احتمال تداوم طرح کالابرگ الکترونیکی در ایران، چالشها، دهکبندی و راهکارهای مقابله با تورم در پرداخت یارانهها.
به گزارش بنکر (Banker)، طرح کالابرگ الکترونیکی که از ابتدای بهار امسال زمزمههایی درباره ناتوانی دولت در تأمین منابع آن مطرح شد، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
پیش از جنگ دوازده روزه، نگرانیهایی درباره عدم رغبت دولت برای ادامه این طرح وجود داشت که با تعویق در پرداخت مبالغ کالابرگ و محدودیتهای سامانه جامع رفاه ایرانیان تشدید شد. سامانهای که به عنوان ابزار تشخیص استحقاق دریافت کالابرگ عمل میکند، هنوز با مشکلاتی جدی روبهروست.
هفته گذشته وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که سه دهک بالای درآمدی از پرداخت یارانه کالابرگ حذف خواهند شد؛ اقدامی که با توجه به تکلیف قانون بودجه و مجلس انجام میشود و شائبه توقف طرح را در شرایط پساجنگ تقویت کرده است. این در حالی است که نیاز عمومی به حمایتهای دولتی بیش از گذشته احساس میشود.
نظر کارشناسان: کالابرگ نقدی در برابر تورم آب میشود
آلبرت بُغُزیان، اقتصاددان و استاد دانشگاه تهران، درباره تأثیر تورم بر پرداختهای حمایتی دولت توضیح داد: «پرداختهای نقدی دولت مانند ریختن آب در ظرفی با کف سوراخ است؛ بخش زیادی از کمکها توسط تورم از بین میرود.»
وی افزود تنها راه موفقیت کالابرگ، اختصاص مقدار مشخصی کالا مانند گوشت، حبوبات و غلات به صورت ماهیانه است تا ارزش آن تحت تأثیر تورم کاهش نیابد. اختصاص مبالغ نقدی و افزایش آن نیز تنها اثر محدودی بر سفره مردم دارد و توان مقابله با کاهش قدرت خرید را ندارد.
پرداخت کالایی؛ راهکار جایگزین برای حمایت واقعی از مردم
بُغُزیان تاکید کرد که در شرایطی که کنترل تورم ممکن نیست، پرداخت کالایی بهتر از پرداخت نقدی است. تجربه اوایل انقلاب نشان میدهد که تخصیص کالا به خانوارها با نظارت وزارت بازرگانی بر شبکه توزیع میتواند از دست واسطهها جلوگیری کند و ارزش حمایتها حفظ شود.
این اقتصاددان همچنین بر مشکلات دهکبندی و پایش درآمد و معیشت مردم در پایگاه جامع رفاه ایرانیان اشاره کرد و افزود: «امکان دارد افراد به ناحق حذف یا اضافه شوند، زیرا توان کارشناسی پایگاه برای رصد تغییرات دهکها محدود است.»
چالش دهکبندی و عدالت در تخصیص کالابرگ
بُغُزیان معتقد است کسانی که سالها یارانه و کالابرگ دریافت میکردند، باید از دریافت آن محروم میشدند. او درباره مناقشه درباره اختصاص یارانه به همه ایرانیان یا تنها نیازمندان گفت: «مسئولان باید مصالح عمومی و محرومان را رعایت کرده و تنها گروه نیازمند را هدف حمایت قرار دهند.»
همچنین وی هشدار داد که کسری بودجه دولت نباید بهانهای برای حذف یارانه و کالابرگ شود. به گفته او، سیاستهای غلط توزیعی و افزایش نقدینگی بدون بهرهوری در بخش مولد، وضعیت کسری بودجه را پیچیدهتر کرده است.
راهکارهای کارشناسی برای تثبیت کالابرگ و کنترل تورم
اقتصاددان دانشگاه تهران توضیح داد که تنها راه مقابله با تورم در پرداختهای حمایتی، تثبیت قیمتها برای چند ماه و ارائه کالاهای مشخص به خانوارهاست. اگر این سیاست اعمال نشود، هر چند ماه یک بار مجبور به افزایش مبلغ نقدی کالابرگ خواهیم شد.
وی درباره تأثیر تحریمها و محدودیت درآمد ارزی نیز گفت: «حتی اگر منابع مالی تأمین شود، اثر آن چند ماه بعد نمایان میشود. وضعیت «نه جنگ-نه صلح» باعث تعلیق بازارهای داخلی و خارجی شده و امیدی به افزایش تولید و کنترل تورم باقی نمیگذارد.»
جمعبندی: تداوم کالابرگ نیازمند برنامهریزی جامع است
بغزیان تاکید کرد که راهکارهای فعلی دولت برای کنترل کسری بودجه و تورم، کوتاهمدت و ناکافی است. کاهش خدمات عمومی یا استقراض از بانک مرکزی، مشکلات را به آینده منتقل میکند. تنها راه پایدار، تثبیت قیمتها، ارائه کالای مشخص به خانوارها و بهبود مدیریت دهکبندی در سامانه رفاه ایرانیان است.
به این ترتیب، ادامه موفق طرح کالابرگ الکترونیکی مستلزم اتخاذ راهکارهای هوشمندانه، کنترل تورم و تخصیص منابع واقعی به نیازمندان است؛ در غیر این صورت ارزش حمایتهای دولت در برابر افزایش هزینههای زندگی به سرعت کاهش خواهد یافت.
دیدگاهها