چین چطور قیمت جهانی مس را در یک دهه اخیر جهت داد؟

چین نزدیک به ۵۸ درصد مصرف جهانی مس تصفیه‌شده را در اختیار دارد و سهم بزرگی از ذوب و پالایش جهان هم در همین کشور انجام می‌شود. به همین دلیل هر تصمیم سیاستی، هر چرخه‌ی ملکی و هر موج ذخیره‌سازی در چین، دیر یا زود روی تابلوی بورس فلزات لندن (LME) دیده می‌شود.

برای دیدن عمق این اثر، ابتدا باید قیمت مس در ۱۰ سال گذشته را مرور کنیم. میانگین سالانه‌ی قیمت جهانی مس در سال ۲۰۱۶ حدود ۴٬۸۶۸ دلار برای هر تن بود. در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ قیمت نقدی LME حدود ۱۴٬۴۱۵ دلار تسویه شد؛ یعنی در یک دهه مس تقریباً سه برابر شده است. در این مقاله نشان می‌دهیم چین از چهار مسیر این جهش را شکل داده است: تقاضای صنعتی، ذخیره‌سازی دولتی، ذوب و پالایش، و بازی تجاری با آمریکا.

قیمت مس در ۱۰ سال گذشته؛ از کف ۴٬۸۶۸ دلار تا رکوردهای ۲۰۲۶

جدول زیر میانگین سالانه‌ی قیمت جهانی مس (مس کاتد درجه‌ی A، دلار بر تن) را بر پایه‌ی سری «قیمت جهانی مس» نشان می‌دهد. ستون آخر رویدادی را نام می‌برد که در همان سال بیشترین اثر را بر قیمت داشت و در بیشتر آن‌ها نام چین دیده می‌شود.

(*) میانگین ماه‌های ابتدایی ۲۰۲۶ بر اساس گزارش ICSG و مقایسه با میانگین ۲۰۲۵؛ میانگین کامل سال هنوز در دسترس نیست.

چرا چین تعیین‌کننده‌ی قیمت جهانی مس است؟

بر اساس برآورد گروه بین‌المللی مطالعه‌ی مس (ICSG)، چین حدود ۵۸ درصد مصرف جهانی مس تصفیه‌شده را دارد. برآوردهای دیگر، بسته به روش محاسبه و نوع مس، عددی بین ۵۴ تا ۵۹ درصد می‌دهند. صرف‌نظر از رقم دقیق، هیچ کشور دیگری حتی نزدیک به این سهم نیست: اتحادیه‌ی اروپا حدود ۱۱ درصد و آمریکا و هند هر کدام حدود ۷ درصد مصرف دارند.

این تمرکز سه پیامد دارد:

• چین خریدار حاشیه‌ای است. وقتی چین خرید می‌کند، موجودی بورس‌ها خالی می‌شود و قیمت بالا می‌رود؛ وقتی خرید را کم می‌کند، مس به انبارها برمی‌گردد.
• نسبت قیمت شانگهای به لندن مهم است. اگر قیمت در بورس آتی شانگهای (SHFE) نسبت به LME ارزان‌تر باشد، واردات برای چین صرف نمی‌کند. حق‌بیمه‌ی واردات در بندر یانگ‌شان در اکتبر ۲۰۲۶ به ۱۳۵ دلار بر تن رسید که بالاترین سطح چهار سال اخیر بود.
• سیاست‌های چین قیمت را جابه‌جا می‌کند. از ذخایر راهبردی تا سقف ظرفیت ذوب و ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک، هر ابزار سیاستی چین بازار جهانی را تکان می‌دهد.

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند این سلطه کمی کم شود. بر پایه‌ی گزارش‌های منتشرشده، سهم چین از مصرف مس اولیه از حدود ۵۷ درصد در ۲۰۲۶ به حدود ۵۲ درصد در ۲۰۳۱ می‌رسد و رشد تقاضا بیشتر به آمریکا و هند منتقل می‌شود. با این حال این سهم همچنان بزرگ‌ترین خواهد بود.

نقش چین در قیمت مس، سال به سال

۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹: بازاری وابسته به اعتبار و زیرساخت چین

در این دوره مس در باند نسبتاً باریکی حرکت کرد. هر بار که چین وام‌دهی و پروژه‌های زیرساختی را بیشتر کرد، قیمت بالا رفت. فصل اول ۲۰۱۸ میانگین حدود ۶٬۹۵۷ دلار داشت، اما تا فصل سوم همان سال به حدود ۶٬۱۱۷ دلار رسید؛ دوره‌ای که نگرانی از جنگ تجاری آمریکا و چین بر بازار سایه انداخت. درس این مرحله ساده بود: مس بیشتر از آن‌که به عرضه‌ی معدن حساس باشد، به سلامت اقتصاد چین حساس بود.

۲۰۲۰ و ۲۰۲۱: ذخیره‌سازی دولتی و جهش به بالای ۱۰ هزار دلار

قیمت مس در مارس ۲۰۲۰ به ۴٬۳۷۱ دلار افتاد، اما چین زودتر از بقیه‌ی جهان از شوک کرونا بیرون آمد. گزارش‌ها نشان می‌دهد واردات مس تصفیه‌شده‌ی چین از ابتدای ۲۰۲۰ تا میانه‌ی ۲۰۲۱ به نزدیک ۶ میلیون تن رسید و دفتر ذخایر دولتی (SRB) هم در این خرید نقش داشته است. نتیجه چنین شد: قیمت در مه ۲۰۲۱ به رکورد ۱۰٬۷۴۷ دلار رسید.

پکن به این جهش واکنش نشان داد. چین برای اولین بار از ۲۰۰۵ بخشی از ذخایر مس خود را حراج کرد و قیمت‌ها پس از نگرانی از آزادسازی ذخایر تا ۵ درصد در یک روز افت کردند. این اولین نمونه‌ی روشنی بود که نشان داد چین فقط خریدار نیست؛ می‌تواند فروشنده هم باشد و قیمت را پایین بیاورد.

۲۰۲۲ و ۲۰۲۳: قرنطینه‌ها و بحران ملک

در سال ۲۰۲۲ قرنطینه‌های سخت چین و سیاست‌های انقباضی بانک‌های مرکزی، میانگین فصلی مس را از حدود ۹٬۹۸۵ دلار در فصل اول به حدود ۷٬۷۶۰ دلار در فصل سوم رساند. سال بعد بحران بدهی شرکت‌های ساختمانی بزرگ‌تر شد. ساخت‌وساز در گذشته حدود ۳۰ درصد از مصرف مس چین را تشکیل می‌داد. با این حال قیمت سقوط نکرد، چون بخش‌های تازه شروع به جذب مس کردند.

۲۰۲۴: رکورد مه و سقوط پس از آن

قیمت LME در مه ۲۰۲۴ رکورد ۱۱٬۱۰۴ دلار را ثبت کرد، اما پس از آن عقب‌نشینی کرد. دلیل اصلی چین بود. نشست سیاسی «پلنوم سوم» محرک قوی برای بخش ملکی اعلام نکرد؛ فروش خانه، شروع پروژه و تحویل واحد حدود ۲۰ درصد نسبت به سال قبل کاهش داشت و صادرات مس تصفیه‌شده‌ی چین در ژوئن حدود دو برابر شد. یعنی خود چین مس اضافی خود را به بازار جهانی می‌ریخت.

۲۰۲۵: تعرفه‌ی آمریکا و تغییر مسیر مس

سال ۲۰۲۵ سال تعرفه بود. دولت آمریکا در فوریه تحقیق بر اساس بند ۲۳۲ را آغاز کرد و معامله‌گران فلز در سراسر جهان مس را به آمریکا فرستادند. چین در هفت ماه نخست همان سال حدود ۱۲۱ هزار تن مس تصفیه‌شده «صادر» کرد که به سمت آمریکا می‌رفت و واردات خالص خودش به پایین‌ترین سطح یک‌ساله افتاد.

در ۸ ژوئیه (۱۷ تیر) ترامپ تعرفه‌ی ۵۰ درصدی را اعلام کرد و حق‌بیمه‌ی کامکس بر LME به رکورد حدود ۲٬۵۰۰ دلار بر تن رسید. اما در ۳۰ ژوئیه معلوم شد مس تصفیه‌شده از تعرفه معاف است و قیمت کامکس در چند دقیقه حدود ۱۹ درصد افت کرد؛ بزرگ‌ترین افت درون‌روزی تاریخش. با این حال بازار تنگ ماند: در مارس گزارش شد چین قصد دارد ذخایر راهبردی خود را بزرگ‌تر کند و قیمت LME در پایان سال به حدود ۱۲٬۴۲۳ دلار رسید. مس در ۲۰۲۵ بیش از ۴۰ درصد بالا رفت و بهترین سال خود از ۲۰۰۹ را ثبت کرد.

۲۰۲۶: رکوردهای تازه، با ضعف تقاضای چین

در ژانویه ۲۰۲۶ قیمت سه‌ماهه‌ی LME به رکورد حدود ۱۴٬۵۲۷ دلار رسید، در مارس تا ۱۱٬۸۲۶ دلار پایین آمد و بعد دوباره صعود کرد. در ۱۷ اوت رکورد جدیدی با حدود ۶۷۳ سنت بر پوند (نزدیک ۱۴٬۸۵۰ دلار بر تن) ثبت شد و در ۲۳ اکتبر قیمت نقدی LME هنوز حدود ۱۴٬۴۱۵ دلار بود.

نکته‌ی جالب این است که تقاضای چین قوی نبود. ICSG گزارش داد مصرف ظاهری چین در فصل اول ۲۰۲۶ تقریباً ثابت ماند و واردات خالص کاتد حدود ۴۰ درصد کاهش یافت. واردات مس تصفیه‌شده‌ی چین در پنج ماه نخست ۲۰۲۶ هم حدود ۹٫۸ درصد افت کرد. پس چرا قیمت بالا ماند؟ پاسخ در سمت عرضه است.

مس سبز: وقتی انرژی نو جای ساختمان را می‌گیرد

ساختار مصرف مس در چین عوض شده است. بر پایه‌ی داده‌های UBS، انتقال برق بزرگ‌ترین مصرف‌کننده با حدود ۳۱ درصد است؛ بعد ساخت‌وساز با ۲۰ درصد و لوازم خانگی با ۱۸ درصد. گزارش Mysteel می‌گوید بخش برق در ۲۰۲۵ تقریباً نیمی از کل تقاضای مس چین را تشکیل داد. در همین حال، مصرف مس در بخش‌های انرژی نو (خودروی برقی، بادی و خورشیدی) از حدود ۱۸ درصد در ۲۰۲۴ به حدود ۲۸ درصد در ۲۰۲۵ برآورد شد و شرکت شبکه‌ی دولتی چین سرمایه‌گذاری بیش از ۵۵۰ میلیارد یوآن را برنامه‌ریزی کرده بود.

هر خودروی برقی حدود ۸۴ کیلوگرم مس مصرف می‌کند که تقریباً چهار برابر یک خودروی بنزینی است. به همین دلیل، با وجود افت ملک، مصرف کلی مس در چین فرو نریخت. اما رشد این بخش‌ها هنوز نتوانسته ضعف ساخت‌وساز را کاملاً جبران کند و رشد مصرف چین در ۲۰۲۶ بسیار کندتر از دهه‌ی گذشته است.

چین در سمت عرضه: ذوب، پالایش و هزینه‌ی صفر

چین و جمهوری دموکراتیک کنگو با هم حدود ۵۷ تا ۶۰ درصد تولید مس تصفیه‌شده‌ی جهان را دارند و در ۲۰۲۵ تولید ترکیبی آن‌ها حدود ۹ درصد رشد کرد. در همان سال مازاد جهانی مس تصفیه‌شده، پس از تعدیل برای ذخایر انبارهای تحت کنترل گمرک چین، به حدود ۴۳۷ هزار تن رسید. یعنی توان پالایش از معدن جلوتر افتاده است.

اینجا به مفهومی می‌رسیم که کلید فهم این بازار است: TC/RC. ذوب‌کاران برای تبدیل کنسانتره‌ی معدنی به فلز، از معدن‌دار هزینه‌ی فرآوری می‌گیرند. وقتی کنسانتره فراوان است این هزینه بالاست و وقتی کمیاب باشد پایین می‌آید. معیار سالانه‌ی هزینه‌ی فرآوری برای ۲۰۲۶ میان یک معدن‌دار بزرگ شیلیایی (آنتوفاگاستا) و یک ذوب‌کار چینی روی صفر دلار بر تن توافق شد؛ در ۲۰۲۵ این رقم ۲۱٫۲۵ دلار بود. قیمت‌های نقدی از آن هم پایین‌تر رفتند و شاخص Mysteel در سپتامبر ۲۰۲۶ به منفی ۲۰۱ دلار بر تن رسید.

این یعنی ذوب‌کار چینی عملاً پول می‌دهد تا کنسانتره بگیرد. Mysteel زیان ذوب را در ژوئیه حدود ۶٬۲۲۷ تا ۶٬۲۸۲ یوآن بر هر تن مس تصفیه‌شده برآورد کرده است. با این حال تولید کاتد چین به حدود ۱٫۲ میلیون تن در ماه ادامه یافته، چون درآمد محصولات جانبی مانند اسید سولفوریک زیان را جبران می‌کند. پنج ذوب‌کار بزرگ چین قرار بود تولید را دست‌کم ۱۰ درصد کاهش دهند و واردات کنسانتره‌ی چین در هشت ماه نخست ۲۰۲۶ حدود ۲٫۸ درصد پایین‌تر از سال قبل بود.

نتیجه‌ی کاربردی: بازار مس دو لایه دارد. لایه‌ی کنسانتره (مس معدنی) تنگ است و لایه‌ی مس تصفیه‌شده فعلاً مازاد دارد. ICSG در آوریل ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرد بازار تصفیه‌شده در ۲۰۲۶ با مازاد ۹۶ هزار تن و در ۲۰۲۷ با مازاد ۳۷۷ هزار تن روبه‌رو شود؛ یعنی رشد تقاضا بیشتر از رشد کنسانتره عقب‌افتاده است، اما قیمت بالا مانده است.

ابزارهای سیاستی چین و ریسک تعرفه‌ی ۲۰۲۷

چین چند ابزار در دست دارد که به‌طور مستقیم قیمت را تغییر می‌دهد:

• ذخایر راهبردی: خرید در قیمت‌های پایین و فروش در قیمت‌های بالا (مثل حراج ۲۰۲۱). در مارس ۲۰۲۵ هم گزارش شد چین ذخایر مس، کبالت و نیکل را افزایش می‌دهد.
• سقف ظرفیت ذوب: انجمن فلزات غیرآهنی چین در اکتبر ۲۰۲۵ خواست ظرفیت ذوب جدید مهار شود، همان کاری که قبلاً با آلومینیوم شد.
• ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک از ۱ مه ۲۰۲۶ که اقتصاد ذوب‌کاران خارج از چین را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• سیاست صنعتی: حمایت از خودروی برقی، شبکه‌ی برق و انرژی خورشیدی که مصرف مس را به‌طور ساختاری بالا نگه می‌دارد.

در طرف مقابل، آمریکا هنوز تعرفه‌ی مس تصفیه‌شده را نهایی نکرده است. وزارت بازرگانی آمریکا در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ تعرفه‌ی تدریجی ۱۵ درصد از ۲۰۲۷ و ۳۰ درصد از ۲۰۲۸ را برای مس تصفیه‌شده پیشنهاد داد و تصمیم نهایی هنوز معلق است. تا آن زمان اختلاف قیمت کامکس و LME میان دو سطح نوسان می‌کند: حدود ۴۲۰ دلار بر تن در پایان ژوئیه و حدود ۱۳۵ دلار در میانه‌ی اکتبر. هر اعلام تازه‌ای می‌تواند دوباره مس را میان آمریکا، چین و اروپا جابه‌جا کند.

چشم‌انداز: دو سناریو برای قیمت مس

• سناریوی صعودی: کمبود کنسانتره ادامه یابد، هزینه‌ی فرآوری منفی بماند و تقاضای برق و مراکز داده در چین و جهان رشد کند.
• سناریوی نزولی: تولید مس تصفیه‌شده‌ی چین سریع‌تر از مصرف رشد کند، مازاد بزرگ‌تر شود و تقاضای ملکی دوباره تضعیف شود.

مسئله‌ی کلیدی در نیمه‌ی دوم ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ این است که تولید پالایشی چین سریع‌تر از تقاضا رشد کند یا نه. این پرسش را باید با داده‌های ماهانه‌ی گمرک چین، موجودی انبارهای LME و SHFE و روند هزینه‌ی فرآوری دنبال کرد. این متن توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست و فقط تحلیل اطلاعاتی است.

این تحولات برای بازار ایران چه معنایی دارد؟

قیمت مس در بازار داخل ایران از دو متغیر ساخته می‌شود: قیمت جهانی دلاری و نرخ ارز. بنابراین حتی اگر قیمت جهانی ثابت بماند، تغییر نرخ دلار قیمت ریالی را تغییر می‌دهد. برای فعالان بازار فلزات و تولیدکنندگان سیم و کابل، پایش چهار شاخص مفید است: قیمت LME و کامکس، نسبت قیمت شانگهای به لندن، هزینه‌ی فرآوری (TC/RC) و گزارش‌های ماهانه‌ی ICSG. مهم‌تر از همه، خبرهای اقتصادی چین (ساخت‌وساز، صادرات و سیاست‌های محرک) را باید به‌اندازه‌ی خود قیمت مس جدی گرفت.

پرسش‌های متداول

قیمت مس در ۱۰ سال گذشته چقدر تغییر کرده است؟

میانگین سالانه از حدود ۴٬۸۶۸ دلار بر تن در ۲۰۱۶ به حدود ۹٬۹۴۷ دلار در ۲۰۲۵ رسید و قیمت نقدی LME در اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۱۴٬۴۱۵ دلار بود؛ یعنی تقریباً سه برابر.

چین چند درصد از مس جهان را مصرف می‌کند؟

حدود ۵۸ درصد مس تصفیه‌شده بر اساس ICSG؛ برآوردهای دیگر عددی بین ۵۴ تا ۵۹ درصد می‌دهند.

چرا با وجود ضعف ملک چین، قیمت مس بالا رفت؟

چون شبکه‌ی برق، خودروی برقی و انرژی‌های نو مصرف را بالا نگه داشتند و از طرف دیگر کمبود کنسانتره‌ی معدنی عرضه را محدود کرد.

تعرفه‌های آمریکا چه اثری بر مس داشت؟

در ۲۰۲۵ باعث انتقال مس به آمریکا، افزایش اختلاف کامکس و LME و کاهش واردات خالص چین شد. تعرفه‌ی مس تصفیه‌شده فعلاً اعمال نشده، اما تعرفه‌ی تدریجی از ۲۰۲۷ پیشنهاد شده است.

TC/RC چیست و چرا مهم است؟

هزینه‌ای است که ذوب‌کار برای تبدیل کنسانتره به فلز از معدن‌دار می‌گیرد. وقتی این هزینه به صفر یا منفی می‌رسد، نشانه‌ی کمبود کنسانتره‌ی معدنی در بازار است.

جمع‌بندی

چین در یک دهه‌ی اخیر به چهار شکل قیمت جهانی مس را شکل داد: با تقاضای ساخت‌وساز و انرژی نو، با ذخیره‌سازی و فروش ذخایر دولتی، با ظرفیت عظیم ذوب و پالایش و با واکنش به تعرفه‌های آمریکا. قیمت مس در ۱۰ سال گذشته نشان می‌دهد هر کف و سقف بزرگ، یک ردپای چینی دارد. امروز بازار در وضعیت ویژه‌ای است: قیمت‌ها نزدیک رکورد، مس تصفیه‌شده با مازاد و کنسانتره با کمبود. هر کس بخواهد قیمت مس را دنبال کند، باید هم تابلوی لندن را ببیند و هم داده‌های گمرک پکن را.

منابع

FRED, Global price of Copper (PCOPPUSDA): https://fred.stlouisfed.org/series/PCOPPUSDA

ICSG via SMM, Global Copper Cathode Market Recorded 396,000 mt Oversupply in Q1 2026: https://news.metal.com/newscontent/103917906-Global-Copper-Cathode-Market-Recorded-an-Oversupply-of-396000-mt-in-Q1-2026

ICSG via SMM, Global Refined Copper Market forecast (Oct 2025): https://news.metal.com/newscontent/103560248-icsg-global-refined-copper-market-to-face-a-supply-deficit-of-150000-mt-next-year

Reuters via Engineering News, Global refined copper market to swing to surplus in 2026: https://engineeringnews.co.za/article/global-refined-copper-market-to-swing-to-surplus-in-2026-group-says-2026-04-23

Metalnomist, Global Refined Copper Surplus Expands: https://www.metalnomist.com/2026/04/global-refined-copper-surplus-expands.html

Mining.com (Andy Home), Learning to live with talk of Chinese state metal sales: https://www.mining.com/web/andy-home-learning-to-live-with-talk-of-chinese-state-metal-sales/

Business Recorder, copper rally and China buying: https://www.brecorder.com/news/40090949

Mining.com, Copper price rally could cool after surge to record high: https://www.mining.com/web/copper-price-rally-could-cool-after-surge-to-record-high