ایران در رتبه‌بندی ۱۰۰۰ بانک برتر جهان کجاست؟ معیارهای مهم The Banker

به گزارش بنکر، وقتی نام «بزرگ‌ترین بانک جهان» مطرح می‌شود، اولین سؤال این است: بزرگ‌ترین بر اساس چه معیاری؟

پاسخ ساده نیست.

هر مؤسسه رتبه‌بندی، روش خودش را دارد. ممکن است یک بانک از نظر سرمایه در صدر باشد، اما از نظر سودآوری یا بازدهی جایگاه متفاوتی داشته باشد.

در سال ۲۰۲۶، مجله The Banker در رتبه‌بندی Top ۱۰۰۰ World Banks بانک‌ها را بر اساس سرمایه لایه یک یا Tier ۱ رتبه‌بندی کرده است. این شاخص یکی از معیارهای مهم برای سنجش قدرت سرمایه‌ای بانک به شمار می‌رود.

آخرین رتبه‌بندی در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شد. اتفاق جالب اینجاست که هفت بانک از ۱۰ بانک نخست جهان، چینی هستند.

چهار جایگاه نخست هم در اختیار چهار بانک بزرگ چین است: ICBC، China Construction Bank، Agricultural Bank of China و Bank of China. JPMorgan Chase در جایگاه پنجم قرار دارد.

این یعنی اندازه و قدرت سرمایه‌ای هنوز در نظام بانکی جهان حرف اول را می‌زند. اما همه ماجرا همین نیست.

سه ضلع قدرت بانکی

سرمایه لایه یک به زبان ساده یعنی بخشی از سرمایه باکیفیت بانک که می‌تواند در برابر زیان‌های احتمالی نقش ضربه‌گیر داشته باشد.

هرچه این سرمایه قوی‌تر باشد، بانک از نظر توان جذب زیان در موقعیت بهتری قرار می‌گیرد.

اما اگر قرار باشد بگوییم یک بانک واقعاً «بهتر» است، باید سراغ شاخص‌های دیگری هم رفت.

در داده‌های The Banker علاوه بر Tier ۱، شاخص‌هایی مانند دارایی‌ها، سود پیش از مالیات، بازده دارایی‌ها و نسبت سرمایه به دارایی‌ها نیز برای مقایسه بانک‌ها قابل بررسی است.در رتبه‌بندی ۲۰۲۶، مثلاً سرمایه لایه یک ICBC حدود ۶۰۴ میلیارد دلار و سود پیش از مالیات آن حدود ۶۰.۷ میلیارد دلار گزارش شده است؛ برای JPMorgan نیز سرمایه لایه یک حدود ۳۰۷.۶ میلیارد دلار و سود پیش از مالیات حدود ۷۲.۶ میلیارد دلار بوده است.

همین اعداد یک نکته مهم را نشان می‌دهد.

بانکی که سرمایه بیشتری دارد الزاماً سودآورترین بانک نیست.

پس «بزرگ‌ترین» و «بهترین» دو مفهوم متفاوت‌اند.

The Banker در رتبه‌بندی Top ۱۰۰۰، بانک‌ها را در سطح بالاترین میزان تجمیع و بر مبنای Tier ۱ رتبه‌بندی می‌کند و در کنار آن داده‌های عملکردی متنوعی را نیز ارائه می‌دهد.

 بهترین بانک دقیقاً یعنی چه؟

اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد.

رتبه‌بندی Top ۱۰۰۰ با جایزه «Bank of the Year» یکی نیست.

The Banker در جایزه بانک سال، علاوه بر عملکرد مالی، به استراتژی، فناوری، محصولات و خدمات جدید، پایداری، شمول مالی و توانایی بانک در پاسخ به شرایط اقتصادی و بازار توجه می‌کند. در فرآیند ۲۰۲۵ نیز submissions بانک‌ها با ترکیبی از معیارهای کمی و شواهد کیفی بررسی شد و کمیته تحریریه و داوران خارجی در ارزیابی نقش داشتند.

در واقع، یک بانک برای کسب عنوان «بانک سال» باید نشان دهد فقط بزرگ نیست؛ بلکه توانسته در بازار خودش بهتر عمل کند، نوآوری داشته باشد و خدماتش را ارتقا دهد.

یورومانی هم رویکرد مشابهی دارد، اما با چارچوب ارزیابی خاص خود.

در جوایز Excellence، عملکرد مالی، سهم بازار، اجرای موفق استراتژی، محصولات و خدمات جدید، فناوری و اقدامات ESG از جمله معیارهای ارزیابی هستند. این مؤسسه همچنین از داده‌های کمی، اطلاعات ارائه‌شده از سوی بانک‌ها، بازخورد مشتریان و تحقیقات مستقل استفاده می‌کند.

نتایج ۲۰۲۵ یورومانی نیز نشان می‌دهد مفهوم «بهترین بانک» بسیار گسترده‌تر از اندازه ترازنامه است. برای مثال، DBS عنوان بهترین بانک جهان را به دست آورد، در حالی که در بخش‌های مختلف بانکداری دیجیتال، تجربه مشتری، ESG و سرمایه‌گذاری بانک‌های دیگری در صدر قرار گرفتند.

پس وقتی درباره رتبه بانک‌ها صحبت می‌کنیم، باید اول بپرسیم:

رتبه بر اساس چه شاخصی؟

سرمایه؟

سود؟

دارایی؟

بازدهی؟

فناوری؟

تجربه مشتری؟

یا توانایی بانک در عبور از بحران؟

پاسخ هرکدام می‌تواند یک رتبه‌بندی متفاوت بسازد.

بانک‌های ایرانی در این تصویر کجا قرار دارند؟

این سؤال برای بازار ایران اهمیت بیشتری دارد.

در رتبه‌بندی The Banker، سال گذشته بانک پاسارگاد با صعود کم‌سابقه ۴۳ پله‌ای، به رتبه ۱۱۹ جهان دست یافت.

 بر اساس داده‌های رسمی این رتبه‌بندی، بانک پاسارگاد در شاخص نرخ بازده سرمایه (ROC)، در جایگاه دوم خاورمیانه و در معیار نرخ بازده دارایی‌ها (ROA) نیز در رتبه نهم خاورمیانه قرار گرفت.

بانک‌های ایرانی که سابقه حضور در Top ۱۰۰۰ The Banker دارند:

• بانک ملی ایران
• بانک صادرات ایران
• بانک ملت
• بانک تجارت
• بانک کشاورزی
• بانک صنعت و معدن
• بانک توسعه صادرات ایران
• بانک پاسارگاد
• بانک پارسیان
• بانک مسکن
• بانک اقتصاد نوین
• بانک سپه
• بانک سامان
• بانک سینا
• بانک کارآفرین

در نتیجه، مقایسه بانک‌های ایرانی با رقبای منطقه‌ای فقط با تعداد شعب یا حجم دارایی‌ها معنا ندارد.

سرمایه، کیفیت دارایی‌ها، سودآوری، مدیریت ریسک، فناوری و توان فعالیت بین‌المللی، همگی بخشی از تصویری هستند که جایگاه واقعی یک بانک را مشخص می‌کنند.

این روزها رقابت بانکی هم شکل تازه‌ای گرفته است. هوش مصنوعی، بانکداری دیجیتال، مدیریت ریسک و کیفیت تجربه مشتری دیگر موضوعات فرعی نیستند. The Banker نیز در ارزیابی‌های جدید خود تأکید بیشتری بر فناوری و نوآوری داشته و در جوایز ۲۰۲۵، استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند اعتبارسنجی، کشف تقلب، خدمات مشتری و تصمیم‌گیری بانکی برجسته شده است.

بنابراین، اگر قرار باشد یک بانک را «برتر» بدانیم، دیگر نمی‌توان فقط به یک عدد نگاه کرد.

قدرت سرمایه‌ای، سودآوری، بازدهی، مدیریت ریسک، نوآوری و توان پاسخ‌گویی به نیاز مشتریان، کنار هم تصویر واقعی یک بانک را می‌سازند.