پرونده فرار ۱۵ متهم ارزی؛ بانک مرکزی چقدر از پول نفت عقب است؟

به گزارش بنکر، فارس نوشت: عضو اتاق بازرگانی تهران علی شریعتی می‌گوید که حساب روبلی و یوانی بانک مرکزی در بانکهای بزرگ روسی با سود سالانه ۱۷ درصد و انجام حواله فوری فعال است.

با این حال او می‌گوید که «کمتر از ۲ میلیارد دلار پول در این حساب‌ها قرار دارد.»

در حال حاضر بخش عمده پول نفت همچنان در دست تراستی‌هاست.

روز گذشته دادستان تهران علی صالحی گفته بود که با پرونده‌ای که برای مدیران شرکت‌های تراستی تشکیل شده ۲۲ نفر به زندان معرفی شدند و برای ۱۵ نفر اعلان قرمز پلیس بین‌الملل صادر شده است.

این یعنی ۱۵ نفر پول نفت را برنگردانده و خودشان نیز متواری هستند.

سال گذشته عدم بازگشت ارز توسط تراستی‌ها باعث گرانی ارز و مقدمه حوادث دی‌ماه شد.

رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت علیرضا پیمان‌پاک با اشاره به تغییر مدیران نفتی و بانک مرکزی می‌گوید که «شرایط ارزی رو به بهبود است.»

اما تاکید دارد اگر حالا از حساب‌های بانک مرکزی در نظام بانکی چین و روسیه استفاده نشود، خیانت اتفاق افتاده است.

تراستی ها چه کسانی هستند؟

به گزارش بنکر، شرکت‌های تراستی یا «امنا»، در واقع شبکه‌ای از واسطه‌های مالی و بازرگانی هستند که نقش اصلی‌شان، فروش نفت ایران و بازگرداندن پول آن در شرایط تحریم است. این شرکت‌ها معمولاً در کشورهایی مثل امارات، ترکیه، چین و هنگ‌کنگ ثبت می‌شوند تا ردپای پول نفت را گم کنند.

چرا به آنها نیاز شد؟

از اوایل دهه ۱۳۹۰ که تحریم‌های بین‌المللی، مسیرهای رسمی بانکی را به روی ایران بست، دولت نفت را از طریق این واسطه‌ها به فروش رساند. این تراستی‌ها که گاهی با حمایت نهادهای نظامی و امنیتی مثل سپاه کار می‌کنند، نفت را با تخفیف به مشتریانی مثل پالایشگاه‌های کوچک چین می‌فروشند و پولش را از کانال‌های غیررسمی و گاه با بارtering کالا یا حمل پول نقد، به ایران برمی‌گردانند.

اما ماجرا از این قرار است…

این سیستم غیرشفاف، بستر فسادهای عظیمی شده. درآمدهای نفتی گاهی ماه‌ها در حساب تراستی‌ها می‌ماند و آنها با سود بانکی‌اش، میلیون‌ها دلار اضافی به جیب می‌زنند. یا گاهی پول اصلاً برنمی‌گردد و صاحبان شرکت متواری می‌شوند. همین حالا هم پرونده‌هایی مثل فرار ۱۵ نفر از مدیران این شرکت‌ها و زندانی شدن ۲۲ نفر دیگر، خبرساز شده. یا ماجای بابک زنجانی که با همین روش، ۲.۷ میلیارد دلار از پول نفت را نداد و بعداً حکم اعدامش به ۲۰ سال حبس تبدیل شد، سر زبان‌هاست.

نتیجه‌اش چه شده؟

از یک طرف، این شبکه‌ها نفس‌گیر اقتصاد تحریم‌زده‌اند، اما از طرف دیگر، تبدیل به یک «دولت موازی» شده‌اند که میلیاردها دلار از منابع ملی را بدون نظارت، در اختیار گرفته‌اند و گاهی با نگه داشتن ارز، قیمت دلار را در داخل بالا می‌برند و سود کلان می‌برند. بعضی از تحلیل‌ها می‌گویند نزدیک به ۱۰۰ فرد یا نهاد، طی دو دهه حدود ۵۰ میلیارد دلار از این راه سود کرده‌اند. خلاصه که این تراستی‌ها، یک شمشیر دو لبه‌اند که حالا دیگر ابعادش برای خیلی‌ها روشن شده.