به گزارش بنکر (Banker)، تازهترین آمارهای پولی نشان میدهد رشد پایه پولی در پایان سال ۱۴۰۴ به ۶۱.۵ درصد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با رشد ۲۴.۵ درصدی سال ۱۴۰۳، افزایش قابلتوجهی را نشان میدهد و از تشدید انبساط پولی در اقتصاد حکایت دارد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند افزایش سریع پایه پولی، در صورت تداوم، میتواند آثار مستقیمی بر نرخ تورم، نقدینگی، قیمت کالاها و قدرت خرید خانوارها بر جای بگذارد.
جهش پایه پولی
بررسی روند متغیرهای پولی نشان میدهد سرعت رشد پایه پولی در سال ۱۴۰۴ بیش از دو برابر سال قبل بوده است؛ موضوعی که میتواند بیانگر افزایش فشارهای مالی، تغییر در سیاستهای پولی یا تشدید نیاز دولت به منابع مالی باشد.
پایه پولی، که از آن بهعنوان پول پرقدرت نیز یاد میشود، یکی از مهمترین شاخصهای اثرگذار بر حجم نقدینگی در اقتصاد است و افزایش آن معمولاً با فاصله زمانی، آثار خود را بر سطح عمومی قیمتها نشان میدهد.
رشد ۶۳.۷ درصدی اسکناس و مسکوک
همزمان با افزایش پایه پولی، حجم اسکناس و مسکوک در دست مردم نیز در سال ۱۴۰۴ رشد قابلتوجهی را تجربه کرده است.
بر اساس آمار منتشرشده، میزان اسکناس و مسکوک در گردش نسبت به سال قبل ۶۳.۷ درصد افزایش یافته که نشاندهنده رشد تقاضا برای پول نقد و افزایش نقدینگی در اقتصاد است.
افزایش پول در گردش، در صورت نبود رشد متناسب در تولید کالا و خدمات، میتواند زمینهساز افزایش تقاضا و تشدید فشارهای تورمی شود.
چه عواملی باعث افزایش پایه پولی شده است؟
اقتصاددانان معتقدند رشد پایه پولی معمولاً تحت تأثیر چند عامل اصلی شکل میگیرد که مهمترین آنها عبارتاند از:
- افزایش بدهی دولت به بانک مرکزی
- رشد خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی
- تأمین کسری بودجه از منابع پولی
- افزایش بدهی شبکه بانکی به بانک مرکزی
هر یک از این عوامل میتواند به افزایش حجم پول پرقدرت منجر شود و در ادامه، رشد نقدینگی و تورم را به دنبال داشته باشد.
پیامدهای رشد پایه پولی
افزایش قابلتوجه پایه پولی، علاوه بر اثرگذاری بر بازار پول، میتواند پیامدهای گستردهای برای سایر بخشهای اقتصادی داشته باشد.
در صورت تداوم این روند، احتمال افزایش نرخ تورم، رشد قیمت کالاها و خدمات، کاهش ارزش پول ملی و افت قدرت خرید خانوارها وجود دارد. همچنین، رشد سریع متغیرهای پولی میتواند بر بازارهایی مانند ارز، طلا، مسکن و بورس نیز اثرگذار باشد و انتظارات تورمی را تقویت کند.
از این رو، مدیریت رشد پایه پولی و کنترل عوامل ایجادکننده آن، یکی از مهمترین الزامات حفظ ثبات اقتصادی و مهار تورم در ماههای آینده خواهد بود.
پایه پولی چیست؟
پایه پولی (Monetary Base) که به آن پول پرقدرت نیز گفته میشود، مجموع پولی است که مستقیماً توسط بانک مرکزی ایجاد میشود و پایه و مبنای خلق نقدینگی در اقتصاد به شمار میرود.
به زبان ساده، هر یک واحد افزایش در پایه پولی میتواند از طریق فعالیت بانکها، چندین برابر نقدینگی در اقتصاد ایجاد کند؛ به همین دلیل به آن «پول پرقدرت» گفته میشود.
پایه پولی از چه اجزایی تشکیل شده است؟
پایه پولی معمولاً شامل دو بخش اصلی است:
- اسکناس و مسکوک در دست مردم (پول نقد در گردش)
- ذخایر بانکها نزد بانک مرکزی که شامل سپرده قانونی و ذخایر مازاد بانکها است.
چرا پایه پولی اهمیت دارد؟
پایه پولی یکی از مهمترین شاخصهای اقتصاد کلان است، زیرا بر متغیرهای زیر اثر مستقیم یا غیرمستقیم دارد:
- رشد نقدینگی
- نرخ تورم
- نرخ بهره
- ارزش پول ملی
- قیمت داراییهایی مانند ارز، طلا، مسکن و سهام
اگر پایه پولی با سرعتی بیشتر از رشد تولید کالا و خدمات افزایش یابد، معمولاً به افزایش نقدینگی و در نهایت رشد تورم منجر میشود.
تفاوت پایه پولی با نقدینگی چیست؟
این دو مفهوم با یکدیگر تفاوت دارند:
| پایه پولی | نقدینگی |
|---|---|
| پولی که مستقیماً توسط بانک مرکزی ایجاد میشود. | مجموع پول و شبهپول موجود در اقتصاد است. |
| شامل اسکناس در دست مردم و ذخایر بانکها نزد بانک مرکزی است. | شامل پول نقد، سپردههای دیداری و سپردههای مدتدار میشود. |
| «پول پرقدرت» نامیده میشود. | نتیجه خلق پول توسط شبکه بانکی بر پایه پولی است. |
دیدگاهها