تعداد بانک‌های ناتراز از ۱۴ به ۶ کاهش یافت

به گزارش بنکر، سال‌هاست که پدیده ناترازی بانک‌ها به یکی از معضلات مزمن اقتصاد ایران تبدیل شده است. این بانک‌ها با خلق نقدینگی بی‌ضابطه و اضافه‌برداشت از منابع بانک مرکزی، سهم قابل‌توجهی در دامن زدن به تورم داشته‌اند. به‌گونه‌ای که برخی کارشناسان، از آنها با عنوان «موتور تورم» یاد می‌کنند.

با این حال، آمارها نشان از تغییر رویکرد در سال گذشته دارد. تعداد بانک‌های ناتراز از ۱۴ مورد به ۶ بانک کاهش یافته است. اما آیا این کاهش، پایان ماجراست؟ پاسخ منفی است. چراکه همچنان ناترازی برخی بانک‌ها، به‌عنوان یک چالش بزرگ برای اقتصاد کشور مطرح است.

همتی: بانک‌های ناتراز برنامه دهند

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، این روزها لحنی قاطع در مواجهه با بانک‌های ناتراز در پیش گرفته است. او می‌گوید که بانک مرکزی برای مهار تورم، کنترل جدی ترازنامه بانک‌ها، برخورد با مدیران متخلف، ممنوعیت اضافه‌برداشت و اصلاح نرخ سپرده قانونی را در دستور کار قرار داده است.

اما داغ‌ترین خبری که همتی این روزها منتشر کرده، به بانک ایران زمین مربوط می‌شود. این بانک که سال‌ها بر اثر ادغام با تعاونی مولی الموحدین دچار ناترازی شده بود، حالا هدف اقدام عملی بانک مرکزی قرار گرفته است. همتی اعلام کرده که این بانک ۱۱۴ همت اضافه‌برداشت داشته و با پیگیری قضایی، ۷۵ همت از اموال آن به نام بانک مرکزی منتقل شده است. باقی‌مانده این رقم نیز ظرف دو ماه آینده منتقل خواهد شد. تأکید او بر این نکته که چنین اقدامی در تاریخ بانک مرکزی بی‌سابقه بوده است.

همتی در ادامه هشدار داده که بانک‌های ناتراز موظف به ارائه برنامه اصلاحی هستند. در صورت عدم اصلاح، ممکن است تحت سرپرستی بانک مرکزی قرار گیرند یا در نهایت منحل شوند. او تأکید کرده که برخورد با مدیران متخلف، اولویت نخست بانک مرکزی است.

اولتیماتوم وزیر اقتصاد: ادغام یا انحلال

علی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، نیز موضعی همسو با رئیس کل بانک مرکزی اتخاذ کرده است. او می‌گوید هم‌اکنون برای تعدادی از بانک‌ها و مؤسسات مالی، برنامه‌های اصلاحی در حال اجراست. اما نکته کلیدی، هشدار او نسبت به سرنوشت بانک‌هایی است که نتوانند خود را اصلاح کنند.

وزیر اقتصاد تصریح کرده که در صورت عدم موفقیت برنامه‌های اصلاحی، فرآیندهای بعدی شامل «گزیر» (نوعی مدیریت ویژه)، انحلال، تصفیه یا ادغام با بانک‌های دیگر، متناسب با شرایط هر مورد، در دستور کار قرار خواهد گرفت. او همچنین از هماهنگی خوب میان بانک مرکزی و وزارت اقتصاد برای اعمال فشار بر بانک‌های ناتراز خبر داده است.

آینده، الگویی برای برخورد با ناترازی‌ها

علیرضا قدرتی، کارشناس بانکی، در گفت‌وگو با ایبنا، اقدامات اخیر بانک مرکزی را مثبت ارزیابی کرده است. او با اشاره به اینکه ریشه ناترازی‌ها در عدم نظارت بانک مرکزی در سال‌های دور است، می‌گوید: «خوشبختانه در مدت اخیر شاهد عزم جدی بانک مرکزی برای مقابله با بانک‌های ناتراز بوده‌ایم. شاه‌بیت این اقدامات، انحلال بانک آینده و ادغام آن با بانک ملی بود که کمتر کسی باور داشت امکان‌پذیر باشد؛ اما دولت با قدرت این کار را انجام داد.»

قدرتی در مورد بانک ایران زمین نیز معتقد است که رویکرد جدید بانک مرکزی یعنی جبران اضافه‌برداشت از طریق دارایی‌های خود بانک، می‌تواند از تحمیل بدهی‌های این بانک به بانک مرکزی جلوگیری کند. اما او نسبت به وضعیت سهامداران خرد هشدار داده و تأکید کرده است که این گروه در تصمیم‌گیری‌های بانک‌های ناتراز نقشی نداشته‌اند و نباید منافع آنها نادیده گرفته شود.

قدرتی در ادامه با اشاره به اینکه مقابله با بانک‌های ناتراز یک «جراحی بزرگ» و «سیاستی دردناک» است، آن را برای رسیدن به هدف کنترل نقدینگی و مهار تورم، اجتناب‌ناپذیر می‌داند. او همچنین سهامی عام کردن بانک‌ها در سال‌های گذشته را یکی از اشتباهات استراتژیک برشمرده که مدیران را به سپر بلا قرار دادن سهامداران خرد تشویق کرده است.

نقش وزارت اقتصاد در فرآیند اصلاحی

مدنی‌زاده نیز درباره نحوه تعامل با سهامداران بانک‌های ناتراز توضیح داده است. او گفته که وزارت اقتصاد به‌عنوان سهامدار بانک‌های دولتی و همچنین در ارتباط با برخی بانک‌های مشمول سیاست‌های اصل ۴۴، از جایگاه سهامداری خود، فرآیندهای اصلاحی را دنبال می‌کند.

وزیر اقتصاد اصلاح نظام بانکی را پروژه‌ای بسیار پیچیده و پرچالش خوانده و بر هماهنگی خوب میان دستگاه‌های مسئول تأکید کرده است. با این حال، او نیز مانند رئیس کل بانک مرکزی، بر جدیت در اجرای این برنامه‌ها پای می‌فشارد.