تورم ۸۹ درصدی، سود بانکی را بی‌اثر کرد

|
مطالعه ۴ دقیقه

تورم نزدیک به ۸۹ درصدی در برابر سود ۳۶.۵ درصدی صندوق‌های درآمد ثابت، پس‌انداز ریالی را با زیان حقیقی روبه‌رو کرده و معادلات حفظ ثروت در ایران را تغییر داده است.

به گزارش بنکر، سرمایه‌گذاران ایرانی در شرایطی با رشد موجودی حساب‌های بانکی و صندوق‌های درآمد ثابت روبه‌رو هستند که قدرت خرید دارایی‌هایشان به‌شدت کاهش یافته است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد در اقتصاد تورمی ایران، حتی دریافت سودهای قابل‌توجه نیز تضمینی برای حفظ ثروت نیست.

افزایش موجودی حساب بانکی دیگر لزوماً به معنای ثروتمندتر شدن نیست. در اقتصادی که تورم نقطه‌به‌نقطه به حدود ۸۹ درصد رسیده، دریافت سود سالانه نزدیک به ۳۷ درصد از محل سپرده‌گذاری یا سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت، نه‌تنها قدرت خرید سرمایه را حفظ نمی‌کند، بلکه به کاهش محسوس ارزش واقعی پس‌انداز منجر می‌شود.

بررسی عملکرد بازارهای مالی در فاصله مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد شکاف میان بازدهی اسمی و حقیقی دارایی‌ها به یکی از مهم‌ترین چالش‌های صاحبان سرمایه تبدیل شده است.

در این دوره، شاخص کل بورس تهران ۱۶۵.۴ درصد، دلار آزاد ۱۳۳.۲ درصد و سکه امامی ۱۳۱.۷ درصد افزایش قیمت داشته‌اند؛ اما پس از تعدیل این ارقام با تورم، بازدهی واقعی آنها به‌مراتب کمتر بوده است.

زیان ۲۷ درصدی برای پس‌انداز

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های فرسایش ثروت در اقتصاد ایران را می‌توان در عملکرد صندوق‌های درآمد ثابت مشاهده کرد. میانگین بازدهی سالانه این صندوق‌ها به ۳۶.۵۱ درصد رسیده؛ رقمی که در نگاه نخست ممکن است جذاب به نظر برسد، اما در مقایسه با تورم نزدیک به ۸۹ درصدی، نتیجه‌ای کاملاً متفاوت دارد.

برای درک ابعاد این زیان کافی است فردی ۱۰۰ میلیون تومان در یک صندوق درآمد ثابت سرمایه‌گذاری کند. موجودی او پس از یک سال به حدود ۱۳۶.۵ میلیون تومان می‌رسد، اما قدرت خرید این مبلغ با احتساب تورم، معادل حدود ۷۲ میلیون تومان در ابتدای دوره خواهد بود.

به این ترتیب، سرمایه‌گذار با وجود دریافت سود و افزایش موجودی حساب، نزدیک به ۲۷ درصد از قدرت خرید سرمایه اولیه خود را از دست می‌دهد. این همان زیان پنهانی است که در صورت بررسی صرفاً ارقام اسمی، از دید بسیاری از پس‌اندازکنندگان دور می‌ماند.

پناهگاه اجباری سرمایه‌های ریالی

در چنین شرایطی، تمایل به خروج از دارایی‌های ریالی و حرکت به سمت ارز، طلا و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری افزایش می‌یابد. دلار آزاد در یک سال مورد بررسی حدود ۱۳۳ درصد رشد کرده و از نظر بازدهی اسمی عملکردی بهتر از بسیاری از دارایی‌های فیزیکی داشته است.

با این حال، افزایش قیمت دلار نیز تماماً به معنای خلق ثروت جدید نیست. بخش قابل‌توجهی از این رشد، حاصل کاهش ارزش پول ملی است. از همین رو، نمی‌توان افزایش قیمت ارز و طلا را بدون در نظر گرفتن تورم، معیاری برای بهبود وضعیت اقتصادی یا افزایش واقعی ثروت جامعه دانست.

سهامداران برنده نشدند

در میان بازارهای اصلی، بورس تهران در دوره مورد بررسی عملکرد بهتری از دلار و سکه داشته است. بازدهی حقیقی شاخص کل به حدود ۴۰.۷ درصد رسیده و صندوق‌های سهامی و شاخصی نیز رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند.

در این میان، صندوق‌های اهرمی با میانگین بازدهی سالانه ۳۵۹.۴۳ درصدی در صدر گروه‌های صندوقی قرار گرفته‌اند. با این حال، چنین بازدهی‌هایی نباید به‌عنوان تضمین سودآوری بازار سرمایه تلقی شوند؛ زیرا ابزارهای اهرمی در دوره‌های نزولی نیز می‌توانند زیان‌های سنگینی به سرمایه‌گذاران تحمیل کنند.

از سوی دیگر، بررسی عملکرد بلندمدت بورس نشان می‌دهد رشد اخیر نتوانسته زیان حقیقی تجمعی شاخص کل از پایان سال ۱۳۹۹ تا مهر ۱۴۰۵ را جبران کند.

امنیت ثروت ایرانیان به خطر افتاده است

آنچه از تحولات یک‌ساله بازارهای مالی می‌توان دریافت، این است که تورم در اقتصاد ایران دیگر صرفاً درآمد و هزینه خانوارها را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ بلکه دارایی‌هایی را نیز که طی سال‌ها کار و پس‌انداز انباشته شده‌اند، هدف قرار داده است.

وقتی سپرده بانکی و صندوق درآمد ثابت نمی‌توانند ارزش واقعی سرمایه را حفظ کنند، صاحبان پس‌انداز عملاً میان پذیرش زیان قطعی در ابزارهای کم‌ریسک و ورود به بازارهای پرنوسان یکی را انتخاب می‌کنند.

بازار سرمایه می‌تواند با توسعه ابزارهای مالی و تأمین مالی بنگاه‌ها بخشی از این مشکل را کاهش دهد، اما جایگزین ثبات پولی و مهار تورم نخواهد شد.

واقعیت نگران‌کننده این است که در اقتصاد ایران، مردم برای ثروتمندتر شدن رقابت نمی‌کنند؛ بلکه برای جلوگیری از فقیرتر شدن ناچارند دائماً محل نگهداری دارایی‌های خود را تغییر دهند.

تا زمانی که قدرت خرید ریال تثبیت نشود، حتی سودهای چندصددرصدی برخی بازارها نیز نمی‌توانند نشانه‌ای قابل اتکا از بهبود وضعیت اقتصادی و امنیت مالی خانوارها باشند.

دیدگاه‌ها


کلیه حقوق مادی و معنوی محفوظ و متعلق به بانکداران ۲۴ می باشد و استفاده از مطالب تنها با ذکر منبع بلامانع است.