به گزارش بنکر (Banker)، بررسی تازهترین آمار شبکه بانکی تا پایان آذر ۱۴۰۴ نشان میدهد بخش بزرگی از منابع مالی کشور در تعداد محدودی از استانها متمرکز شده است. در این میان، تهران نقش پررنگتری نسبت به سایر مناطق دارد؛ تمرکزی که هم در جذب سپردههای مردم و هم در تخصیص تسهیلات بانکی دیده میشود و میتواند بر توازن اقتصادی مناطق مختلف اثر بگذارد.
مجموع مانده سپردههای بانکی کشور در این مقطع به حدود ۱۷ هزار و ۴۲۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. از این رقم، بیش از ۱۰ هزار و ۱۴۷ هزار میلیارد تومان مربوط به استان تهران است؛ یعنی بیش از ۵۸ درصد کل سپردههای بانکی کشور در پایتخت نگهداری میشود. به زبان ساده، نزدیک به شش تومان از هر ده تومان سپرده بانکی در تهران متمرکز شده است.
فاصله چشمگیر تهران با سایر استانها
پس از تهران، استانهایی مانند اصفهان، خراسان رضوی و فارس در رتبههای بعدی جذب سپرده قرار دارند. با این حال، حجم منابع بانکی این استانها در مقایسه با تهران فاصله بسیار زیادی دارد و عملاً یک تمرکز کمسابقه مالی در پایتخت شکل گرفته است.
در سوی دیگر جدول، استانهایی مانند کهگیلویه و بویراحمد، ایلام و خراسان شمالی کمترین میزان سپرده بانکی را ثبت کردهاند. اختلاف بین استان اول و آخر از نظر حجم سپرده به بیش از ۲۰۰ برابر میرسد؛ شکافی که از یک تفاوت معمول اقتصادی فراتر رفته و به نشانهای از نابرابری ساختاری تبدیل شده است.
توزیع تسهیلات بانکی هممسیر با سپردهها
این تمرکز فقط به سپردهها محدود نیست. آمار پرداخت تسهیلات نیز نشان میدهد وامها و اعتبارات بانکی عمدتاً به همان استانهایی اختصاص مییابد که سهم بیشتری از سپردهها دارند.
در نتیجه، استانهای برخوردار که منابع بیشتری جذب میکنند، سهم بالاتری از تسهیلات میبرند. در مقابل، بسیاری از استانهای کمبرخوردار با وجود سپردهگذاری شهروندان، دسترسی محدودتری به وام و اعتبار دارند.
نسبت پایین تسهیلات به سپرده در استانهای محروم
در تعدادی از استانهای کمتر توسعهیافته، نسبت تسهیلات به سپرده پایینتر از میانگین کشوری است. این وضعیت نشان میدهد بخشی از منابعی که مردم این مناطق در بانکها سپردهگذاری میکنند، در همان استان به سرمایهگذاری، تولید یا اشتغال تبدیل نمیشود.
در مقابل، استانهایی مانند تهران علاوه بر تمرکز سپردهها، در جذب تسهیلات نیز پیشتاز هستند. این چرخه باعث تقویت بیشتر تمرکز منابع در مناطق برخوردار میشود.
پیامدهای اقتصادی تمرکز منابع بانکی
تمرکز همزمان سپردهها و تسهیلات در چند استان محدود، اثرات مستقیمی بر اقتصاد محلی مناطق محروم دارد. کاهش دسترسی کسبوکارهای کوچک و متوسط به منابع مالی، کند شدن روند توسعه منطقهای و افزایش مهاجرت نیروی کار از جمله پیامدهای این وضعیت است.
در چنین شرایطی، شبکه بانکی بهجای ایفای نقش متعادلکننده در توسعه منطقهای، عملاً به مسیری برای انتقال منابع از استانهای کمبرخوردار به مناطق برخوردار تبدیل میشود.
پرسشهای جدی پیش روی سیاستگذاران
آمارهای پایان آذر ۱۴۰۴ یک سؤال مهم را مطرح میکند: وقتی بیش از نیمی از سپردههای بانکی کشور در تهران متمرکز است و بخش عمده تسهیلات نیز در همان مسیر توزیع میشود، سهم واقعی استانهای محروم از منابع مالی چیست؟
پاسخ به این پرسش میتواند جهتگیری سیاستهای پولی و بانکی آینده را مشخص کند؛ سیاستهایی که اگر با هدف کاهش شکاف منطقهای طراحی نشوند، چرخه نابرابری مالی میان استانها ادامه خواهد یافت.
منبع: خبرگزاری دانشجو
دیدگاهها