سقوط بیت‌کوین زیر سایه یک بحران پنهان؛ مقصر اصلی کیست؟

به گزارش بنکر، بازار رمزارزها بیش از یک هفته است که با فشار فروش مواجه شده و بیت‌کوین بخش قابل‌توجهی از ارزش خود را از دست داده است. این رمزارز که پیش‌تر تا محدوده ۸۱ هزار دلار صعود کرده بود، در جریان موج اخیر افت قیمت، در معاملات آخر هفته به زیر ۶۵ هزار دلار رسید و گزارش‌هایی نیز از لمس محدوده ۶۲ هزار دلار در ادامه ریزش منتشر شد.

در نخستین واکنش‌ها، برخی معامله‌گران فروش گسترده از سوی نهنگ‌ها، یعنی دارندگان حجم بالای رمزارز، را عامل اصلی سقوط بازار معرفی کردند. با این حال، تد پیلوز (Ted Pillows)، تحلیلگر بازار رمزارزها، با بررسی داده‌های مربوط به تراکنش‌های بزرگ، شواهدی از فروش سنگین بیش از ۵۰ میلیون دلار توسط این گروه پیدا نکرد.

بررسی کیف‌پول‌های مرتبط با اریک وورهیز (Erik Voorhees) نیز تصویر متفاوتی از رفتار سرمایه‌گذاران بزرگ ارائه می‌دهد. طبق داده‌های مورد اشاره این تحلیلگر، این کیف‌پول‌ها طی چهار روز، همزمان با افت قیمت اتریوم به محدوده ۱,۸۲۰ دلار، نزدیک به ۱۰۰ میلیون دلار اتریوم خریداری کرده‌اند. این رفتار نشان می‌دهد دست‌کم بخشی از سرمایه‌گذاران بزرگ در جریان افت قیمت، به‌جای فروش دارایی، اقدام به خرید کرده‌اند.

لیکویید شدن ۵۰۰ میلیون دلار

تد پیلوز عامل اصلی تشدید ریزش اخیر را انباشت بیش از حد موقعیت‌های اهرمی در بازار می‌داند. به گفته او، با سقوط بیت‌کوین به زیر ۶۶ هزار دلار، حدود ۲۰۰ میلیون دلار از موقعیت‌های معاملاتی تنها در یک ساعت لیکویید شد. مجموع ارزش موقعیت‌های لیکوییدشده نیز در روز شنبه از ۵۰۰ میلیون دلار فراتر رفت.

نکته مهم در این آمار، سهم بالای معامله‌گران خریدار است. حدود ۹۴ درصد از موقعیت‌های بسته‌شده به معاملات لانگ (Long) اختصاص داشت؛ موقعیت‌هایی که معامله‌گران با استفاده از اعتبار و اهرم معاملاتی، روی افزایش قیمت دارایی شرط‌بندی می‌کنند.

زمانی که قیمت برخلاف انتظار این معامله‌گران کاهش پیدا می‌کند و ارزش وثیقه آنها به سطح تعیین‌شده می‌رسد، صرافی برای جلوگیری از زیان بیشتر، موقعیت معاملاتی را به‌صورت خودکار می‌بندد. این فرایند که لیکوییدیشن نام دارد، می‌تواند فشار فروش را تشدید کند؛ زیرا بسته شدن اجباری موقعیت‌های خرید، موج تازه‌ای از سفارش‌های فروش ایجاد می‌کند.

پیلوز با اشاره به همین سازوکار تأکید کرده است: «بنابراین، این یک فروش اجباری است، نه تخلیه دارایی توسط نهنگ‌ها.»

این توضیح نشان می‌دهد که در ریزش اخیر، ساختار معاملات اهرمی و بسته شدن اجباری موقعیت‌ها نقش مهمی در تشدید نوسانات داشته‌اند. به بیان دیگر، افت قیمت تنها به تصمیم دارندگان بزرگ برای فروش دارایی محدود نبوده و آسیب‌پذیری معامله‌گران دارای اهرم بالا نیز به فشار بازار افزوده است.

کاهش ۹ میلیارد دلاری ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها

همزمان با سقوط بیت‌کوین، کریپتو روور (Crypto Rover)، دیگر تحلیلگر بازار رمزارزها، به کاهش قابل‌توجه ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها اشاره کرده است.

بر اساس داده‌های آنچین مورد استناد او، ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها در جریان موج اخیر نزولی حدود ۹ میلیارد دلار، معادل ۴.۸۶ درصد، کاهش یافته است. این میزان افت از منظر تحلیلگران، نشانه‌ای از تضعیف نقدینگی در بازار دارایی‌های دیجیتال محسوب می‌شود.

اهمیت این شاخص از آن جهت است که استیبل‌کوین‌ها، به‌ویژه تتر و یو‌اس‌دی‌کوین، نقش مهمی در معاملات رمزارزی دارند و بخش قابل‌توجهی از سرمایه آماده ورود به بازار از طریق آنها جابه‌جا می‌شود. کاهش ارزش بازار این دارایی‌ها می‌تواند به معنای کاهش منابع نقد در دسترس معامله‌گران و افت ظرفیت بازار برای جذب فشار فروش باشد.

مقایسه آمارهای اعلام‌شده از سوی کریپتو روور با ریزش‌های قبلی نیز قابل‌توجه است. در ژانویه ۲۰۲۶، همزمان با افت ۳۸.۴۲ درصدی بیت‌کوین، ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها تنها ۱.۹۲ درصد کاهش یافت. در ماه مه نیز با وجود سقوط ۳۰.۱۱ درصدی بیت‌کوین، کاهش ارزش بازار این دارایی‌ها به ۳.۷ درصد محدود شد.

اما در افت اکتبر ۲۰۲۶، کاهش ۲۳.۹۲ درصدی بیت‌کوین با افت ۴.۸۶ درصدی ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها همراه شد؛ رقمی که از نظر این شاخص، بدترین عملکرد ثبت‌شده در مقایسه با دو دوره قبلی است.

کاهش ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها به‌تنهایی اثبات‌کننده خروج کامل سرمایه از بازار نیست، اما در کنار موج لیکوییدیشن‌ها می‌تواند از محدودتر شدن نقدینگی و افزایش آسیب‌پذیری بازار در برابر شوک‌های قیمتی حکایت داشته باشد.

در مجموع، داده‌های مطرح‌شده دو عامل مهم را در ریزش اخیر برجسته می‌کنند: نخست، بسته شدن اجباری موقعیت‌های معاملاتی اهرمی و دوم، کاهش ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها. ترکیب این دو عامل می‌تواند نوسانات بازار رمزارزها را تشدید کند و شرایط دشوارتری برای معامله‌گرانی رقم بزند که با استفاده از اعتبار و اهرم بالا وارد معاملات شده‌اند.