با رکود بازارها؛ پول مردم کجا می‌ره؟

با محدود شدن گزینه‌های سرمایه‌گذاری، انتخاب‌های مردم حساس‌تر شده است. کارشناسان معتقدند در این مقطع، دو رفتار اصلی در جامعه در حال شکل‌گیری است که می‌تواند آینده کوتاه‌مدت اقتصاد را تحت تاثیر قرار دهد.

سناریوی اول

اولین الگوی رفتاری که در میان مردم دیده می‌شود، حرکت بخشی از نقدینگی به سمت گزینه‌های امن‌تر است. وقتی بازارهای پرریسک مثل بورس و ملک دچار رکود می‌شوند، افراد تمایل پیدا می‌کنند دارایی خود را در مکان‌های کم‌ریسک‌تر حفظ کنند.

اگرچه آمار دقیقی از حجم این انتقال پول در دسترس نیست، اما تحلیلگران معتقدند این روند می‌تواند به طور موقت فشار بر نقدینگی بانک‌ها را کاهش دهد. وقتی خروج سپرده‌ها متوقف شود، تراز بانک‌ها بهبود یافته و ثبات نسبی در سیستم بانکی ایجاد می‌شود.

سناریوی دوم

سناریوی دوم اما نگران‌کننده‌تر است. بخشی از جامعه با پیش‌بینی ادامه تورم و افزایش قیمت‌ها، تصمیم می‌گیرند به جای پس‌انداز کردن، مصرف خود را جلو بیندازند. این رفتار که به آن «مصرف پیش‌دستانه» هم گفته می‌شود، می‌تواند در قالب اقدامات زیر دیده شود:

نتیجه این رفتار، کاهش نرخ پس‌انداز کلان و افزایش تقاضای مصرفی در کوتاه‌مدت است.

تاثیر این رفتارها بر تورم و عرضه

چرا این تغییر رفتار مهم است؟ زیرا اقتصاد ما با محدودیت‌های سمت عرضه مواجه است. تنش‌های اخیر، محدودیت‌های تجاری و اختلال در مسیرهای مالی، باعث شده تولید و عرضه کالا با مشکل روبرو شود.

وقتی تقاضای مصرفی (به دلیل سناریوی دوم) افزایش یابد اما عرضه کالا محدود باشد، نتیجه قطعی آن افزایش سطح عمومی قیمت‌ها است. به عبارت ساده، رشد مصرف در بستر عرضه کم، مثل بنزین روی آتش است و تورم را تشدید می‌کند.

حرکت ناهمگن نقدینگی

در نهایت، آنچه از برآیند تحلیل‌ها برمی‌آید این است که نقدینگی خانوارها به صورت یکسان حرکت نمی‌کند. همزمان با حرکت بخشی از پول به سمت گزینه‌های امن (بانک)، بخشی دیگر نیز به سمت افزایش مصرف می‌رود. این روند ناهمگن، بیشتر تحت تاثیر نااطمینانی‌های موجود و چشم‌انداز مبهم اقتصادی است.

در ماه‌های آینده، مسیر دقیق این حرکت‌ها بسته به تحولات سیاسی و اقتصادی کشور می‌تواند تغییر کند، اما فعلاً دو عامل «امنیت‌طلبی» و «ترس از تورم» اصلی‌ترین محرک‌های رفتار مالی مردم هستند.