین افراد بتوانند تعداد محدودی اسکناس درشت (مثل ایران‌چک) را خارج از چرخه معمول توزیع کنند، سود کلانی عایدشان می‌شود.

به گفته کارشناسان، این اتفاق خطر فساد سیستماتیک را افزایش می‌دهد و مهم‌تر از آن، اعتماد عمومی به نظام بانکی را به شدت تضعیف می‌کند.

معمای توزیع اسکناس

شواهد عجیبی در این بازار دیده می‌شود: بخشی از اسکناس‌هایی که در معاملات غیررسمی دست به دست می‌شوند، به صورت بسته‌های نو با سریال‌های مرتب عرضه می‌گردند.

این موضوع یک پرسش بزرگ ایجاد می‌کند:

آیا مسیرهای غیررسمی و پنهانی در شبکه توزیع اسکناس وجود دارد؟ و اگر دارد، چه کسانی کنترل آن را در دست دارند؟

خطرات حقوقی برای مردم عادی

شاید فکر کنید خرید و فروش اسکناس یک معامله ساده است، اما واقعیت چیز دیگریست.

در بسیاری از این معاملات، پول از طریق حساب‌های بانکی جابه‌جا می‌شود. حالا اگر یکی از طرفین معامله (که شاید او را نمی‌شناسید) درگیر فعالیت‌های غیرقانونی باشد، تبعات حقوقی آن مستقیماً گریبانگیر شما خواهد شد.

این یعنی یک خرید ساده می‌تواند پای شما را به پرونده‌های قضایی باز کند.

تهدید خاموش

معاملات اسکناس در کانال‌های غیرشفاف، یک اثر مخرب کلان هم دارد: گسترش اقتصاد زیرزمینی.

وقتی پول خارج از سیستم رسمی گردش کند:

• امکان رصد و کنترل آن از بین می‌رود

• زمینه برای رشد فعالیت‌های غیرقانونی فراهم می‌شود

• ساختار اقتصادی کشور تضعیف می‌گردد

 سیاست پولی در تاریکی

در سطح کلان، ادامه این روند دست بانک مرکزی را برای مدیریت نقدینگی می‌بندد.

برای اینکه سیاست‌گذار پولی بتواند تصمیم درست بگیرد، به داده‌های دقیق از گردش پول نیاز دارد. اما وقتی حجم قابل‌توجهی از مبادلات به صورت نقدی و خارج از دید انجام شود، این داده‌ها ناقص خواهند بود. نتیجه؟ سیاست‌های پولی که کارایی خود را از دست می‌دهند.

هشداری که نباید نادیده گرفته شود

معاملات اسکناس را نمی‌توان یک پدیده زودگذر و کم‌اهمیت دانست. این روند، یک علامت هشدار جدی است از:

• تغییر در رفتار اقتصادی مردم

• افزایش نقش مبادلات غیررسمی

• فرسایش اعتماد به نظام بانکی و پولی کشور

کارشناسان تأکید می‌کنند: اگر این روند کنترل نشود، در آینده نزدیک با چالشی بزرگ در ساختار اقتصادی ایران مواجه خواهیم شد که ریشه‌های آن همین امروز در حال شکل‌گیری است.